logo
Thứ ba, 22/07/2014 22:40
Đường dây nóng: (04) 38228302 Email : noidung.dko@gmail.com
Đi tìm kiến trúc nhà ở cho nông thôn hiện đại
23/10/2010
 
 
 
Từ lâu, nhà ở nông thôn đã là vấn đề nhức nhối. Một thời, người ta chứng kiến sự bành trướng của những "mái củ hành", cho đến sự lũng đoạn của nhà ống, và nay, ngày càng tràn lan các kiểu nhà lẫn lộn Đông - Tây, kim - cổ, chắp vá và tô vẽ loè loẹt...
 
Có kiến trúc sư đã từng nói rằng, những biến cố lịch sử của chiến tranh đã hủy hoại rất nhiều di sản kiến trúc... Nhưng sự biến đổi nhanh chóng của kiến trúc nông thôn Việt Nam, đặc biệt là nông thôn miền Bắc chỉ trong vòng 20 năm trở lại còn khủng khiếp hơn. Nó dữ dội gần bằng cả ngàn năm lịch sử: Không quy hoạch, không quản lý, xô bồ, mạnh ai nấy làm miễn là có tiền, đâu có đất trống là xây... với đủ các kiểu nhà, các chi tiết kiến trúc Đông, Tây, Trung Cận Đông...
 
Có thể nói kiến trúc nông thôn hiện nay không được hướng dẫn cả về quy hoạch lẫn thẩm mỹ. Nhà cửa, ngõ xóm xây dựng ít khi theo quy hoạch (mà ai quy hoạch cho họ?) tạo nên sự hỗn độn, sự chen chúc, phá vỡ khung cảnh thôn quê vốn dĩ nền nã, nhuần nhị.
 
Hình như nhiều người nghiễm nhiên cho rằng, nông thôn thì cần gì kiến trúc. (!)
 
“Kiến trúc nhà ở nông thôn” là một bài toán dễ mà khó. Không hoành tráng về quy mô diện tích, phức tạp về dây chuyền công năng, nhà ở nông thôn lại đòi hỏi lời giải cho sự hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa bảo tồn và phát triển, giữa đặc thù của địa phương và sự hòa nhập, giữa quan điểm của KTS và nhận thức của người sử dụng. Bằng sự đam mê, thời gian qua có một số cá nhân miệt mài với việc tạo ra những "mẫu mã" nhà ở phù hợp với điều kiện sống hiện tại. Trong đó phải kể đến hoạ sĩ Bùi Hoài Mai với những ngôi nhà thiết kế, xây dựng cho bạn bè, người quen trong không gian tự nhiên thoáng rộng, vận dụng được nhiều giá trị kiến trúc truyền thống và nguyên vật liệu rẻ tiền.
 
 
 
 
Anh cho rằng, với vôi cát, gạch phồng, gỗ xoan, đất đồi..., những thứ dễ kiếm ở nhà quê, người nông thôn hoàn toàn có thể tạo ra cho mình những ngôi nhà thuận tiện, mang đậm nét thôn quê với nhiều mức giá cả phù hợp.
 
KTS Lê Lan Phương đã từng đưa ra mô hình nhà ở dành cho những gia đình khá giả ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ. Bởi theo quan điểm của tác giả, một trong những nhân tố làm nên bộ mặt nông thôn xấu xí chính là những người mới phát đạt ở thôn quê. Nếu như những người nghèo không có tiền để xây nhà, họ vẫn sống với những gì mà  cha ông để lại, điều rủi ro của cuộc đời họ lại mang đến cho xã hội một sự may mắn... Bởi khi bắt đầu có tiền, những người nông dân đã đưa nhà ống về quê, chất lên ngôi nhà của mình những hoa văn lòe loẹt, chắp vá... Họ có tiền, có đất nhưng lại không biết sử dụng tài sản của mình một cách hiệu quả.

Mấy năm gần đây, Hội Kiến trúc sư VN cũng đã có những hoạt động như khảo sát, đánh giá hiện trạng và đề xuất các giải pháp phát triển kiến trúc nông thôn. Đồng thời tổ chức cuộc thi kiến trúc nhà ở nông thôn. Thậm chí năm 2009, Hội KTS đã đem các phương án kiến trúc nhà ở nông thôn về trưng bày tại các xã ở tỉnh Hải Dương. Nhưng xem thì xem vậy, mặc dù Hội ngỏ ý “biếu không” các kiểu nhà cho bà con xây nhưng nói như KTS Hoàng Đạo Kính: “Anh chị em KTS để tâm đến kiến trúc nông thôn mà chưa giúp được gì nhiều. Thi cứ thi, vẽ cứ vẽ mà bà con chẳng hay, cứ xây theo cách của mình”.
 
Làng cổ Đường Lâm                        Ảnh: Quang Minh
 
 
Rõ ràng, nhu cầu thay đổi về kiến trúc nhà ở nông thôn là có thật. Đã đến lúc, việc tìm hiểu nguyên do nông dân ưu tiên loại nhà ở 2 - 3 tầng cũng như đề xuất mô hình kiến trúc phù hợp cho các nhóm dân cư nông thôn khác nhau cho các vùng miền khác nhau cần được các nhà chuyên môn ưu tiên.

Việc không gian làng truyền thống bị phá vỡ, lỗi không hoàn toàn thuộc về người nông dân. Song, nếu nhận thấy hết những giá trị không gian trật tự, ổn định của làng truyền thống, nơi phát nguồn của văn minh đô thị tại Việt Nam; thì hẳn, nông dân chúng ta sẽ biết trân trọng và làm mới không gian sống của mình trong một chỉnh thể ổn định vốn có của làng. Ngay gần chúng ta Nhật Bản đã phát triển đến thế nào mà vẫn rất coi trọng vốn văn hoá cổ và những không gian đó được người Nhật hết sức giữ gìn. Ý thức đó không dễ gì có được nếu chưa phải trả giá. Ở Pháp, trước khi phát triển đô thị, người ta quy hoạch vùng phụ cận (ngoại ô và nông thôn). Nếu quy hoạch tốt ngoại ô và nông thôn thì không ai dại gì đổ xô về thành phố. Đó là giải pháp mà người Pháp mới thực hiện được trong một thập niên trở lại đây- sau khi họ thấm thía hậu quả từ sự phát triển quá nhanh của đô thị. Quy hoạch và điều chỉnh quy hoạch nông thôn dễ hơn ở đô thị, vì thế nên làm ngay.
Việt Hà
Phó Tổng biên tập phụ trách: Nguyễn Quốc Khánh
Thư ký tòa soạn: Hà Trọng Nghĩa
Báo Đại Đoàn Kết
- Giấy phép xuất bản số 270/GP-TTĐT ngày 27/12/2010 của Bộ Thông tin và Truyền thông về việc thiết lập trang báo điện tử
- Tòa soạn và trị sự: 66 Bà Triệu - Hà Nội - ĐT: (04) 38228303 - FAX: (04) 38228547 - Email: toasoan@baodaidoanket.com.vn
- Đường dây nóng : (04) 39433164 - (08) 39327989
- Ban đại diện tại TP. Hồ Chí Minh: 176 Võ Thị Sáu, TP. Hồ Chí Minh - ĐT: (08) 39326703 - FAX: (08) 39326130 - Email: daidoanket2vp@hcm.vnn.vn
Các văn phòng thường trú:
- Thanh Hóa: Đường Hạc Thành, TP. Thanh Hóa. ĐT: (037) 3854310
- Khánh Hòa: A4 chung cư 2, TP. Nha Trang, Khánh Hoà. ĐT/Fax: (058) 3870608
- Cần Thơ: 5A đường 30-4, TP Cần Thơ - ĐT/Fax: (071) 3839444.