: toasoandko@gmail.com | : (04) 38.228.302
Liên hệ quảng cáo: (04)39.431.943 - (04)39.447.011
08:45:00 - Thứ ba, 03/07/2018

Điện ảnh và nỗi lo tụt hậu

Được xem là một trong những định hướng “mũi nhọn” của ngành văn hóa trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, điện ảnh Việt Nam đang có những bước phát triển mạnh mẽ cả về số đầu phim và chất lượng. Điều đáng bàn là trong khi phim tư nhân đang có những cú hích mạnh mẽ thì với điện ảnh nhà nước lại đang lộ dần dấu hiệu của sự hụt hơi.  

Điện ảnh và nỗi lo tụt hậu

Cảnh trong phim “Thạch Thảo”.

Phụ thuộc vào ngân sách

Mới đây, Cục Điện ảnh (Bộ VHTTDL) đã có báo cáo khái quát công tác Điện ảnh 6 tháng đầu năm 2018. Theo báo cáo chung, ngành điện ảnh Việt Nam đang từng bước phát triển, tuy nhiên hiện gặp rất nhiều khó khăn. 6 tháng đầu năm 2018 đánh dấu nhiều bước thay đổi của Cục Điện ảnh, đặc biệt trong công tác tổ chức. Trong đó, Cục Điện ảnh đã tháo gỡ một số khó khăn trong quy trình thẩm định và cấp kinh phí đặt hàng, sản xuất phim và thực hiện giải ngân các dự án phim tài liệu khoa học, hoạt hình quay tư liệu theo kế hoạch đặt hàng Đợt 1 các năm 2016 – 2017. Đặc biệt, Cục Điện ảnh đã trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt giá Nhà nước đặt hàng sản xuất 3 dự án phim truyện theo kế hoạch đặt hàng Đợt 1 phim truyện năm 2015 – 2017 gồm “Lính chiến”, “Người yêu ơi”, “Hợp đồng bán mình” và làm các thủ tục liên quan đến việc ký hợp đồng đặt hàng sản xuất với Công ty CP Phim truyện 1, Công ty CP Đầu tư và Phát triển Phim truyện Việt Nam và Công ty CP Phim Giải Phóng. Cũng với đó, 6 tháng đầu năm, số lượng phim truyện do các doanh nghiệp sản xuất phim của Việt Nam thực hiện là 15 phim. Các công ty sản xuất phim tư nhân tích cực đầu tư vốn để sản xuất phim tạo ra nhiều tác phẩm phong phú về thể loại, đề tài mặt bằng chất lượng phim được nâng lên cao hơn, đồng thời một số phim đạt doanh thu cao trên 100 tỷ đồng… 

Bên cạnh những thành công thì câu chuyện “thiếu ngân sách” của điện ảnh Nhà nước một lần nữa lại làm “đau đầu” các nhà quản lý. Theo bà Ngô Phương Lan- Cục trưởng Cục Điện ảnh: “Do có nhiều vướng mắc khiến cho phim nhà nước đang là một khoảng trống trong diện mạo điện ảnh Việt Nam vài năm qua. Các đợt phim kỷ niệm vì thế đành “lấp chỗ trống” bằng phim cũ và lựa chọn thêm một số phim phù hợp của các hãng tư nhân để chiếu”. Cũng theo bà Ngô Phương Lan, Cục Điện ảnh đang gặp khó khăn trong triển khai đặt hàng sản xuất phim từ ngân sách nhà nước các năm 2015, 2016, 2017 và cấp ngân sách đặt hàng sản xuất phim năm 2018. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng về bổ sung dự toán chi ngân sách của Bộ VHTTDL để đặt hàng sản xuất phim phục vụ nhiệm vụ chính trị các năm 2015, 2016, 2017, Cục Điện ảnh đã triển khai đặt hàng các đơn vị sản xuất phim theo kế hoạch được Bộ phê duyệt. Nhưng đến nay, Cục không giải ngân được hết kinh phí đã được giao vì đến tháng 8-2017, Bộ Tài chính bổ sung dự toán chi ngân sách…

Theo quy định của Luật Ngân sách, kinh phí đặt hàng sản xuất phim không thuộc loại kinh phí đương nhiên được chuyển nguồn. Do vậy hết niên độ ngân sách 2017, kinh phí đặt hàng sản xuất phim 2015-2017 chưa được giải ngân hết sẽ bị hủy. Cục Điện ảnh đã báo cáo Bộ trình các cấp có thẩm quyền xin được chuyển nguồn kinh phí đặt hàng sản xuất phim 2015-2017 chưa thực hiện hết năm 2017 chuyển sang 2018, hoặc được cấp bổ sung kinh phí năm 2018 từ nguồn kinh phí đã bị hủy năm 2017. “Về kinh phí đặt hàng sản xuất phim năm 2018, Văn phòng Chính phủ đã đồng ý về chủ trương thực hiện đặt hàng sản xuất phim có sử dụng ngân sách năm 2018 theo hình thức: “Lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt” và sẽ trình Thủ tướng quyết định”- Cục trưởng Ngô Phương Lan nói. 

Tìm hướng liên kết

Với báo cáo trên có thể thấy từ năm 2015 đến nay, điện ảnh Nhà nước đang hoàn toàn thụ động vào nguồn ngân sách nhà nước và đang “giậm chân tại chỗ”. Đơn cử như Công ty CP Phim Giải phóng từ năm 2015 đến nay chưa nhận được kinh phí nhà nước tài trợ đặt hàng sản xuất phim truyện hàng năm. Việc sản xuất phim gia công cho đối tác cũng hạn chế do nguồn vốn tự chủ không có. Trong đó, theo ông Nguyễn Tiến Hưng- Chủ tịch HĐQT Công ty CP Phim Giải phóng dẫn chứng nếu làm phim tài liệu về đề tai nhiễm mặn thì phải làm vào thời điểm sau Tết ở khu vực miền Nam, bởi hiện tượng này chỉ diễn ra trong một thời gian ngắn. Phải chờ kinh phí rất có thể khiến các nhà làm phim đợi tiếp đến... năm sau. Hay như Trung tâm Chiếu phim Quốc gia thì trong nhiều năm nay tuần phim kỷ niệm nào cũng chỉ quanh quẩn chiếu các bộ phim đã cũ như: “Sống cùng lịch sử”, “Mùi cỏ cháy”, “Nhà tiên tri”... Trung tâm hoàn toàn không có phim mới dẫn tới nhiều khán giả cũng không muốn đến rạp xem lại những phim đã chiếu tới 2-3 lần trong các tuần phim kỷ niệm. 

Trước thực tế trên, mới đây Cục Điện ảnh (Bộ VHTTDL) đã vừa phê duyệt đầu tư sản xuất bộ phim “Thạch Thảo”. Theo đó, phim “Thạch Thảo” sẽ được tài trợ từ nguồn ngân sách nhà nước đặt hàng sản xuất phim là 70% tổng mức giá sản xuất phim được phê duyệt, 30% còn lại là nguồn kinh phí xã hội hóa huy động của đơn vị sản xuất. Như vậy, sau 3 năm kể từ trường hợp “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” mới lại có một dự án tiếp theo được sản xuất theo mô hình “Nhà nước và tư nhân” cùng làm. Phim đã bấm máy vào cuối tháng 6 và dự kiến khởi chiếu tại các cụm rạp trên toàn quốc vào ngày 16/11/2018. 

Cùng với đó, để tìm hướng đi hiệu quả cho điện ảnh Việt Nam nói chung và điện ảnh nói riêng thì câu chuyện Quỹ Hỗ trợ phát triển điện ảnh cần được sớm giải quyết. Bởi thực tế cho thấy, hiện nay nhiều nhà làm phim Việt phải “mang chuông đi đánh xứ người” bằng việc tham gia các liên hoan phim, chợ phim... để xin tài trợ từ các quỹ hỗ trợ điện ảnh nước ngoài. Nhưng nếu Quỹ Hỗ trợ phát triển điện ảnh sẽ hỗ trợ sản xuất phim thể nghiệm nghệ thuật, phim đầu tay được tuyển chọn để đưa vào sản xuất; hỗ trợ cho các hoạt động khác để phát triển điện ảnh... Trong đó, Quỹ Hỗ trợ bao gồm nguồn hỗ trợ từ ngân sách nhà nước, tài trợ của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Tuy nhiên, mặc dù đã đề xuất nhiều năm nhưng đến quỹ này vẫn chỉ là văn bản trên giấy và chưa có một động thái cực trong việc triển khai. Được biết Cục Điện ảnh cũng đã trình Chính phủ 2 lần, nhưng chưa được thông qua vì chưa xác định nguồn thu ổn định để đảm bảo hoạt động của Quỹ.     

Minh Quân