: toasoandko@gmail.com | : (04) 38.228.302
Liên hệ quảng cáo: (04)39.431.943 - (04)39.447.011
08:00:00 - Thứ hai, 24/09/2018

Để dân giàu từ nông nghiệp

Cách đây 5 năm, ngành nông nghiệp và các địa phương đã bắt tay vào triển khai thực hiện Quyết định 899 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Sau 5 năm tái cơ cấu (TCC), sức sản xuất trong nông nghiệp đã được tăng lên rõ rệt đặc biệt, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt kỷ lục 36,3 tỷ USD (năm 2017) tăng 13% so với năm 2016, chứng tỏ TCC đi đúng hướng. 

Để dân giàu từ nông nghiệp

Ngành nông nghiệp đã trở thành trụ đỡ cho nền kinh tế cả nước.

Ngành nông nghiệp đã trở thành trụ đỡ cho nền kinh tế cả nước. Nhờ điều chỉnh cơ cấu sản xuất theo hướng tăng tỷ trọng các ngành, sản phẩm có lợi thế và thị trường như: Thủy sản, rau, hoa, quả nhiệt đới, các loại cây công nghiệp giá trị cao, đồ gỗ và lâm đặc sản mà kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản những năm qua có sự tăng trưởng ấn tượng. Tiếp tục đà tăng trưởng năm 2017, quý I/2018, kim ngạch xuất khẩu đạt 8,7 tỷ USD, tăng 9,6% so với cùng kỳ năm 2017.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, quá trình tái cơ cấu cũng ghi nhận sự đột phá về năng suất, chất lượng của hầu hết các loại cây trồng chủ lực thông qua việc sử dụng giống mới và các biện pháp thâm canh tiên tiến. Trong 4 năm (2013-2016) giá trị sản xuất lĩnh vực trồng trọt tăng bình quân 1,54%/năm; giá trị sản phẩm thu được trên 1ha đất trồng trọt năm 2016 ước đạt 86 triệu đồng (tăng khoảng 13,2 triệu đồng so với năm 2012). Đặc biệt, thu nhập bình quân của người dân khu vực nông thôn đã tăng từ 18,6 triệu đồng/người năm 2012 lên khoảng 29,2 triệu đồng/người năm 2016, đó là thành tích đặc biệt ấn tượng.

Đó là mặt được của TCC nhưng tiến trình này không hẳn chỉ gặt quả ngọt. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Nguyễn Xuân Cường thừa nhận, quá trình TCC lại ngành nông nghiệp cũng đang bộc lộ những hạn chế, yếu kém cần phải được khắc phục.

Chẳng hạn, quá trình TCC lại ngành nông nghiệp diễn ra còn chậm, kết quả chưa đạt so với yêu cầu thực tiễn khiến tăng trưởng ngành chưa vững chắc. Để xảy ra tình trạng như vậy do nhiều địa phương chưa có quy hoạch rõ ràng, xác định cơ cấu và sản phẩm lợi thế chưa phù hợp, có tình trạng sản xuất vượt quy hoạch và theo phong trào khiến tình trạng được mùa mất giá vẫn tiếp diễn.

Điểm trũng nhất có lẽ nằm ở năng suất lao động. Thực tế, năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của nhiều loại nông sản nước ta còn rất thấp, nhất là trong bối cảnh nước ta hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, trong khi thiên tai, biến đổi khí hậu luôn rình rập khiến người dân có thể trắng tay bất kỳ lúc nào. Trong khi đó, việc ứng dụng công nghệ cao, công nghệ hiện đại vào sản xuất, chế biến, bảo quản còn quá chậm chạp, chưa tạo được “đột phá” cũng là rào cản khiến nông sản Việt khó tìm chỗ đứng.

Một rào cản nữa không thể không kể đến đó là hình thức sản xuất nông nghiệp còn khá manh mún, cản trở quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp nếu chúng ta không kịp thời tháo gỡ điểm nghẽn này bằng chính sách đất đai, xóa bỏ hạn điền thì khu vực nông nghiệp khó mà cất cánh.

Đưa ra những lý do khiến nông nghiệp dù đã đạt được một số thành tích ấn tượng sau TCC nhưng vẫn chưa phát huy được hết tiềm năng vốn có, TS Đặng Kim Sơn - nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn cho rằng, ngành nông nghiệp luôn thể hiện sự tiên phong trong quá trình đổi mới, dù có đôi khi “đơn thương độc mã”. Từ khoán 10, khoán 100 của thời kỳ đầu đổi mới và bây giờ là TCC ngành, ngành nông nghiệp đang đơn độc “phá rào”.

Vì vậy những thành công bước đầu đạt được, dù đáng ghi nhận nhưng vẫn chậm và hẹp, bởi sự đổi mới không đồng bộ từ những ngành, lĩnh vực khác. Nếu quá trình TCC không phải của riêng ngành nông nghiệp mà có sự chuyển động của tất cả các ngành, lĩnh vực thì chắc chắn sự thay đổi sẽ còn lớn lao hơn.

Theo ông Sơn, chính vì sự “cô đơn” của người tiên phong nên những mục tiêu chính của quá trình TCC chúng ta chưa đạt được. Chẳng hạn thu nhập của nông dân, phúc lợi của người tiêu dùng vẫn chậm chuyển biến. Đột phá về khoa học công nghệ chưa xảy ra, dù đã có một số điểm sáng như Lâm Đồng nhưng để thành vùng chuyên canh ứng dụng công nghệ cao thì chưa.

Đến nay, ngay cả ở hai thành phố lớn là Hà Nội và TP HCM cũng chưa có một khu nông nghiệp công nghệ cao nào hoành tráng, những tiến bộ kỹ thuật mang tính đột phá vẫn chưa xuất hiện. Quản lý nhà nước, cải cách thủ tục hành chính vẫn chậm, vẫn nặng bóng dáng “xin – cho”. Những đột phá về mặt thị trường cũng chưa xuất hiện.

Chậm đột phá về thể chế sẽ khiến quá trình tái cơ cấu chậm lại. Làm sao phải mở rộng quy mô hộ, thúc đẩy kinh tế hợp tác phát triển, thu hút doanh nghiệp (DN) đầu tư bằng những chính sách về đất đai, vốn.

Đồng thời thúc đẩy DN tham gia đầu tư vào khoa học công nghệ để tạo ra phía đẩy là công nghệ, phía kéo là thị trường giúp nâng cao sức cạnh tranh của nông sản. Trong khi đó, chính sách về đất đai phải tạo điều kiện cho người dân, DN tích tụ để sản xuất lớn….

Điều này Nhà nước phải có chính sách mang tính đột phá cho tam nông, bởi, “một ngành không được bảo vệ, không được đầu tư (đầu tư cho nông nghiệp chỉ chiếm 6% GDP), không được đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, đầu tư nước ngoài ít, đầu tư tư nhân chỉ chiếm 1% nhưng xuất khẩu chiếm 1/5 kim ngạch, là ngành duy nhất xuất siêu, đóng góp 16 – 18% GDP, 40% việc làm, bảo vệ 80% tài nguyên thiên nhiên của đất nước rõ ràng đây là “một người con hiếu thảo với đất nước”. Con hiếu kính với cha mẹ như vậy lẽ ra phải được quan tâm nhiều hơn thế”- ông Đặng Kim Sơn nói.

Để gỡ bỏ những rào cản khiến khu vực nông nghiệp tiếp tục bứt phá, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho hay cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo động lực mới cho phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn, tạo điều kiện, cú hích để các thành phần kinh tế, đặc biệt là nông dân và DN tiếp cận thuận lợi hơn về đất đai, nguồn vốn và thị trường để đầu tư sản xuất nông nghiệp và phát triển nông thôn. Đồng thời rà soát, điều chỉnh chiến lược, quy hoạch, quy mô và cơ cấu sản xuất phù hợp với lợi thế, nhu cầu thị trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. 

Đặc biệt, tiếp tục đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất phù hợp, hiệu quả, trọng tâm là phát triển DN nông nghiệp; đẩy mạnh đổi mới và phát triển các hợp tác xã nông nghiệp; phát triển các hình thức hợp tác, liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản theo chuỗi giá trị, kết nối với hệ thống tiêu thụ toàn cầu. Có như vậy mới tạo những bước đột phá thực sự cho khu vực nông nghiệp.    

Nguyên Khánh