: toasoandko@gmail.com | : (04) 38.228.302
Liên hệ quảng cáo: (04)39.431.943 - (04)39.447.011
08:00:00 - Thứ sáu, 06/04/2018

Đối thoại cùng nông dân

Ngày 9/4 tới đây, một cuộc đối thoại giữa Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và nông dân sẽ diễn ra tại tỉnh Hải Dương.

Đối thoại cùng nông dân

Nông nghiệp vẫn là bệ đỡ của nền kinh tế.

Đã từng có những cuộc đối thoại giữa người đứng đầu Chính phủ với doanh nhân để rồi từ đó nhiều vướng mắc của doanh nghiệp được tháo gỡ. Lần đầu tiên đối thoại với nông dân, Thủ tướng Chính phủ đã giữ lời hứa của ông tại diễn đàn Quốc hội hồi cuối năm 2017, rằng sẽ đối thoại với nông dân để tìm ra lối đi mới trong phát triển nông thôn, nông nghiệp Việt Nam.

Còn nhớ rằng tại Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XIV, khi trả lời đại biểu Quốc hội về vấn đề tam nông, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thẳng thắn thừa nhận vẫn còn nhiều bất cập trong tái cơ cấu nông nghiệp, trong các chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, trong việc đảm bảo môi trường sống ở nông thôn, mặc dù các chương trình cải cách tam nông vẫn đang được thúc đẩy mạnh mẽ. Và vấn đề quan trọng nhất, chìa khóa để tái cơ cấu nông nghiệp nằm ở tư duy, hành động và nhận thức của người nông dân. Một cuộc đối thoại với nông dân đã được Thủ tướng đưa ra như một lời hứa vào thời điểm ấy, để tìm hướng tháo gỡ những vướng mắc, bất cập.

Sự kiện Thủ tướng đối thoại lần đầu tiên với nông dân tới đây, sẽ ghi một dấu mốc mới, đang được chờ đợi và kỳ vọng sẽ thay đổi vị thế của nông nghiệp – nông thôn – nông dân, vốn đang bấp bênh với những điệp khúc  được mùa mất giá, và vô vàn khó khăn khác. Được biết tại Hội nghị này, Thủ tướng Chính phủ sẽ trao đổi trực tiếp với nông dân những chủ trương lớn của Đảng, chính sách của Nhà nước về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; lắng nghe  những đại biểu nông dân đại diện cho hơn 10 triệu hội viên, nông dân cả nước nói lên tâm tư, nguyện vọng; nêu lên những khó khăn, vướng mắc của nông dân trong phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới với người đứng đầu Chính phủ một cách trực tiếp nhất.

Tuy nhiên có lẽ, kết quả đạt được trong cuộc đối thoại tới đây không phải chỉ ở việc người nông dân sẽ nói lên tâm tư nguyện vọng gì và Chính phủ đã tiếp thu để tháo gỡ những vướng mắc gì, mà lớn hơn cả là cần một nhận thức lại về nông nghiệp, nông thôn – khu vực quan trọng đối với một quốc gia như chúng ta. Để vị thế người nông dân phải được đặt ở đúng tầm vóc cần thiết khi mà nông nghiệp vẫn là bệ đỡ của nền kinh tế, khi mà nông thôn vẫn là điểm tựa tinh thần của phần lớn người Việt hiện nay.

Điều này, không phải chỉ được chứng minh trong quá khứ, trong những năm tháng chiến tranh, mà còn trong những thời điểm suy thoái của nền kinh tế, như cách đây chưa lâu, vào đầu thập kỷ thứ 2 của thế kỷ 21 này, Việt Nam đã thoát khỏi khủng khoảng một cách ít đổ vỡ nhất nhờ vào bệ đỡ nông nghiệp. Giữa khó khăn, điểm tựa nông nghiệp – nông dân đã sáng rõ hơn bao giờ hết. Tăng trưởng có được nhờ xuất khẩu nông sản và lạm phát kiềm chế được nhờ nguồn cung nông sản thực phẩm dồi dào. Trong khó khăn, người nông dân đã lập công. Nhưng cũng trong khó khăn, người nông dân đã nhận về mình phần thiệt thòi nhất vì giá xăng, giá điện, giá nước, giá phân bón đều tăng cao nhưng thịt, gạo, rau… vẫn vững giá.

Chúng tôi nhớ rằng sau khi ra khỏi khủng hoảng kinh tế, một chuyên gia đã thốt lên rằng nếu không có khu vực nông thôn, tình hình nền kinh tế còn xấu nữa. Ngay cả thất nghiệp vào thời điểm nền kinh tế suy thoái cũng đã không trở nên trầm trọng khi mà công nhân thất nghiệp thì lại trở về quê, nuôi lợn nuôi gà, chăm mấy sào ruộng là đủ sống. Chiến tranh đã lùi xa nhưng nông thôn vẫn là “hầm trú ẩn”, là “nơi sơ tán”, hễ “bão bùng” thì chạy về. Tỉ lệ thất nghiệp ở Việt Nam vào thời điểm khủng hoảng kinh tế thế giới đã không trở nên nghiêm trọng so với các nước Châu Âu hoặc nước Mỹ bởi vì “cứ chạy về nông thôn là êm hết”…

Nhưng nhìn lại, suốt những năm qua, nhất là những năm nền kinh tế tăng trưởng mạnh, nông nghiệp – nông dân được “đối xử” thế nào? Trong khó khăn, người ta thấy giá trị của đất đai làm ra hạt gạo (để xuất khẩu giữ được mức cao), nhưng khi kinh tế hồi phục, tăng trưởng, khi bất động sản không còn đóng băng là lập tức người ta sẽ biến đất nông nghiệp thành chung cư, biệt thự, khu nghỉ dưỡng, resort, sân gold, thủy điện…, chỗ nào cũng lập dự án, bất chấp đất đai bờ xôi ruộng mật. Khi sức mua của thị trường lớn, người ta nhập khẩu từ cái tăm đến thịt gà, thịt lợn…không cần biết bất lợi cho nông sản nội thế nào. Tóm lại là khi kinh tế phát triển người nông dân cũng chả được hưởng bao nhiêu thành quả, còn khi khó họ lại giơ lưng ra đỡ. Xuất khẩu nông sản được là các doanh nghiệp được chứ người nông dân được là bao.

Chúng ta đã làm gì cho nông dân trong những năm qua? Hay vẫn để nông thôn mãi mãi chỉ là nơi lúc nào mệt mỏi, khó khăn thì về “trú ẩn”. Báo cáo về xuất khẩu mỗi năm đều là những con số đẹp nhưng người hưởng lợi lại không phải nông dân.

Chủ trương, chính sách về nông nghiệp – nông thôn – nông dân những năm qua đã có. Nhưng trong thực tế, vẫn là một khoảng cách xa vời. Mục tiêu xây dựng nông thôn mới hay những chính sách giảm nghèo chỉ có thể bền vững nếu nhận thức và dân trí ở khu vực nông thôn được nâng lên. Bởi vì một phần những thiệt thòi mà họ đang phải chịu như bị ép giá nông sản xuất phát từ chính nhận thức. 

Chưa kể rằng, ngay trong quá trình chạy theo những tiêu chí cho nông thôn mới, đã xuất hiện những biểu hiện của hình thức và thành tích. Trong khi đáng lẽ chúng ta cần hướng tới một nông thôn mới được xây dựng và thiết kế bởi chính người dân, theo nguyện vọng của nhân dân để đạt tới một mục tiêu không thể khác là hài lòng và hạnh phúc của nhân dân. Cộng đồng làng xã bền vững qua mấy ngàn năm có sức sống mãnh liệt nhờ chính những quy ước mà họ xây dựng lên để gắn kết và cùng phát triển. Nhưng đến ngày hôm nay, ngay chính cả những quy ước ấy cũng chưa chắc đã phù hợp với nông thôn nữa. Sự điều chỉnh cần thiết phải đến từ chính cộng đồng, bằng công khai và dân chủ. Nông thôn nghèo chưa phải là nông thôn mới nhưng nông thôn giàu cũng chưa hẳn là đã đủ. Hạnh phúc không đến chỉ từ GDP, dù đó là tiêu chí quan trọng. 

Và nông thôn – nơi mỗi khi mệt mỏi ta tìm về phải có một vị thế khác, trên bước đường phát triển của đất nước qua công nghiệp hóa. Vấn đề lớn, có ý nghĩa cơ bản, lâu dài là định vị nông nghiệp ở đâu trong sự phát triển hôm nay.    

Cẩm Thúy