Theo quy định của Chính phủ, giá than bán cho những nhóm ngành sử dụng số lượng lớn làm nguyên, nhiên liệu trong sản xuất được tính theo  giá  ưu  đãi. Nhưng mới đây, những chiêu “làm giá” của Tập  đoàn Than – khoáng sản (TKV) lần đầu tiên được “đưa ra ánh sáng” khi  một doanh nghiệp khách hàng lâu  năm của  TKV đưa  ra những  dẫn chứng cụ  thể “tố  cáo” TKV dựa  vào  thế  độc  quyền để  ép  giá.

 

                                                                              Ảnh: TL

 

TKV “gửi  giá”  để  hưởng lợi
Công ty Cổ phần Xi măng Hữu Nghị (HNC) có  địa  chỉ  tại  Khu  công  nghiệp Thuỵ Vân, TP.Việt Trì (Phú Thọ) vừa  gửi đơn “tố cáo” TKV áp đặt mức giá vận chuyển khiến khách hàng chịu thiệt hàng ngàn tỷ đồng. Mặc  dù  theo  quy  định, giá than đã được Chính phủ phê duyệt giá ưu đãi đối với những nhóm ngành sử dụng số lượng lớn than làm nguyên, nhiên liệu trong sản xuất.

HNC cho  rằng TKV đã  “gửi giá than” vào giá cước vận chuyển để ăn chênh lệch. Mỗi tấn than, TKV đã tăng giá cước vận chuyển cao hơn nhiều so với giá cước vận chuyển ngoài thị trường. Giá bán than tại Hòn Gai, loại than cám 4a bán cho các hộ sản xuất xi măng từ ngày 1-12-2009 là 1.170.000 đồng/tấn. Đây là giá giao tại cảng của TKV tại Quảng Ninh, chưa bao gồm thuế VAT và cước vận chuyển đến nơi tiêu thụ. Trong khi đó, căn cứ theo giá cước thị trường tại thời điểm hiện tại (tháng 12-2009), giá cước vận chuyển đường thủy từ Quảng Ninh về cảng Việt Trì là 50.000 đồng/tấn; 20.000 đồng phí vận chuyển đường bộ và bốc xúc từ cảng nội địa Việt Trì về đến nhà máy (đã bao gồm thuế VAT); 58.500 đồng thuế VAT (tính theo VAT năm 2009 là 5%). Tổng cộng, giá một tấn than về tới tận kho của HNC là 1.298.500 đồng. Thế nhưng, TKV đã yêu cầu HNC ký với giá 1.400.000 đồng/tấn. Như vậy, mỗi tấn than bị chênh lệch 101.500 đồng so với giá thực tính. “Với lượng tiêu thụ xấp xỉ 200.000 tấn/năm, Công ty đã bị mất hơn chục tỷ đồng”, hợp  đồng mua bán than  năm 2009  đã  thể hiện rõ.

 

Khó khăn do độc quyền
Dựa trên những dẫn chứng minh bạch, cụ  thể trên, HNC đã không  ngần  ngại khi khẳng định, do cơ chế trợ giá bán than cho một số ngành (bao gồm một số nhóm ngành sản xuất trọng yếu: điện, đạm, giấy, xi măng) của Chính phủ, TKV đã đề ra phương thức giao than đến tận nơi tiêu thụ (cuối nguồn) để cùng với các đơn vị vận tải trong và ngoài TKV “gửi giá” và nâng giá cước vận tải cao hơn thực tế.

Sau khi phát hiện bị TKV áp đặt giá cao, HNC đã quyết định không ký hợp đồng tiếp tục mua than của TKV (kể từ ngày 1-12-2009 khi Chính phủ chấm dứt việc trợ giá than cho sản xuất xi măng) đồng thời chuyển sang mua than của Công ty kinh doanh than Bắc Thái (cũng thuộc TKV) theo giá tự do và theo thỏa thuận HNC tự thu xếp phương tiện vận tải.

Việc HNC có phản ứng  trước việc giá bán than và vận  chuyển của  TKV cao hơn giá  thị trường là  một phản ứng  hợp  lý, tuy  nhiên với  tình trạng “độc quyền” của  TKV  thì  nguy  cơ doanh  nghiệp HNC sẽ không được  cung ứng  than để đảm bảo sản xuất kinh doanh  rất  dễ  xảy ra. Bởi 11-12-2009, theo  ý kiến chỉ đạo của TKV, Công  ty  kinh doanh  than Bắc Thái  đã không  được bán than cho HNC, vì lý do HNC còn nợ TKV. Đồng thời TKV cũng sẽ  không chịu trách nhiệm  về việc  cung  cấp than cho  Công ty  HNC theo  kế hoạch. Phải chăng sự độc quyền đã đẩy HNC vào khó khăn?

Hương Thủy