Kinh tế khó khăn, hoạt động sản xuất, kinh doanh của nhiều ngành chỉ ở mức cầm chừng nhưng hàng tồn kho vẫn ngày một tăng cao. Vậy đâu là giải pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp?

Theo Bộ Công thương, từ đầu năm đến nay, mặc dù Chính phủ đã ban hành nhiều biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp để cải thiện hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhưng cho đến nay vẫn chưa đạt hiệu quả do các doanh nghiệp hầu như chưa tiếp cận được với những cơ chế ưu đãi đó. Tính chung 8 tháng so với cùng kỳ năm 2011, tốc độ tăng trưởng sản xuất công nghiệp tăng 4,7%. Đây là mức tăng trưởng thấp so với cùng kỳ năm 2011 (năm 2011 so với năm 2010 tăng 7,3%). Riêng tháng 8, tốc độ tăng trưởng sản xuất công nghiệp tăng 3,8% so với tháng 8-2011 (ngành công nghiệp khai thác mỏ tăng 8,9%; công nghiệp chế biến tăng 1,9%…).

Bên cạnh một vài ngành có mức tăng trưởng cao (điện sản xuất tăng 14,2%; dầu thô 13,3%; khí hóa lỏng 17,4%; polypropylen tăng 10,7%; máy giặt tăng 34,6%; phân urê tăng 56,9%; phân DAP tăng 58,2%; sữa bột tăng 20,1%,...) thì nhiều ngành lại giảm đáng kể. Cụ thể, sản xuất hàng may sẵn (trừ trang phục) giảm 16,0%; sản xuất giấy nhăn, bì nhăn, bao bì từ giấy và bìa giảm 8,8%; sản xuất vật liệu xây dựng từ đất sét giảm 6,5%; sản xuất xi măng, thạch cao giảm 7,6%; sản xuất bê tông, các sản phẩm từ xi măng và thạch cao giảm 12,9%; sản xuất sắt, thép, gang giảm 5,1%; sản xuất xe có động cơ giảm 16,7% và sản xuất mô tô, xe máy giảm 17,9%... Ngay trong các ngành tăng trưởng cao thì cũng có nhiều sản phẩm giảm: Than sạch giảm 5,9%; thép tròn giảm 11,4%… Thậm chí, một số sản phẩm điện, điện tử giảm mạnh. Theo Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng, khó khăn của các doanh nghiệp tập trung ở vốn và tiêu thụ sản phẩm. Nếu các "nút thắt” này được tháo gỡ sẽ là sự "tiếp sức” thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp.

Cũng theo Bộ Công thương, trong tháng 8, mặc dù thị trường trong nước ổn định, nguồn cung hàng hóa tiếp tục được đảm bảo nhưng sức mua giảm đáng kể, nhất là hàng hóa phục vụ tiêu dùng và hàng xa xỉ. Các hoạt động đầu tư, mua sắm lớn của người dân đều chững lại… Tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán lẻ và dịch vụ tháng 8 ước đạt 190,3 nghìn tỷ đồng, tăng 0,7% so với tháng 7, trong khi chỉ số giá tiêu dùng đã tăng 0,63% so với tháng 7 và tăng 10,41% so với bình quân 8 tháng năm 2011.

Thống kê của Tổng cục Thống kê cũng cho thấy, tại thời điểm ngày 1 các tháng, chỉ số tồn kho ngành công nghiệp chế biến, chế tạo so với cùng kỳ năm trước tiếp tục giảm nhẹ (kể từ tháng 3 trở lại đây) nhưng vẫn ở mức khá cao (2 tháng tăng 34,9%; 3 tháng tăng 32,1%; 4 tháng tăng 29,4%; 5 tháng tăng 26,0%; 6 tháng tăng 21%, 7 tháng tăng 20,8%). Chỉ số tồn kho ngành công nghiệp chế biến, chế tạo thời điểm ngày 1-8-2012 so với cùng kỳ tăng 20,8%.

Đặc biệt, một số ngành có lượng tồn kho ngày càng cao như: Sản xuất bia tăng 28,8%; sản xuất thuốc lá tăng 99,4%; may trang phục (trừ trang phục từ da lông thú) tăng 24,0%; sản xuất giấy nhăn, bìa nhăn, bao bì từ giấy và bìa tăng 39,7%; sản xuất phân bón và hợp chất ni tơ tăng 81,6%; sản xuất mỹ phẩm, xà phòng, chất tẩy rửa, làm bóng và chế phẩm vệ sinh tăng 21,6%; sản xuất sản phẩm từ plastic tăng 69,2%; sản xuất xi măng tăng 50,6%... Tuy nhiên, cũng có tín hiệu khởi sắc của thị trường là lượng tồn kho của một số ngành đã giảm: Sản xuất vải dệt thoi giảm 8,7%; sản xuất các sản phẩm khác từ giấy và bìa giảm 14,7%; sản xuất bê tông và các sản phẩm từ xi măng và thạch cao giảm 5,9%; sản xuất các cấu kiện kim loại giảm 10,9%...

Theo ông Nguyễn Tiến Vỵ, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch – Bộ Công thương, nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và một số ngành, mới đây Bộ Công thương đã có Chỉ thị 13/CT-BCT chỉ đạo các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Công thương và Sở Công thương các tỉnh, thành phố thực hiện ngay một số biện pháp cấp bách: Tập trung tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ doanh nghiệp giảm lượng hàng tồn kho, tiếp cận vốn ngân hàng để đẩy mạnh phát triển sản xuất kinh doanh, duy trì tăng trưởng và phát triển. Tìm mọi biện pháp thúc đẩy nhanh tiến độ đầu tư các dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách và các nguồn vốn khác đã được phê duyệt nhằm góp phần tăng tiêu thụ các sản phẩm. Khuyến khích các doanh nghiệp sử dụng sản phẩm của nhau, nhất là đối với những sản phẩm của doanh nghiệp này là nguyên liệu đầu vào của các doanh nghiệp khác. Tăng cường giới thiệu về các công trình, dự án, nhu cầu về hàng hóa là máy móc, thiết bị… nhằm góp phần thực hiện thiết thực và hiệu quả Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Đẩy mạnh tổ chức xúc tiến thương mại ở thị trường trong nước, đưa hàng Việt về các khu công nghiệp, vùng sâu, vùng xa… Xây dựng cơ chế để thống nhất chỉ đạo và triển khai Chương trình dự trữ hàng hóa bình ổn giá cho các địa phương, góp phần xây dựng chuỗi cung ứng hàng hóa ổn định từ sản xuất - chế biến - dự trữ - phân phối - tiêu thụ.

Tới đây, Cục Quản lý thị trường sẽ đẩy mạnh hơn nữa hoạt động quản lý thị trường, ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại, chỉ đạo các Chi cục Quản lý thị trường chấm dứt ngay việc tuỳ tiện kiểm tra, kiểm soát việc lưu thông các hàng hoá do các doanh nghiệp trong nước sản xuất đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.

Đối với thị trường ngoài nước, Bộ Công thương cũng đã giao nhiệm vụ cho các đơn vị liên quan chú trọng mở rộng thị trường ở các nước đang phát triển, các thị trường tiềm năng và thị trường mới nổi, đề xuất chính sách hỗ trợ kịp thời để tạo chỗ đứng cho hàng xuất khẩu của Việt Nam. Đánh giá chính sách điều hành xuất nhập khẩu trong thời gian qua để nghiên cứu đề xuất cụ thể từng mặt hàng, nhóm hàng cần điều chỉnh thuế xuất khẩu, nhập khẩu phù hợp với tình hình hiện nay. Hạn chế nhập khẩu những mặt hàng tiêu dùng không thiết yếu… Tóm lại là khuyến khích xuất khẩu, kiểm soát nhập khẩu, hạn chế nhập siêu.

Bên cạnh những biện pháp tháo gỡ trên, Bộ Công thương cũng lưu ý các doanh nghiệp: Cần tranh thủ tận dụng mọi cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu việc mua lại các doanh nghiệp giải thể để đầu tư hiện đại hoá sản xuất. Nghiên cứu hình thành khu công nghiệp hỗ trợ trong ngành dệt may, da giày, thí điểm sản xuất thử một số nguyên phụ liệu, nếu thành công sẽ nhân rộng điển hình…