Trong khi huy động vốn đã vượt 11, 23%, một số ngân hàng vẫn tiếp tục đẩy lãi suất huy động kỳ hạn dài vượt 13%/năm nhưng tăng trưởng tín dụng được cập nhật đến ngày 8-9 chỉ mới dừng ở mức 1,82%. Câu hỏi đặt ra là "tiền huy động đang ở đâu”?

Thông tư 21 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã "thiết quân luật” lại thị trường vay vốn liên ngân hàng. Chính vì vậy mà trung tuần tháng 9, lãi suất giao dịch bình quân bằng VND trên thị trường liên ngân hàng giảm so với tuần đầu tháng ở tất cả các kỳ hạn. Với kỳ hạn qua đêm, lãi suất giảm từ 0,05%; 3 tuần giảm 0,41%; riêng kỳ hạn 3 tháng, lãi suất bình quân giảm tới 3,11% xuống còn 8,89%. Đối với các giao dịch bằng USD, lãi suất kỳ hạn 3 tuần và 1 tháng cũng giảm lần lượt là 0,36% và 0,37%.

Tuy nhiên, không vì thế mà nhu cầu tiền đồng giảm đi. Bằng chứng là lãi suất huy động tại các ngân hàng "kín đáo” mức 11- 12% cho những khoản gửi vài trăm triệu đồng ở kỳ hạn ngắn. Giới nhà băng cũng mạnh tay "cào ngay trúng thưởng” hay chi tiền mặt phần chênh lãi suất cho khách hàng khi đáo hạn. Còn tại kỳ hạn dài, cuộc đua lãi suất huy động đang đến hồi phức tạp, tái lập mốc lãi suất 13%/ năm. Các Ngân hàng Thương mại cổ phần (NHTMCP) đang ganh đua làm mọi cách để hút tiền gửi từ dân cư, khiến lượng vốn của mình sẽ trở nên "xông xênh” hơn.

Lý giải cho việc đẩy mạnh huy động vốn bằng mọi cách như thời gian qua, ông Nguyễn Minh Toàn, Tổng Giám đốc NHTMCP Á Châu ACB khẳng định: Nếu như các NHTM huy động được vốn nhiều hơn thì đảm bảo hệ số an toàn hơn. Tính chủ động của ngân hàng vì thế cũng cao hơn. "Theo dự báo lạm phát sẽ quay lại mức không cao nhưng sẽ huy động vốn sẵn để tăng khả năng cạnh tranh”, ông Toàn cho biết.

Ông Nguyễn Minh Tâm, Phó Tổng giám đốc NHTMCP Sacombank cũng chia sẻ, cuối năm là thời điểm các công ty, doanh nghiệp thực hiện hợp đồng thu mua nguyên liệu, chi trả tiền lương thưởng, đảm bảo hoạt đông kinh doanh ổn định. Sacombank cũng có chương trình hỗ trợ doanh nghiệp trong lãi suất thấp, vì vậy huy động vốn sẵn để đáp ứng nhu cầu khách hàng gia tăng qua kênh tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, một số ý kiến khác cho biết, thời điểm này, một số doanh nghiệp trước đây vay vốn đã không trả nợ đúng hạn trong khi ngân hàng vẫn phải trả lãi cho khách hàng. Vì vậy đành phải "vay chỗ này bù chỗ kia”.

lớn hơn đáp ứng nhu cầu tiêu dùng

Một câu hỏi đang đặt ra, tiền vào ngân hàng như "thùng không đáy” song cửa ra hạn hẹp, bằng chứng là tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống tính đến ngày 8-9 chỉ tăng 1,82%. Cho vay và huy động đang lệch pha xa nhau, biểu hiện sự bất bình thường?

TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng một phần nhỏ tiền đang chạy lòng vòng trong hệ thống liên ngân hàng. Còn phần lớn khác, quan trọng hơn, tiền đang ở một thị trường vô hình khác. Liên quan đến sở hữu chéo, tức là các ngân hàng rót vào đầu tư để mua cổ phần, cổ phiếu của nhau. Ông Hiếu phân tích thêm, hiện tượng đẩy lãi suất huy động cao là do trong thời gian trước đây, nhiều ngân hàng đã cho vay vượt quá tỷ lệ vốn huy động (80%). Có ngân hàng vượt trên 100%. Tỷ lệ quá này lại đang nằm trong nợ xấu của doanh nghiệp. Do vậy, các ngân hàng này buộc phải triển khai huy động vốn với lãi cao, lách trần để bù vào việc quá tỷ lệ trước đây. "Điều này tạo sự bất an, do đó cần phải có biện pháp bóc tách và xử lý nợ xấu sớm”, ông Hiếu nói.

Biến động trên thị trường hiện nay là khá rõ, giá cả tăng, người dân cần một lượng tiền lớn hơn đáp ứng nhu cầu tiêu dùng. Người dân sẽ phải rút bớt tiết kiệm chuyển sang kinh doanh vàng, nhằm tạo "vịnh tránh bão” có thể xảy ra.

Ở một góc nhìn khác, một chuyên gia kinh tế phân tích, hiện các kênh đầu tư như chứng khoán, bất động sản... hết sức èo uột, ngân hàng không dại gì huy động vào để đầu tư tài chính. Bởi vậy, vị chuyên gia này đặt câu hỏi: "Phải chăng vẫn còn một số ngân hàng đang khó khăn về thanh khoản”.

Lật lại vấn đề, TS Nguyễn Trí Hiếu cũng cho biết: Tăng trưởng huy động vượt 11% trong khi cho vay chỉ 1,82%. Đáng lẽ, tiền đang tràn trề trong ngân hàng, nhưng chỉ là tràn ở những ngân hàng lớn, việc đói vốn vẫn diễn ra ở một số ngân hàng nhỏ. Tuy nhiên, nó lại mang tính chất lan tỏa. Chẳng hạn như ngân hàng nhỏ đẩy lãi suất huy động cao, hút khách thì ngân hàng lớn cũng không chịu kém cạnh, mất khách nên hùa theo đua lãi suất. "Đấy là điều bất thường trong hệ thống nhà băng Việt Nam hiện nay. Đáng lẽ ngân hàng lớn dẫn dắt thị trường, thì ngược lại ngân hàng nhỏ lại đang làm nhệm vụ này”, ông Hiếu nói.