Khó khăn chồng chất
Theo báo cáo của 60/63 tỉnh thành, lực lượng công an các cấp đã đấu tranh, triệt phá 528 vụ hoạt động mại dâm, bắt giữ gần 2 nghìn đối tượng. Tại các tuyến biên giới, bờ biển, bộ đội biên phòng đã bắt giữ, tiếp nhận và xử lý 133 vụ hoạt động mại dâm và mua bán người vì mục đích mại dâm với 156 đối tượng, giải cứu 177 nạn nhân, trong đó có 16 nạn nhân là trẻ em.
Theo đánh giá của Cục Phòng, chống tệ nạn xã hội, ngay từ đầu năm 2012, hầu hết các địa phương đều xây dựng và phê duyệt các kế hoạch triển khai Chương trình hành động phòng chống mại dâm song kết quả cho thấy, tệ nạn mại dâm hoạt động ngày càng gia tăng, có tổ chức với quy mô lớn. Mại dâm thu nhập cao gia tăng đột biến và rất khó quản lý do có sự góp mặt của người mẫu, diễn viên và hoa hậu.
Theo bà Hà, có nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng trên, trong đó phải kể đến những bất cập trong công tác quy hoạch, cấp giấy phép quản lý hoạt động của các cơ sở kinh doanh dịch vụ và kiểm soát việc sản xuất lưu hành văn hóa phẩm, băng đĩa hình và trang web có nội dung khiêu dâm, kích dục. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, giáo dục được tổ chức bằng nhiều hình thức, song mới tập trung chủ yếu tại các địa bàn trọng điểm về tệ nạn mại dâm, chưa tiếp cận được đến nhóm người dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa. Đặc biệt ở những địa bàn giáp ranh cấp tỉnh, cấp quốc gia, công tác phối hợp giữa các cơ quan còn nhiều khó khăn do thiếu cơ chế cũng là kẽ hở cho tội phạm về tệ nạn mại dâm lợi dụng để trốn tránh và gia tăng hoạt động.
Thu nhập cao cũng là một trong những nguyên nhân chính thu hút nhiều đối tượng hành nghề mại dâm, mại dâm đồng giới cũng ngày càng phức tạp. Theo khảo sát tại 3 TP lớn là Hà Nội, Hải Phòng, TP. HCM cho thấy, thu nhập trung bình của người hành nghề mại dâm tại các TP này đạt trên 10 triệu đồng/tháng. Đặc biệt hiện nay xuất hiện khá nhiều hình thức tự đứng ra môi giới, bán dâm… mà không thông qua chăn dắt, bảo kê… khiến cho tình hình ngày càng khó kiểm soát.
Theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính đã được Quốc hội thông qua tháng 6 vừa qua, sẽ không áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở chữa bệnh đối với người bán dâm. Theo đó, từ 1-7-2013, sẽ có ít nhất 862 học viên là người bán dâm đang được chữa trị, giáo dục tại các trung tâm được ra ngoài. Đây là một trong các thay đổi lớn về quan điểm trong việc xử lý phòng, chống mại dâm. Sự thay đổi về mặt pháp lý này đã tạo điều kiện cho việc triển khai các biện pháp can thiệp giảm tác hại đối với nhóm người bán dâm, đồng thời giúp họ có điều kiện được tiếp cận với các dịch vụ xã hội ở cộng đồng. Tuy nhiên, theo bà Hà hiện nay chính sách, chế độ hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng cho người bán dâm đang rất thấp, không có hỗ trợ đặc thù, đặc biệt là đối với trẻ em là nạn nhân bị bóc lột tình dục vì mục đích thương mại. Hơn nữa xã hội vẫn còn kỳ thị, coi thường người từng bám dâm, do đó việc tái hòa nhập cộng đồng của người từng bán dâm chắc chắn sẽ gặp rất nhiều khó khăn.
Sẽ đề xuất sửa đổi Pháp lệnh phòng chống mại dâm
Ý kiến của nhiều địa phương cho thấy, mặc dù địa phương đã quyết liệt triển khai, đưa hoạt động phòng, chống mại dâm vào hoạt động thường xuyên của các ngành nhưng công tác quy hoạch, cấp giấy phép quản lý hoạt động của các cơ sở kinh doanh dịch vụ và kiểm soát việc sản xuất lưu hành văn hóa phẩm, băng đĩa hình và trang web có nội dung khiêu dâm, kích dục còn quá nhiều bất cập như hiện nay thì rất khó quản lý được. Càng khó khăn hơn khi đội ngũ cán bộ chuyên trách về phòng, chống mại dâm ở cấp cơ sở vừa thiếu và kiêm nhiệm nhiều việc.
Một cán bộ chuyên trách về phòng, chống mại dâm tỉnh Vĩnh Phúc cho biết, mặc dù công tác phòng chống mại dâm cũng có sự tham gia của đội ngũ cộng tác viên và tình nguyện viên nhưng mức phụ cấp quá thấp nên không thu hút được cộng đồng cùng tham gia. Ngoài ra, theo quy định cơ quan chuyên trách phòng, chống mại dâm ở các tỉnh, thành phố thực hiện việc thanh tra, kiểm tra công tác này nhưng lại không được quyền xử lý vi phạm. Đây cũng là một trong rào cản khiến công tác phòng, chống mại dâm khó khăn và không hiệu quả.
Từ thực tế trên bà Hà cho biết, trong thời gian tới Bộ LĐ –TB&XH sẽ tập trung rà soát, đánh giá các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành về phòng chống mại dâm; nghiên cứu hướng dẫn triển khai các quy định của Luật. Xử lý vi phạm hành chính. Ngoài ra, sẽ đề xuất sửa đổi Pháp lệnh phòng chống mại dâm, để bổ sung quy định nhằm phòng ngừa và Xử lý đối với hình thức mại dâm đồng giới và một số hành vi mới như: kích dục, lưu trữ văn hoá phẩm khiêu dâm trẻ em, khiêu dâm trẻ em trên mạng, kết hợp phòng chống mại dâm với phòng chống lây nhiễm HIV/AIDS.
Lê Bảo