Lãi suất tiền gửi dành cho kỳ hạn dài trên 12 tháng tại các ngân hàng chính thức bước vào vòng đua mới. Theo biểu lãi suất tiền gửi thông thường của Ngân hàng Phương Tây (Western Bank) áp dụng từ ngày 14-6-2012, mức cao nhất 13,5%/năm đã xuất hiện trên biểu niêm yết. Đây cũng là mức cao nhất trên thị trường tính đến thời điểm này.

Mức 13,5%/năm được Western Bank áp dụng cho kỳ hạn 13 tháng lĩnh lãi cuối kỳ. Tại kỳ hạn 12 tháng, ngân hàng này cũng áp khá cao với 13%/năm. Các kỳ hạn 18, 24 và 36 tháng cùng ở mức 12%/năm.

Tuy nhiên, cũng tại ngân hàng này và tại một chi nhánh trên đường Võ Văn Tần, quận 3, TP.HCM: cũng từ ngày 14-6, nếu khách gửi theo "kỳ hạn duy nhất, lãi suất cao nhất” sẽ được hưởng lãi suất lên tới 14%. Điều kiện tham gia đơn giản, khách chỉ cần số tiền gửi tối thiểu là một triệu đồng. Như vậy, trong tuần đầu tiên thực hiện trần lãi suất huy động VND mới, với việc dỡ bỏ trần đối với các kỳ hạn từ 12 tháng trở lên, thị trường liên tiếp đón nhận những thay đổi của các mức lãi suất cao nhất mà theo các chuyên gia cho rằng, bước đầu hình thành các đường cong lãi suất. Một thực tế mà lâu nay đã không tồn tại trong hệ thống ngân hàng.

Tại trụ sở Ngân hàng Kỹ thương Techcombank 68-70 Bà Triệu, bảng lãi suất cũng đã được điều chỉnh muộn vào chiều 14-5 với một số thay đổi mới. Khi khách hàng gửi tiền với kỳ hạn 13 tháng trở lên nếu nhận lãi cuối kỳ lãi suất được hưởng là 11%, còn nếu nhận lãi hàng tháng lãi suất áp dụng 10,49%.

Lãi suất kỳ hạn dài đã liên tiếp được điều chỉnh theo thời gian. Trong ngày đầu thực hiện (11-6), mức cao nhất ghi nhận ở 11%/năm, đến 12-6, một số ngân hàng lớn nhỏ áp mức cao nhất 12%/năm. Và hôm nay tiếp tục có thể đỉnh mới là 14%/năm.

Những bước tiến lãi suất cho thấy một hiện tượng đang diễn ra trong hệ thống ngân hàng đó là sự cạnh tranh mạnh trong việc huy động vốn.

Theo dự báo, làn sóng chạy đua lãi suất huy động kỳ hạn dài chưa dừng lại ở những mốc 13%, 14% mà sẽ tăng cấp theo từng ngày, và từng ngân hàng.

Trước đó, NHNN đã ban hành thông tư bỏ trần lãi suất huy động VND đối với kỳ hạn dài bằng việc để tổ chức tín dụng (TCTD), chi nhánh ngân hàng nước ngoài ấn định lãi suất huy động VND kỳ hạn từ 12 tháng trở lên trên cơ sở cung - cầu vốn thị trường. Quyết định này nhằm tạo thuận lợi cho các TCTD huy động vốn để cân đối nguồn vốn cho vay trung, dài hạn.

Ngoài ra, từ việc thả nổi lãi suất kỳ hạn dài, NHNN muốn tái lập đường cong lãi suất. Hướng người dân từ việc thích gửi tiền tiết kiệm kỳ hạn ngắn sang kỳ hạn dài. Hạn chế được tình trạng rất nguy hiểm mà lâu nay NHTM vẫn đang áp dụng "lấy ngắn nuôi dài”. Bởi thời gian qua huy động trên 12 tháng chiếm chỉ dưới 5% tổng vốn huy động, do vậy lãi suất có cao nhưng hòa vào lãi suất chung thì lãi suất bình quân huy động vẫn thấp.

Một chuyên gia trong ngành phân tích, việc bỏ trần kỳ hạn dài là bước đi đầu tiên của NHNN trong việc dỡ gỏ trần lãi suất trong tương lai gần. Nhưng cũng vì chính những lý do trên mà NHNN cũng đành phải "làm ngơ” khi có TCTD nào đó nâng lãi suất huy động (niêm yết công khai) vượt 14%/năm hay cao hơn nữa.

Dư luận cho rằng, NHNN đã không có tuyên bố rõ ràng nào cho thị trường. Việc làm của NHTM nâng lãi suất huy động kỳ hạn dài do vậy không hẳn sai cũng chẳng hẳn đúng. Song nếu không quản lý chặt chẽ, việc xé rào lãi suất này sẽ gây ra những hậu quả.

Suy cho cùng, gửi tiền ở kỳ hạn nào cuối cùng cũng một mục đích đưa ra làm vốn cho nền kinh tế. Các NHTM huy động lãi suất cao dù ở kỳ hạn nào thì khi cho vay ra cũng sẽ tương ứng. Vì vậy, nỗ lực hạ lãi suất đầu ra sẽ khó thành công.

Thị trường lãi suất huy động lại nổi những cơn sóng ngầm bất thường. Động thái phá rào lãi suất của Ngân hàng Phương Tây trong 2 ngày qua dù có khác với "3 ngày vàng lãi suất 17% Techcombank” trong năm 2010 về hình thức. Nhưng về bản chất cho thấy nguồn vốn và tính thanh khoản vẫn đang còn khó khăn.