logo
Chủ nhật, 26/10/2014 16:28
Đường dây nóng: (04) 38228302 Email : noidung.dko@gmail.com
 
Hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh trên sân khấu (14/05/2012)
Hình tượng Hồ Chủ tịch đã được các loại hình văn học - nghệ thuật khai thác nhiều ngay từ khi Người còn sống. Nhưng phải tới năm 1976, lần đầu tiên hình tượng Bác mới được phản ánh trên sân khấu. Đó là vở "Người công dân số một” do Nhà hát Cải lương Trung ương thể hiện (sáng tác của Vũ Đình Phòng và Hà Văn Cầu). Kể từ đó, hình tượng Bác Hồ xuất hiện rất nhiều trên sân khấu, để lại nhiều ấn tượng trong lòng khán giả và làm nên tên tuổi của nhiều nghệ sĩ. Ngày 17-5-2012, tại Bảo tàng Quốc gia Việt Nam, Trung tâm Bảo tồn Phát huy Văn hóa Dân tộc phối hợp với Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam tổ chức hội thảo: "Nghệ thuật sân khấu thể hiện hình tượng Bác Hồ”.



Cảnh trong vở ca kịch Hồ Chí Minh - Hồi ức màu đỏ

Tiếp theo "Người công dân số một”, vở "Đêm trắng” (Lưu Quang Hà sáng tác, Đoàn kịch Trường Sơn biểu diễn), đã đem lại tiếng vang cho sân khấu. Năm 1984, vở "Lịch sử và nhân chứng” (Hoài Giao sáng tác) Đoàn kịch Hải Phòng biểu diễn và vở "Người không thể chết” của Đoàn kịch Tổng cục Chính trị cũng nối tiếp ra đời. Cũng trong thời kỳ đầu, nghệ sĩ Văn Tân đã mạnh dạn sáng tác và biểu diễn được một số hoạt cảnh có hình tượng Bác Hồ trên sân khấu khá thành công và cho đến giờ phút này nghệ sĩ Văn Tân đã có tới hơn ngàn xuất diễn.

Từ 1990, khi Unesco tôn vinh Bác và trọng thể kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Người thì ngành sân khấu cũng rộ lên phong trào sáng tác và biểu diễn đề tài Hồ Chủ tịch. Các bộ môn sân khấu từ kịch nói đến tuồng, chèo, dân ca kịch đều có tác phẩm thể hiện hình tượng Bác Hồ, mặc dù đây là một công việc vô cùng khó khăn bởi xây dựng hình tượng Hồ Chủ tịch không chỉ đòi hỏi giống về ngoại hình mà còn phải giống về cốt cách, phong cách và tâm hồn của một vị lãnh tụ vĩ đại mà toàn dân tộc đang thành kính tôn thờ.

Rất mừng là lãnh đạo của Đảng và Nhà nước rất quan tâm tới việc sáng tác và biểu diễn hình tượng Bác Hồ trên sân khấu. Hầu hết các vị lãnh đạo của Đảng và Nhà nước đều đến dự, buổi khai mạc "Liên hoan biểu diễn hình tượng Bác Hồ trên sân khấu” (do Viện Sân khấu và Bảo tàng Hồ Chí Minh tổ chức tại Bảo tàng Hồ Chí Minh ngày 18-5-1991 với sự tham gia của các nghệ sĩ tên tuổi như Sỹ Hùng, Tiến Thọ, Tiến Hợi, Đức Trung, Văn Tân) diễn liên hoàn năm trích đoạn hay nhất có hình tượng Bác Hồ. Sự thành công của liên hoan đã khiến cho các đồng chí lãnh đạo ở TP. Hồ Chí Minh thời đó quyết định mời các đoàn vào biểu diễn nhân kỷ niệm Cách mạng tháng 8 và Quốc khánh 2-9-1992. Chương trình đưa vào Nam được hoàn chỉnh thêm một bước nữa và được mang tên "Hình tượng Bác Hồ qua các thời kỳ lịch sử”, trong đó gồm 5 trích đoạn trong các vở: "Người công dân số 1”, "Giai điệu tháng 5”, "Lịch sử và nhân chứng”, "Đêm trắng”, và hoạt cảnh "Bác Hồ với anh hùng dũng sĩ miền Nam”.

Cuộc vận động sáng tác về đề tài Hồ Chủ tịch cũng đã đem lại kết quả nhất định. Ngành Chèo cũng đã mạnh dạn sáng tác hình tượng Bác Hồ. Đoàn chèo Thái Nguyên có vở "Đêm trăng huyền thoại” và vở "Vần thơ thép” của Trần Đình Ngôn do Nhà hát Chèo Việt Nam biểu diễn khá thành công... Và gần đây lại xuất hiện vở "Hồ Chí Minh – Hồi ức mầu đỏ” của Nguyễn Quang Vinh do Nhà hát Ca kịch Huế biểu diễn. Hai vở diễn đã gây được tiếng vang trong công chúng, đều giành được giải cao trong hai đợt hội diễn sân khấu toàn quốc, mặc dù là Chèo và ca kịch Huế là hai bộ môn nghệ thuật dân tộc rất khó trong việc thực hiện đề tài lãnh tụ, nghĩa là ngoài việc tạo hình cho giống nhân vật chính là Bác Hồ còn phải hát chèo, hát ca Huế, nếu không hợp lý, không tinh tế thì sẽ xảy ra phản cảm, gây ra hiệu ứng ngược!.

Tất cả những thành công nói trên đều thể hiện tấm lòng của anh chị em nghệ sĩ sân khấu đối với Bác Hồ kính yêu, đồng thời cũng cho thấy nhân dân ta từ Bắc chí Nam đều thiết tha được nhìn thấy Bác, dù chỉ qua hình tượng do các nghệ sĩ tài năng sáng tạo trên sân khấu. Điều đó đặt ra cho những người hoạt động sân khấu một nghĩa vụ cao cả là tiếp tục sáng tác và biểu diễn hình tượng Bác Hồ. Nghĩa là thông qua hình tượng Bác Hồ, thông qua sân khấu mà nói lên cho được tư tưởng đạo đức của Bác Hồ. Như vậy cũng là thiết thực "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” như Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã phát động.

Qua mấy nét khái quát về quá trình sáng tác và biểu diễn hình tượng Bác Hồ trước đây, chúng ta có thể suy nghĩ và rút kinh nghiệm: Tục sáng tác và biểu diễn đề tài đặc biệt này theo nhiều hình thức, như kịch tư liệu lịch sử theo kiểu "Người công dân số một”, "Đêm trắng”, "Lịch sử và nhân chứng”, "Vần thơ thép”, "Hồ Chí Minh - Hồi ức mầu đỏ”... Hoặc chỉ phát triển theo hình thức (tableau) như trong "Bài ca Điện Điên”, "Không còn đường nào khác”, "Sáng mãi niềm tin”, kể cả làm hoạt cảnh như trong "Bác Hồ với các anh hùng dũng sĩ miền Nam”. Và diễn xuất thì học tập và phát triển từ sự thành công của các nghệ sĩ đi trước. Từ kinh nghiệm ấy chắc chắn các thế hệ nghệ sĩ tiếp theo sẽ có được những kinh nghiệm quý để sáng tạo ra những tác phẩm hay, những hình tượng đẹp về Bác Hồ kính yêu của chúng ta. Làm thế nào để đưa được tư tưởng Hồ Chí Minh vào sâu rộng trong nhân dân một cách tốt nhất, đáp ứng sự đòi hỏi của nhân dân là được chiêm ngưỡng hình ảnh Bác có chiều sâu hơn, giống hơn, sống động hơn và xúc động hơn trên sân khấu.

GS. HOÀNG CHƯƠNG
Gui cho ban be Gửi cho bạn bè print Bản in
Gửi bình luận của bạn
Họ tên:  
Email:  
Nội dung:
Mã an toàn* Ma an toan
Xem các bài viết theo ngày calendar
Tổng biên tập: Hồng Thanh Quang
Phó Tổng biên tập: Nguyễn Quốc Khánh
Thư ký tòa soạn: Hà Trọng Nghĩa
Báo Đại Đoàn Kết
- Giấy phép xuất bản số 270/GP-TTĐT ngày 27/12/2010 của Bộ Thông tin và Truyền thông về việc thiết lập trang báo điện tử
- Tòa soạn và trị sự: 66 Bà Triệu - Hà Nội - ĐT: (04) 38228303 - FAX: (04) 38228547 - Email: toasoan@baodaidoanket.com.vn - Đường dây nóng : (04) 39433164 - (08) 39327989
- Ban đại diện tại TP. Hồ Chí Minh: 176 Võ Thị Sáu, TP. Hồ Chí Minh - ĐT: (08) 39326703 - FAX: (08) 39326130 - Email: daidoanket2vp@hcm.vnn.vn
Đà Nẵng: 149, Trưng Nữ Vương, TP. Đà Nẵng. ĐT: (0511) 3700929; 0983043125. Email: daidoanketvpdn@gmail.com
Các văn phòng thường trú:
- Thanh Hóa: Đường Hạc Thành, TP. Thanh Hóa. ĐT: (037) 3854310
- Khánh Hòa: A4 chung cư 2, TP. Nha Trang, Khánh Hoà. ĐT/Fax: (058) 3870608
- Cần Thơ: 5A đường 30-4, TP Cần Thơ - ĐT/Fax: (071) 3839444.