"Món mới” của Công ty Du lịch Đồng Xuân (Hà Nội) cuối năm nay là tua ngao du khu phố Pháp. Tuyến du lịch này sẽ khai thác giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc của các khu phố cũ hay còn gọi là khu phố Pháp do ở đây có lợi thế đường phố đẹp, nhiều công trình mang kiến trúc Pháp, nhiều địa danh nổi tiếng.

Kiến trúc Pháp tạo nên nét văn hóa Hà Nội

Không thể phủ nhận một điều rằng kiến trúc thời Pháp thuộc là một phần đặc sắc của kiến trúc Hà Nội, mang nét sang trọng, kiêu kỳ và lãng mạn. Do được xây dựng khá kiên cố và còn tương đối mới (đa phần vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX), các công trình kiến trúc thời kỳ Pháp thuộc còn lại tương đối nhiều và vẫn giữ nguyên những giá trị vốn có của nó. Tiêu biểu cho kiến trúc Pháp có các công trình: Nhà hát Lớn Hà Nội, Phủ Chủ tịch, Nhà khách Chính phủ, Toà án tối cao, Đại học tổng hợp Hà Nội, toà nhà Bộ Ngoại giao, Bảo tàng Lịch sử, Viện Pasteur, nhà thờ Cửa Bắc...

Theo một nghiên cứu về kiến trúc cổ Hà Nội với phát triển du lịch bền vững, xét ở phương diện mỹ quan thủ đô thì kiến trúc cổ tạo nên diện mạo và sức thuyết phục của một đô thị giàu truyền thống văn hóa. Hà Nội chắc sẽ kém hấp dẫn đi rất nhiều nếu thiếu đi những công trình kiến trúc cổ xen giữa những tòa nhà hiện đại. Nếu những công trình kiến trúc thời phong kiến tạo nên cái đẹp trầm lắng, uy nghiêm, mộc mạc khiến người ta phải chú ý quan sát kỹ mới nhận ra từng đường nét hoa văn, thì những kiến trúc Pháp đồ sộ mang vẻ đẹp rực rỡ. Chúng hòa quyện, đan xen khiến Hà Nội vừa mang chiều sâu nội tâm, cổ kính, vừa đẹp một cách sang trọng, tinh tế.

Với tour du lịch tham quan khu phố Pháp, đại diện Công ty Du lịch Đồng Xuân cho biết: Công ty đang xúc tiến mở tuyến tham quan các khu phố có kiến trúc Pháp bằng xe điện vào tháng 12-2012, với hành trình từ 8 - 10km. Hai tuyến phố dự kiến sẽ đưa khách tham quan bằng xe điện gồm: Bờ Hồ - Hàng Bông - Lê Duẩn - Trần Hưng Đạo - Quán Sứ - Lý Thường Kiệt - Hai Bà Trưng - Nhà hát Lớn - Bờ Hồ và tuyến Bờ Hồ - Nguyễn Du - Yết Kiêu - Trần Hưng Đạo - Quán Sứ - Lý Thường Kiệt - Hai Bà Trưng - Nhà hát Lớn - Bờ Hồ. Tuyến du lịch này sẽ khai thác giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc của các khu phố cũ do ở đây có lợi thế đường phố đẹp, nhiều công trình mang kiến trúc Pháp, nhiều địa danh nổi tiếng như: ga Hàng Cỏ, chùa Quán Sứ, Hỏa Lò, Nhà hát Lớn...

Hiện Hà Nội còn 1.586 biệt thự, trong đó có 562 biệt thự thuộc sở hữu tư nhân, 1.024 biệt thự thuộc sở hữu Nhà nước, 42 biệt thự ở trung tâm chính trị Ba Đình không được phép tư nhân hoá nằm trên các tuyến như Lê Hồng Phong, Hoàng Diệu, Phan Đình Phùng...

Hầu hết biệt thự đã xuống cấp nghiêm trọng, hàng trăm biệt thự bị cơi nới, lấn chiếm, thậm chí bị làm biến dạng, tình trạng tranh chấp tại đây rất phức tạp. Biệt thự thuộc sở hữu nhà nước hiện do hàng trăm cơ quan, doanh nghiệp quản lý, sử dụng. Theo kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm - một người đau đáu với kiến trúc Pháp ở Hà Nội, thì nhiều năm qua chúng ta buông lỏng quản lý, dẫn tới tình trạng trên. Giờ đây thành phố cần khẩn trương có quy chế quản lý sử dụng.

Được biết, Sở Xây dựng Hà Nội vừa trình UBND Thành phố Quy chế quản lý quỹ nhà biệt thự do Pháp để lại, trong đó đề xuất cơ chế tạo điều kiện cho tư nhân tham gia cải tạo, bảo tồn. Có thể đây sẽ là một giải pháp hay để "cứu” những ngôi biệt thự Pháp đang xuống cấp. Nhưng chưa biết tới khi nào, việc quản lý các kiến trúc Pháp ở Hà Nội mới có một quy chế riêng, trong khi tiềm năng du lịch của những khu phố Pháp ở Hà Nội là không nhỏ.