logo
Thứ tư, 03/09/2014 06:40
Đường dây nóng: (04) 38228302 Email : noidung.dko@gmail.com
 
ĐĐK Chủ nhậ̣t

Kỷ niệm 67 năm ngày Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa I (6-1-1946/6-1-2013): Hiến pháp là do nhân dân làm nên (06/01/2013)
Hôm nay, ngày 6-1, ngày mà cách đây 67 năm, đã diễn ra một sự kiện lịch sử: Cuộc tổng tuyển cử đầu tiên của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ. Trước đó 1 ngày, ngày 5-1-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói những lời lịch sử: "Ngày mai là một ngày sẽ đưa quốc dân ta đến con đường mới mẻ. Ngày mai là một ngày vui sướng của đồng bào ta, vì ngày mai là ngày Tổng tuyển cử, vì ngày mai là ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân bắt đầu được hưởng quyền dân chủ của mình”.
 
"Nhân dân bao giờ cũng vĩ đại. Kể cả trong điều kiện như năm 1946,  90% dân số không biết chữ thì không vì thế mà nhân dân, trí tuệ của toàn dân lại thua kém."
 
Chủ tịch Hồ Chí Minh bỏ phiếu
thực hiện quyền công dân bầu Quốc hội
                                                                                                       (Ảnh tư liệu)
 
Nhắc đến Quốc hội khóa I, giữa một ngày lịch sử như ngày 6-1 này, giữa những ngày Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 đang được đưa ra lấy ý kiến nhân dân, không thể nào không nhắc tới Hiến pháp đầu tiên của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Hiến pháp 1946. TS Nguyễn Viết Chức - Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa Thăng Long, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, giáo dục, thanh thiếu niên và nhi đồng Quốc hội gật đầu đồng tình khi nghe chúng tôi đặt vấn đề như vậy.
 
PV: Thưa ông, bài báo này đến tay bạn đọc vào đúng ngày 6-1, ngày kỷ niệm 67 năm cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên. Trong lịch sử dân tộc, đó là một mốc son chói lọi. Lần đầu tiên ở Đông Nam Á, có một Quốc hội dân chủ được bầu theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.
 
- TS. NGUYỄN VIẾT CHỨC : Tôi có thể nói ngay rằng đây là một trong những dấu ấn có thể nói là vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Dấu ấn cá nhân rất rõ trong việc xây dựng Nhà nước Dân chủ Cộng hòa non trẻ của chúng ta. Không chỉ là việc Người đọc tuyên ngôn rất hùng hồn với những nội dung rất tiến bộ mang tính thời đại ngay từ lúc khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ngay sau đó, 3 ngày sau, Người đã đề nghị là Tổng tuyển cử càng sớm càng tốt. Đó là dấu ấn về một lãnh tụ vĩ đại.
 
Quốc hội ra đời trong một hoàn cảnh đặc biệt. Nhưng đảm bảo được tính dân chủ, tính công khai, tính phổ thông bầu phiếu. Đấy là dấu ấn đế khẳng định sức sống mãnh liệt, là nguồn sống cho Nhà nước Dân chủ Cộng hòa non trẻ.
 
Và thật kinh ngạc vì trong hoàn cảnh đặc biệt ấy, trong vận nước vô cùng khó khăn, Quốc hội khóa đầu tiên đã bắt tay vào soạn thảo Hiến pháp?
 
- Hồ Chủ tịch - Người đã đi qua rất nhiều nước và hiểu được rằng xây dựng Hiến pháp như là một yêu cầu tất yếu, nhu cầu sống còn của Nhà nước. Cho nên ngay khi có Quốc hội đầu tiên của một Nhà nước công – nông ở Đông Nam Á, thì Chủ tịch Hồ Chí Minh và Quốc hội đã ngay lập tức soạn thảo Hiến pháp. Bởi vì Quốc hội xây dựng Nhà nước pháp quyền không thể không có Hiến pháp.
 
Không phải là ai lúc bấy giờ cũng hiểu được điều đó đâu. Trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn, giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm, Nhà nước thì vừa mới non trẻ, trứng nước như vậy. Nếu nói dài ra thì dài lắm, vì ngay cả chuyện Tổng tuyển cử đã không biết bao người, kể cả trong Đảng ngoài Đảng, trong nhân dân cũng không tin là Tổng tuyển cử có thể thành công. Tổng tuyển cử thành công rồi thì sau đó là Hiến pháp. Bởi vì theo quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chúng ta giải phóng dân tộc, chúng ta giành độc lập tự do cho đất nước để làm gì? Để đem lại hạnh phúc của nhân dân. Độc lập mà không có tự do hạnh phúc thì độc lập không có ý nghĩa gì cả. Vì tư tưởng đó nên Cụ Hồ mới đặt ra phải có Hiến pháp. Không có Hiến pháp thì lấy gì làm bằng chứng ghi nhận rằng, hay khẳng định rằng quyền của nhân dân là được tự do, được dân chủ.
 
TS. Nguyễn Viết Chức
 
Nhưng thưa ông, điều cho đến ngày nay làm chúng ta kính phục là trong hoàn cảnh ấy, lần đầu tiên soạn thảo Hiến pháp nhưng Hiến pháp 1946 mang tinh thần thời đại và hiện đại ngay cả so với bây giờ. Giữa những ngày Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 đang được đưa ra lấy ý kiến nhân dân, có lẽ cách thức soạn thảo Hiến pháp (kỹ thuật lập hiến) và việc trưng cầu ý kiến nhân dân thời ấy rất cần được nhắc lại như những kinh nghiệm quý báu cho hôm nay?
 
- Tôi muốn nhấn mạnh rằng, cách thức để soạn thảo cũng như xây dựng được Hiến pháp 1946 trong hoàn cảnh như thế thì quả thật đây là một điều rất đáng khâm phục, vô cùng khâm phục. Người ở đâu? Nhân tài ở đâu? Những người hiểu về luật pháp ở đâu? Đại biểu Quốc hội lúc bấy giờ có trình độ hơn các Đại biểu Quốc hội bây giờ hay sao? Tôi tin rằng, chắc chắn qua bao nhiêu năm đào tạo và xây dựng chúng ta đã có một đội ngũ cán bộ mà tri thức, kiến thức về luật pháp, cũng như là về mọi phương diện, từ kinh tế xã hội và văn hóa cao hơn lúc bấy giờ, năm 1946 ấy. Thế tại sao lúc bấy giờ lại có thể làm được, trong một thời gian rất nhanh như thế, rất gấp như thế, thì tôi nghĩ, đây chính là tinh thần vì dân và tinh thần tất cả sức mạnh là ở nhân dân. Và Hiến pháp là do nhân dân làm nên!
 
Tức là thưa ông, việc lấy ý kiến nhân dân lúc đó đã được làm tốt nhất để huy động sức mạnh trí tuệ toàn dân trong việc soạn thảo Hiến pháp 1946?
 
- Lúc bấy giờ phương tiện báo chí không thể so với bây giờ, cả về số lượng, chất lượng và cách thức đưa tin được. Tôi nghiên cứu lịch sử báo chí và còn nhớ rất rõ, báo Cứu Quốc (tiền thân của báo Đại Đoàn Kết ngày nay) đã góp công rất lớn trong việc tuyên truyền, quảng bá, lấy ý kiến của dân đóng góp cho Hiến pháp 1946. Các văn sĩ trí thức đóng góp cũng rất nhiều, những người dân bình thường khắp mọi miền đất nước cũng đóng góp rất nhiều. Và đặc biệt, tôi nhớ, số đầu tiên, khi cho đăng Dự thảo Hiến pháp 1946 thì báo Cứu Quốc đã nói rất rõ ý kiến của Chính phủ rằng, đây chỉ là Dự thảo Hiến pháp, và Hiến pháp này chỉ được công bố, chỉ có giá trị khi mà nhân dân góp ý kiến xây dựng, để Quốc hội xem xét và thông qua thì nó mới có giá trị.
 
Như vậy, rõ ràng là ngay từ buổi ban đầu đã vì dân, phải lấy ý kiến của nhân dân. Tinh thần ấy thể hiện rất cao, và báo chí lúc bấy giờ góp vào một tiếng nói rất dặc biệt. Nếu các bạn có thể mở báo Cứu Quốc năm đó thì sẽ thấy nguyên văn của nó rất có ý nghĩa, rất có giá trị. Một Nhà nước vừa ra đời trong hoàn cảnh cực kì khó khăn, bây giờ chúng ta có thể nói cũng còn nhiều khó khăn, nhưng mà thời kì ấy để làm Hiến pháp thì quả là khó khăn gấp bội. Cho ra đời ban soạn thảo như thế nào, rồi đến các qui trình để giải quyết vấn đề đó ra làm sao?
 
Một loạt các số báo liên tiếp của báo Cứu Quốc và các tờ báo thời ấy (báo chí còn rất ít) đã đăng tải những ý kiến góp ý của nhân dân. Sau đó xây dựng được, thông qua được Hiến pháp 1946 trong bối cảnh đáng nhẽ lúc bấy giờ phải tập trung chủ yếu là đánh giặc ngoại xâm chứ tại sao lại phải là Hiến pháp? Tôi cho rằng đây là cái còn phải nghiên cứu rất kĩ tư tưởng Hồ Chí Minh, rõ ràng là Người coi trọng, rất coi trọng, thậm chí còn coi trọng xây dựng Hiến pháp hơn cả đánh giặc. Nói như thế, so sánh như thế là hơi bị khập khiễng. Bởi vì nếu không có độc lập thì nói gì đến Hiến pháp? Thế nhưng mà rõ ràng nếu không có Hiến pháp thì nói gì đến Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa? Chính vì cái ý tưởng này cho nên, Người chủ trương phải làm cho kì được và cho nhanh để có Hiến pháp. Nhưng làm cho nhanh cũng không có nghĩa là làm theo ý chí của những người cầm quyền. Cụ Hồ, vị lãnh tụ vĩ đại chính là chỗ đó! Phải làm cho kì được, và làm cho nhanh, nhưng không phải là làm theo ý chí của người cầm quyền mà làm theo ý chí và nguyện vọng của người dân. Cách thức xây dựng Hiến pháp 1946 đã biểu hiện điều đó, nội dung của Hiến pháp 1946 cũng thể hiện điều đó.
 
Nhưng thưa ông, chỗ này xin phép được trao đổi, vào thời điểm đó, phần lớn nhân dân ta còn mù chữ. Trí tuệ nhân dân tham gia vào xây dựng Hiến pháp phải được hiểu như thế nào trong bối cảnh ấy?
 
- Đấy, tư tưởng chỉ đạo, tư tưởng mang tính chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh là ở chỗ đó. Muốn thể hiện ý chí và nguyện vọng của người dân trong thời đại báo chí còn ít ỏi, thô sơ, trong điều kiện người dân còn đang phải phát động diệt dốt, học bình dân học vụ, mà Cụ Hồ vẫn tin rằng người dân đủ thông minh, người dân đủ trí tuệ thể hiện đúng nguyện vọng của mình. Đây chính là niềm tin mà tôi đã nhiều lần nói, đấy là niềm tin Hồ Chí Minh, rất tin vào nhân dân. Bởi vì nhân dân, chỉ có nhân dân, là sức mạnh vô địch. Nhân dân ở đây xin nói rõ không phải là một người dân. Một cán bộ không thể so với nhân dân ấy được, một bộ máy không thể so với nhân dân ấy được. Chúng ta phải hiểu nhân dân là trí tuệ của một thời đại. Nhân dân ấy, xã hội ấy kết tinh thành trí tuệ của thời đại cho nên nhân dân bao giờ cũng thông minh hơn bất kì một cá nhân nào khác, bất kì tổ chức, cơ quan nào. Đây chính là tư tưởng Hồ Chí Minh. Hồ Chí Minh rất tin vào người dân, tin từ chuyện Tổng tuyển cử, chỉ có từng người dân đang bị kìm kẹp trong tăm tối của chế độ thực dân phong kiến không biết chữ, chứ trí tuệ của toàn dân thì không dốt. Đấy mới là tư tưởng Hồ Chí Minh, lúc nào cũng tin vào dân. Điều đấy lịch sử đã chứng minh, Hiến pháp năm 1946 để lại có thể nói là dấu ấn khó phai mờ, một dấu ấn mang tính lịch sử, tính thời đại! Đến ngày nay những điều trong đó còn mang tính thời sự rất lớn!
 
Khi đánh giá cao giá trị của Hiến pháp 1946, ông có bao hàm việc nên kế thừa Hiến pháp 1946 vào thời điểm hiện nay không? Và chiếu vào việc chúng ta đang lấy ý kiến của nhân dân cho Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 thì nên làm như thế nào để huy động được sức mạnh trí tuệ của nhân dân như ông vừa nói?
 
- Nhiều người bảo chúng ta nên kế thừa Hiến pháp 1946, tôi thì tôi không nghĩ như vậy. Mỗi một thời đại có một điều kiện nhất định khác nhau, và nhân dân trong những điều kiện khác nhau cũng đều có sự thông minh khác nhau, tài năng khác nhau. Nhưng tôi chỉ muốn nhấn mạnh rằng, nhân dân bao giờ cũng vĩ đại. Kể cả trong điều kiện như năm 1946, 90% dân số không biết chữ thì không vì thế mà nhân dân, trí tuệ của toàn dân lại thua kém. Hiểu như thế chắc chắn chúng ta sẽ được một bản Hiến pháp trong thời kì mới, đưa đất nước vượt qua những khó khăn, tiến tới một đất nước phát triển của xã hội dân chủ công bằng và văn minh!
 
Trân trọng cảm ơn ông!
 

Báo Cứu Quốc (tiền thân của báo Đại Đoàn Kết ngày nay) đã góp công rất lớn trong việc tuyên truyền, quảng bá, lấy ý kiến của dân đóng góp cho Hiến pháp 1946. Khi cho đăng Dự thảo Hiến pháp thì báo Cứu Quốc đã nói rất rõ ý kiến của Chính phủ rằng, đây chỉ là Dự thảo Hiến pháp, và Hiến pháp này chỉ được công bố, chỉ có giá trị khi nhân dân góp ý kiến xây dựng, để Quốc hội xem xét và thông qua thì nó mới có giá trị.

 
Cẩm Thúy (thực hiện)
Gui cho ban be Gửi cho bạn bè print Bản in
Gửi bình luận của bạn
Họ tên:  
Email:  
Nội dung:
Mã an toàn* Ma an toan
Xem các bài viết theo ngày calendar
Các bài mới hơn:
bullet Truyền thông thời… lá cải (24/08/2014)
bullet Ông Vũ Mão - nguyên Chủ nhiệm Uỷ ban Đối ngoại của Quốc hội: Vì sao người dân chưa hài lòng? (24/08/2014)
bullet Họa sĩ sáng tác nhiều tranh về Chủ tịch Hồ Chí Minh (24/08/2014)
bullet Vĩnh biệt tác giả “Hòn Đất” (24/08/2014)
bullet “Dải Yếm” giữa đại ngàn (24/08/2014)
Các bài đã đăng:
bullet Châu Hồng Thủy, một hồn thơ da diết với quê hương (23/12/2012)
bullet Tiếng chuông mùa Giáng sinh (23/12/2012)
bullet Mùi ngô nướng (23/12/2012)
bullet Nỗi đông (23/12/2012)
bullet HLV nội trong cơn khủng hoảng của bóng đá Việt Nam: Người “trái đắng”, người “lên đời” (23/12/2012)
bullet VFF tìm HLV cho ĐTVN: Vòng luẩn quẩn (23/12/2012)
bullet Lên Cổng Trời (23/12/2012)
bullet Hải Phòng đã sẵn sàng cho Năm du lịch quốc gia đồng bằng sông Hồng (23/12/2012)
bullet Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt: Cần trong mọi thời đại! (23/12/2012)
bullet Dòng huyết (23/12/2012)
Xem tiếp >>
Phó Tổng biên tập phụ trách: Nguyễn Quốc Khánh
Thư ký tòa soạn: Hà Trọng Nghĩa
Báo Đại Đoàn Kết
- Giấy phép xuất bản số 270/GP-TTĐT ngày 27/12/2010 của Bộ Thông tin và Truyền thông về việc thiết lập trang báo điện tử
- Tòa soạn và trị sự: 66 Bà Triệu - Hà Nội - ĐT: (04) 38228303 - FAX: (04) 38228547 - Email: toasoan@baodaidoanket.com.vn
- Đường dây nóng : (04) 39433164 - (08) 39327989
- Ban đại diện tại TP. Hồ Chí Minh: 176 Võ Thị Sáu, TP. Hồ Chí Minh - ĐT: (08) 39326703 - FAX: (08) 39326130 - Email: daidoanket2vp@hcm.vnn.vn
Các văn phòng thường trú:
- Thanh Hóa: Đường Hạc Thành, TP. Thanh Hóa. ĐT: (037) 3854310
- Khánh Hòa: A4 chung cư 2, TP. Nha Trang, Khánh Hoà. ĐT/Fax: (058) 3870608
- Cần Thơ: 5A đường 30-4, TP Cần Thơ - ĐT/Fax: (071) 3839444.