Lưu học sinh Lào trường Hữu nghị T78 tham quan Lăng Bác
Từ T399 đến trường Hữu nghị T78
Ngày 1-1-1958 mãi mãi còn in dấu trong ký ức của nhiều thế hệ thầy và trò trường Hữu nghị T78. Tại một vùng thung lũng cạnh núi Voi tại huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên, trường đã chính thức được thành lập với mật danh T399 trực thuộc Khu ủy Việt Bắc với nhiệm vụ đào tạo lưu học sinh và cán bộ chiến sĩ Pathet Lào. Đặt trong bối cảnh miền Bắc đang bắt tay vào khôi phục và phát triển kinh tế những năm ấy, trường T399 chính là trường bổ túc văn hóa hữu nghị giúp bạn Lào được thành lập sớm nhất tại Việt Nam, thể hiện được tình đoàn kết gắn bó keo sơn giữa hai dân tộc, hai đất nước cùng chung 1 dải Trường sơn hùng vĩ, cùng chung dòng sông Mekong hiền hòa thơ mộng.
Từ cơ sở đầu tiên ở Thái Nguyên, đến nay trường đã di chuyển nhiều lần qua các tỉnh như Bắc Giang, Phú Thọ, Ninh Bình, Hà Tây, Hà Nội... Ngay cả tên gọi, ở từng thời kì lịch sử trường cũng mang những cái tên khác nhau như Khu học xá Miền núi Trung ương, Bổ túc Văn hoá Miền núi Trung ương, Bổ túc Văn hoá Hữu nghị... Và từ tháng 5/2010 đến nay trường mang tên Trường Hữu nghị T78.
Dưới mái trường Hữu nghị
Không giấu nổi niềm xúc động và tự hào, thầy Nguyễn Văn Oánh, Hiệu trưởng trường Hữu nghị T78 vừa giới thiệu những mốc son đáng ghi nhớ về quá trình hình thành và phát triển vừa dẫn chúng tôi đi tham quan ngôi trường. Nằm trên tuyến Quốc lộ 32, chỉ cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 50km về phía Tây, trường được xây dựng khang trang với các tòa nhà dành cho việc học tập, sinh hoạt và các phòng chức năng khác nhau để tạo điều kiện tốt nhất về ăn ở, học hành cho các lưu học sinh Lào và các học sinh dân tộc thiểu số ở miền núi phía Bắc Việt Nam.
Tại ký túc xá dành cho lưu học sinh Lào, các bạn đang tập trung ôn tập chuẩn bị cho kì thi môn Tiếng Việt vào ngày hôm sau. Nhưng trái ngược với những gì chúng tôi vẫn thường thấy về sự căng thẳng, lo sợ của các thí sinh khi chuẩn bị bước vào một kì thi quan trọng, các bạn lưu học sinh Lào học với một tâm trạng khá thoải mái, chủ yếu là trò chuyện bằng Tiếng Việt về những điều còn chưa hiểu, thỉnh thoảng mới ghi chép lại để ghi nhớ lâu hơn.
Nói tiếng Việt khá thành thạo, cậu bạn người Lào có tên Somvang Sisavath cho biết mình sinh ra ở Luông Pha Băng, bắt đầu sang Việt Nam học Tiếng Việt từ tháng 9 năm 2011. "Mới sang mình rất nhớ nhà, chưa quen cuộc sống ở Việt Nam nên buồn lắm. Nhưng một thời gian ngắn sau, được sự động viên, hướng dẫn của thầy cô, mình đã có thể trò chuyện bằng tiếng Việt. Mình cũng thích các hoạt động của đoàn trường tổ chức, vui lắm„.
Bộ trưởng Bộ GD, Đại sứ toàn quyền nước CHDCND Lào
và các đâị biểu dự lễ kỷ niệm 50 năm thành lập trường Hữu nghị T78
Còn Bird Supanhkhaisy, học sinh của lớp Tiếng Việt 1 thì may mắn hơn là có bố là người Nghệ An (Việt Nam), mẹ là người Lào nên trước khi sang Việt Nam Bird đã biết nói một ít Tiếng Việt rồi. "Thế từ hồi sang Việt Nam đã về quê nội chưa„ – tôi hỏi. Bird tỏ vẻ không hiểu, đến khi tôi giải thích quê nội nghĩa là quê của bố trước khi sang Lào thì Bird cười hiền hòa: "Thích về lắm nhưng không biết đường. Sau này học Đại học ở Hà Nội sẽ về„. Sau khi tốt nghiệp trường Hữu nghị T78, Bird sẽ về Hà Nội học trường Đại học Sư Phạm I, sau đó về trường Nguyễn Du ở Viên Chăn để dạy học.
Trò chuyện với những thầy cô giáo của trường, chúng tôi hiểu ra một điều vì sao trường Hữu nghị T78 lại được nhiều thế hệ lưu học sinh Lào nhắc đến với một tình cảm đầy mến yêu, trân trọng và biết ơn đến thế. Dù là những người chỉ công tác ở trường mới được vài ba năm hay những người có thâm niên hàng chục năm như thầy Lê Phú Thắng, cô Nguyễn Thị Hải Yến, Dương Anh Đào,... đều để lại những ấn tượng sâu sắc trong lòng những thế hệ học sinh Lào về sự tận tâm với nghề, hết lòng vì học trò. Cô giáo Phùng Thị Giang, người đã có hơn 10 năm trực tiếp giảng dạy môn Tiếng Việt cho các lưu học sinh Lào cho biết: "Là những thầy cô giáo, nhiệm vụ của chúng tôi không chỉ là truyền đạt kiến thức, quan tâm đến đời sống, tâm tư nguyện vọng của các lưu học sinh Lào để kịp thời hỗ trợ, chia sẻ với các em mà còn kết hợp giới thiệu phong tục tập quán của người Việt để các em hiểu hơn về đất nước ta. Thiết nghĩ, đó cũng là việc làm góp phần tăng tình đoàn kết hữu nghị giữa hai dân tộc Việt - Lào".
Cô giáo Bùi Thị Minh Nguyệt, người đã có nhiều năm làm công tác chủ nhiệm các lớp lưu học sinh Lào nói vui rằng được làm việc với các lưu học sinh Lào, lúc nào chị cũng thấy mình trẻ mãi không già bởi "trên lớp học thì là thầy trò, còn trong cuộc sống hàng ngày, các em lưu học sinh Lào gần gũi lắm. Cô – trò gắn bó với nhau như người một nhà.
Nửa thế kỷ ân tình
"Là một trong những đơn vị được Bộ GDĐT giao cho nhiệm vụ đào tạo tiếng Việt cho lưu học sinh Lào và đào tạo học sinh dân tộc thiểu số các tỉnh miền núi phía Bắc, trong 54 năm qua trường đã đào tạo hàng vạn lưu học sinh Lào theo Kế hoạch hợp tác giáo dục đào tạo được kí kết hàng năm giữa hai chính phủ Việt Nam và Lào„ – thầy Nguyễn Văn Oánh chia sẻ.
Những thế hệ lưu học sinh Lào đã từng học tập và trau dồi dưới mái trường này sau khi trở về Lào đã làm việc trong nhiều lĩnh vực quan trọng, góp phần dựng xây đất nước Lào ngày càng tươi đẹp. Có thể kể đến nhiều đồng chí lãnh đạo cao cấp của Đảng và Nhà nước Lào đã từng học tập dưới mái trường Hữu nghị T78 như đồng chí Xaman Vinhaket - UV Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Quốc hội, Trưởng ban tư tưởng TƯ; đồng chí Bunnhang Volachit - UV Bộ Chính trị, Thường trực BBT, Phó Chủ tịch nước, đồng chí Thongxinh Thammavong- UV Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội; đồng chí Oxacan Thammatheva, nguyên UV Bộ Chính trị , Trưởng ban tuyên huấn TƯ;...
Là địa chỉ tin cậy góp phần ươm mầm cho tình hữu nghị Việt – Lào, trường Hữu nghị đã được chính phủ Việt Nam và nhà nước CHDCND Lào trao tặng nhiều Huân, Huy chương và Bằng khen. Tập thể các cán bộ, giáo viên của nhà trường cũng vinh dự nhận được nhiều biểu dương của Chính phủ hai nước, Bộ GDĐT về những đóng góp tích cực trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo, góp phần thắt chặt mối quan hệ hữu nghị bền chặt giữa hai nước như lời Bác Hồ trước lúc đi xa từng căn dặn: "Thương nhau mấy núi cũng trèo/ Mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua/ Việt - Lào hai nước chúng ta/ Tình sâu hơn nước Hồng Hà, Cửu Long”.
Thu Hương