Mỏ vàng Bồng Miêu ở trên núi cao thuộc địa phận xã Tam Lãnh, huyện Phú Ninh, Quảng Nam, cách TP. Tam Kỳ chừng 35 cây số về hướng Tây Nam. Theo tài liệu nghiên cứu của nhiều nhà sử học cho thấy, hơn 1000 năm về trước, người Chămpa xưa đã phát hiện và khai thác vàng ở khu mỏ này. Họ đã đặt tên Bồng Miêu, có nghĩa là "Cánh đồng vàng”.

Thời đó ở đây vàng có rất nhiều trong đá núi, người Chămpa xưa đã khai thác, sau này đến thời các chúa Nguyễn, "Cánh đồng vàng” cũng được chú trọng khai thác... Tuy nhiên, mỏ vàng Bồng Miêu bị khai thác nhiều nhất vẫn là trong những năm thực dân Pháp xâm lược nước ta. Hơn 30 năm sau ngày đất nước hòa bình, thống nhất, vào cuối năm 2005, "Cánh đồng vàng” được "đánh thức” bằng những phương tiện khai thác quặng và tuyển rửa vàng hiện đại của Công ty TNHH khai thác vàng Bồng Miêu. Ở đây có 40 đường hầm dài hàng chục km, phần lớn do người Pháp khai thác tạo nên.

Trên 10 thế kỷ qua, các tên gọi Hố Gần, Dốc Dẻo, Nhà Thùng, Hầm Hô, Thác Trắng, Núi Kẽm... đã gắn liền với việc khai thác vàng. Hiện nay Bồng Miêu vẫn là mỏ vàng lớn nhất Việt Nam với trữ lượng ước tính trên 30 tấn. Để cho ra thành phẩm là một khối vàng nguyên liệu, quá trình khai thác, tinh luyện vàng phải trải qua rất nhiều công đoạn phức tạp với những quy định khắt khe của Công ty TNHH khai thác vàng Bồng Miêu, phóng viên đã có chuyến "đột nhập” vào hầm lò ghi lại những hình ảnh độc đáo của quá trình khai thác vàng tại đây.

TẤN THÀNH