Ảnh: HT

Quyết tâm gây dựng CLB cải lương Đại Bái

Câu lạc bộ cải lương làng Đại Bái vốn đã có từ những năm 1956, nhưng sau vì nhiều lí do đoàn đã tan rã. Mãi đến năm 2008, ông Nguyễn Văn Thanh (hiện là chủ nhiệm câu lạc bộ) đã thành lập lại. Ông tìm những người từng tham gia đoàn cải lương cũ và vận động họ cùng khôi phục loại hình nghệ thuật truyền thống, độc đáo của địa phương. Ban đầu đoàn gặp rất nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, địa điểm luyện tập và đặc biệt là việc sắp xếp thời gian của các thành viên. Trong số diễn viên, nhạc công thì đến quá nửa đang phải làm kinh tế trong gia đình. Mọi người thống nhất với nhau sẽ sắp xếp việc nhà sao cho thật hợp lý để bố trí giờ tập thích hợp.

Những ngày đầu thành lập, từ nhạc cụ đến các trang thiết bị, trang phục đều là con số không. Họ biết rằng, đến với nhau bằng tình yêu ca hát, quyết tâm gìn giữ bản sắc văn hóa nghệ thuật của quê hương mình nên đã không quản ngại khó khăn. Mỗi người trong đoàn đều có ý thức tự trang trải, đóng góp lấy khi cần. Ông Nguyễn Xuân Thắng – Phó chủ nhiệm câu lạc bộ cho biết: Đợt đầu tiên diễn vở"Thoại Khanh Châu Tuấn”, gần Tết rồi mà vẫn chưa có trang phục diễn, các anh em diễn viên mỗi người phải tự bỏ ra từ 100 - 200 nghìn để thuê và mua sắm trang phục. Vở diễn ấy của đoàn được bà con tấm tắc khen hay và ủng hộ.

Đến nay cơ ngơi của cả đoàn từ nhạc cụ, sân khấu, âm thanh, ánh sáng cũng trên dưới trăm triệu, đã có dàn sân khấu bằng thép, phông màn, cơ sở vật chất… phục vụ cho những chương trình biểu diễn tương đối tốt. Ông Thanh, chủ nhiệm câu lạc bộ cho biết thêm: Tất cả những vật dụng đó đều là nhờ tiền ủng hộ của bà con, các doanh nghiệp trong làng sau mỗi đêm diễn, có gia đình góp 500 nghìn, 1 triệu đồng; có thời kỳ người ủng hộ cao nhất là 3 triệu đồng. Tất cả tiền sau mỗi đêm diễn đoàn lại cho vào quỹ để mua sắm trang thiết bị.

Mục tiêu trước hết của câu lạc bộ 
là duy trì truyền thống cải lương của cha ông để lại,
sau là góp tiếng hát, câu ca phục vụ bà con địa phương

Ca hát để tuyên truyền lối sống lành mạnh

Mục tiêu trước hết của câu lạc bộ là duy trì truyền thống cải lương của cha ông để lại, sau là góp tiếng hát, câu ca phục vụ bà con địa phương. Buổi đầu tiên ra mắt công chúng là buổi rằm tháng 8-2008 được bà con làng trên, xóm dưới ủng hộ nhiệt tình. Anh em trong đoàn lấy đó làm nguồn động viên luyện tập, bắt đầu học và diễn các vở cổ như "Thoại Khanh Châu Tuấn” – đây cũng là vở diễn kì công nhất, mất nửa năm trời mới hoàn thành. Vừa kể, các cô chú trong đoàn vừa hát cho tôi nghe. Những ca từ cải lương mộc mạc nhưng chất chứa bao say mê, gửi gắm bao tâm tình. Sau này, ông Nguyễn Văn Thụ vừa là đạo diễn vừa kiêm nhạc công của đoàn đã sáng tác ra những vở diễn mới với chủ đề ca ngợi quê hương, đất nước, đả kích thói hư tật xấu… Từ khâu kịch bản, dựng vở đến luyện tập để hoàn thành một vở diễn cũng phải mất từ 3 đến 4 tháng. Trong khi tập, đoàn còn quay video để những lúc rảnh rỗi cùng nhau xem lại và rút kinh nghiệm.

Ông Thanh cho biết, các vở diễn cải lương của đoàn cũng phải bám vào nhiệm vụ chính trị, nhằm tuyên truyền văn hóa cho nhân dân. Dựa vào các nhiệm vụ chính trị của địa phương hay ở làng xã có các phong trào gì mới, đoàn lấy đó làm đề tài để khai thác và sáng tạo các vở diễn. Trong suốt 4 năm hoạt động đoàn đã dựng và diễn nhiều vở như: "Đường thông hè thoáng” hưởng ứng phong trào an toàn giao thông. Chương trình này được tham dự hội thi văn hóa quần chúng cấp huyện và đạt giải khuyến khích; rồi vở "Gậy ông đập lưng bà” đả kích thói mê tín dị đoan... Nhiều vở diễn tham gia các hội diễn cấp tỉnh, cấp huyện đoạt giải cờ luân lưu, có vở đoạt giải xuất sắc. Hàng năm các hội nghị lớn xã cũng mời câu lạc bộ đến biểu diễn; đặc biệt là vào kỳ lễ hội như 10-4 (hội làng Đại Bái), 29-9 (ngày giỗ tổ làng nghề), vào các dịp lễ Tết… Trong chương trình lễ hội không thể thiếu màn biểu diễn của đoàn. Đoàn cũng vừa tập trung luyện tập xong vở "Bức tường xây dở” phục vụ trong dịp hội làng 10-4 âm lịch. Nội dung vở diễn xoay quanh vấn đề tranh chấp đất đai. Hai gia đình vốn có quan hệ tình làng nghĩa xóm mật thiết, tối lửa tắt đèn có nhau nhưng chỉ vì lấn chiếm đất của nhau mà nghĩa tình sứt mẻ. Đây được xem là sự sáng tạo lớn của đoàn, góp phần tuyên truyền, xây dựng và làm đẹp quê hương. Câu lạc bộ hi vọng sẽ được các cấp chính quyền quan tâm nhiều hơn nữa để có thể phát triển sâu rộng ra các huyện, tỉnh khác trong cả nước.

Tối tối, khi cơm nước xong xuôi các thành viên trong đoàn lại cùng nhau tranh thủ tập đến 10, 11h đêm. Sáng hôm sau họ lại tiếp tục làm ruộng hay lên xưởng đúc đồng. Cô Nguyễn Thị Thúy Liễu - diễn viên chính trong đoàn cười lớn: "Đằng sau ca sĩ là nghề làm ruộng cháu ạ”. Tính đến nay đoàn đã có 22 thành viên. 22 người, mỗi người mỗi cảnh, nhưng họ đến với nhau bằng tấm lòng chân chất, bằng niềm say mê nghệ thuật truyền thống của quê nhà. Họ không những tích cực luyện các vở diễn mà còn luôn động viên anh em trong làng, những người có năng khiếu và nhiệt huyết cùng tham gia câu lạc bộ để kế thừa và giữ gìn bản sắc nghệ thuật độc đáo của làng quê.

Huyền Trang