logo
Thứ ba, 30/09/2014 18:57
Đường dây nóng: (04) 38228302 Email : noidung.dko@gmail.com
 
Phóng sự

Độc đáo chợ trầu cau giữa Sài Gòn (16/02/2012)
Mỗi dịp cuối tuần, đường Lê Quang Sung (Q.6, TP. Hồ Chí Minh) lại tấp nập người mua, kẻ bán. Được duy trì từ sau giải phóng tới nay, đây là khu vực bán buôn trầu cau và vật phẩm phục vụ lễ cưới truyền thống còn lại duy nhất tại Sài Gòn.


Bà Sáu Muối, một trong những tiểu thương
 có thâm niên bán trầu cau trên 40 năm tại chợ Lê Quang Sung

Sài Gòn có một... "phố nghề”


Không giống như Hà Nội, ở Sài Gòn người ta phải tìm "đỏ mắt” mới ra được một dãy phố buôn bán đặc trưng một ngành nghề. Một số năm gần đây, "phố nghề” tại Sài Gòn ngày càng hiếm do quá trình đô thị hóa nhanh, kèm theo xu hướng người dân cho thuê mặt bằng kinh doanh để thu lời.

Chợ trầu cau Lê Quang Sung là chợ truyền thống tại Sài Gòn chuyên bán trầu cau tồn tại từ trước giải phóng cho đến nay. Chợ được hình thành trên một đoạn đường dài chưa đầy 100m của đường Lê Quang Sung (bắt đầu từ góc Chu Văn An đến đường Huỳnh Thoại Yến - nay là Nguyễn Hữu Thuận). "Lúc đầu chỉ có vài gánh hàng cau, trầu từ Bà Điểm – Hóc Môn đưa xuống, nhưng lúc đông nhất có thể lên tới hàng trăm gánh của tiểu thương tứ xứ” - bà Sáu Lên (77 tuổi, quê tại ấp Nam Lân, xã Bà Điểm, huyện Hóc Môn) – người có thâm niên buôn bán tại chợ trên 40 năm cho biết. Bà kể, bà không nhớ rõ chợ Lê Quang Sung hình thành từ khi nào nhưng lúc bà mới mười tám, đôi mươi đã bắt đầu theo người cùng làng mang trầu cau lên Sài Gòn buôn bán. Hiện nay, mỗi ngày bà thức dậy vào lúc 4h sáng để chuẩn bị, sau đó em gái và một người cháu ruột giúp bà vận chuyển trầu cau từ Bà Điểm lên. Khi hết mùa trầu cau ở Bà Điểm, thương lái từ Quảng Ngãi, Bến Tre, Cần Thơ mang tới đổ hàng trực tiếp tại chợ Lê Quang Sung và lúc đó là thời gian bà Sáu Lên đỡ cực hơn.

Ở miền Nam, mùa trầu cau bắt đầu từ tháng 2 đến tháng 10, nhưng mùa cưới lại tập trung chủ yếu vào 3 tháng cuối năm nên cau trầu phải nhập từ các tỉnh miền Trung và một số tỉnh miền Tây. Cau bán ở chợ Lê Quang Sung nhiều và có giá nhất là cau Quảng Ngãi vì mùa cau Quảng Ngãi kéo dài từ tháng 2 đến cuối tháng 12. "Cuối năm có nhiều lễ, giỗ chạp và đám cưới, có những thời điểm xe tải ra vào đổ hàng đầy ven đường từ 3h sáng nhưng hàng vẫn bán rất chạy và chợ lúc nào cũng đông đúc”.



Chợ trầu cau Lê Quang Sung
 là một phố nghề truyền thống hiếm hoi ở Sài Gòn
còn tồn tại từ trước giải phóng cho tới nay
Ảnh: HỒNG PHÚC

Bà Nguyễn Thị Hoa (58 tuổi, ngụ ấp Hưng Lân, xã Bà Điểm) kể: vào lúc hưng thịnh nhất thì chợ có đến hàng trăm hàng quán bán trầu cau và chỉ chuyên về mặt hàng này. Cách phân biệt cau giống nào, nguồn gốc đến từ đâu cũng được các tiểu thương ở đây thuộc trong lòng bàn tay. "Cau từ Quảng Ngãi được đóng trong sọt tròn đan bằng tre, mỗi sọt có nhiều thiên cau; cau ở Bà Điểm chủ yếu được chuyển tới bằng túi nilong cỡ lớn kèm theo lá trầu. Khi bán, cau được tính theo số lượng quả (chục, trăm, thiên), còn lá trầu thì bán theo ký. Chị Hoa cho biết, vào thời điểm tháng 1, tháng 2 như hiện nay, 1 thiên cau (1000 trái) bán với giá từ 100 – 150.000 đồng, nhưng vào mùa mưa thì có thể bán được từ 200 – 300.000 đồng/1 thiên cau. Lá trầu thì tùy loại nhưng cũng dao động ở mức từ 20.000 – 25.000 đồng/kg.

Bà Sáu Muối (67 tuổi, ngụ tại quận 8) - một tiểu thương khác buôn bán tại chợ được 42 năm cho biết, trung bình mỗi ngày cửa hàng của bà bán được 1 thiên cau, khoảng 10 – 15 kg trầu, nhưng vào thời điểm hiện nay chỉ bán được 500 – 600 cau/ngày. Lý do là đầu năm lễ cưới diễn ra thưa thớt, chủ yếu trầu cau được bán cho người đi cúng chùa và khách mua để ăn.

Một vài năm gần đây tiểu thương bán trầu cau ở chợ Lê Quang Sung lo lắng trước tin đồn khu vực chợ buôn bán hiện nay sẽ được bán cho tư thương Đài Loan kinh doanh khiến một khu chợ nghề, gắn với tục ăn trầu và lễ cưới hỏi truyền thống của người Việt ở Sài Gòn đứng trước nguy cơ bị xóa sổ...





Mai một nghề trồng trầu cau

Ăn trầu là một phong tục truyền thống của người Việt. Nổi tiếng về nghề trồng trầu cau ở TP.Hồ Chí Minh là Mười tám thôn Vườn Trầu (Bà Điểm – Hóc Môn) từ trước giải phóng. Mấy năm gần đây khi đường xá giao thông được mở rộng, nền đường trải bê tông, đi lại thuận lợi hơn thì trầu cau được người dân đưa lên Sài Gòn buôn bán nhiều. Tuy nhiên theo tìm hiểu của chúng tôi thì nghề trồng trầu cau ở 18 thôn Vườn Trầu đang mai một dần.

Bà Nguyễn Thị Hoa kể rằng, ở Bà Điểm bây giờ thanh niên không còn tiếp nối nghề trồng trầu cau của cha ông nữa. Lý do là đất đai ở Bà Điểm bây giờ bán có giá, các gia đình đua nhau chuyển đổi nghề nghiệp, bán đất hoặc xin lên thổ cư để xây phòng trọ cho thuê. "Làm nghề trồng trầu cau cực lắm anh ạ, lại lời không nhiều nên cũng không trách được giới trẻ. Thế hệ tụi tôi còn gắn được với nghề này chủ yếu là không muốn mất đi nghề truyền thống của ông cha thôi...” – bà Hoa ngậm ngùi tâm sự.

Theo bà Hoa, để trồng trầu đến khi thu hái là cả một quá trình khó nhọc. Vừa phải "trông trời trông đất trông mây”, nhưng cũng phải năng nhổ cỏ, tưới nước thường xuyên để cây trầu không bị héo. Cây cau thì dễ đậu quả hơn nhưng để cau ra nhiều buồng thì lại phải thực hiện theo nhiều bước công phu khác. Mỗi năm, vào mùa mưa là mùa thu hoạch cau, rộ nhất là từ tháng 6 đến tháng 9. Thông thường một cây cau có thể cho từ 2 - 6 buồng/lần thu hoạch. Cau càng già thì càng cho ít quả, quả cau cũng nhỏ và không đẹp như cau cho quả mùa đầu tiên (tỷ lệ từ 4 – 6 buồng/lần thu hoạch).

Sở dĩ nghề trầu cau vẫn tồn tại là bởi vì trong lễ cưới truyền thống của người Việt lúc nào cũng cần có buồng cau, xấp trầu trong số những lễ vật của nhà trai mang đến nhà gái. Đối với các lễ cúng, một số lễ hội truyền thống khác cũng không thể thiếu được trầu cau trong mâm cúng cầu hạnh phúc, may mắn.

Vừa kể, bà Hoa vừa khéo léo têm trầu và bổ cau. Nhìn cách têm trầu và trang trí quả cau cho khách, chúng tôi mường tượng được đôi chút về một nét văn hóa truyền thống tinh tế và sâu sắc của người Việt. Để trang trí một buồng cau, chị Hoa khéo léo chọn cau, bên ngoài trang trí lá thiên tuế và quấn ruy băng. Nổi bật nhất là cặp chữ song hỉ (đám cưới) và chữ phúc (lễ cúng dường) được đặt trên nền giấy kim tuyến vàng đính vào quả cau. Đối với đa số các đám cưới miền Nam thường thích chọn các buồng cau nhỏ (khoảng 60 trái) vì theo cách hiểu của người miền Nam thì buồng cau 60 trái hàm ý chữ thọ, sống lâu – bà Hoa cho biết.
THÀNH LUÂN
Gui cho ban be Gửi cho bạn bè print Bản in
Gửi bình luận của bạn
Họ tên:  
Email:  
Nội dung:
Mã an toàn* Ma an toan
Xem các bài viết theo ngày calendar
Các bài mới hơn:
bullet Nghe Gốm kể chuyện chủ quyền (29/09/2014)
bullet Sống trong làng cùi Ea Na (23/09/2014)
bullet Mùa tràm (22/09/2014)
bullet Hồn đá (20/09/2014)
bullet Chàng cử nhân của núi rừng (18/09/2014)
Các bài đã đăng:
bullet Người “lưu giữ hồn hoa” (15/02/2012)
bullet Cõng chữ trên con đèo huyền thoại Pha Đin (13/02/2012)
bullet Thầy giáo viết thư pháp Hán Nôm ở phố cổ Hội An (10/02/2012)
bullet Hát canh Quan họ (06/02/2012)
bullet Du xuân ở Lễ hội hồ Ba Bể (03/02/2012)
bullet Hành hương về Yên Tử ngày mở hội (02/02/2012)
bullet Hương Sơn mùa lễ hội này (01/02/2012)
bullet Độc đáo đua ngựa gò Thì Thùng (31/01/2012)
bullet Vị ngọt của biển khơi khi Xuân về (30/01/2012)
bullet Đại tư sản Tam Kỳ và hộp Biscuit đựng vàng (19/01/2012)
Xem tiếp >>
Phó Tổng biên tập phụ trách: Nguyễn Quốc Khánh
Thư ký tòa soạn: Hà Trọng Nghĩa
Báo Đại Đoàn Kết
- Giấy phép xuất bản số 270/GP-TTĐT ngày 27/12/2010 của Bộ Thông tin và Truyền thông về việc thiết lập trang báo điện tử
- Tòa soạn và trị sự: 66 Bà Triệu - Hà Nội - ĐT: (04) 38228303 - FAX: (04) 38228547 - Email: toasoan@baodaidoanket.com.vn
- Đường dây nóng : (04) 39433164 - (08) 39327989
- Ban đại diện tại TP. Hồ Chí Minh: 176 Võ Thị Sáu, TP. Hồ Chí Minh - ĐT: (08) 39326703 - FAX: (08) 39326130 - Email: daidoanket2vp@hcm.vnn.vn
Các văn phòng thường trú:
- Thanh Hóa: Đường Hạc Thành, TP. Thanh Hóa. ĐT: (037) 3854310
- Khánh Hòa: A4 chung cư 2, TP. Nha Trang, Khánh Hoà. ĐT/Fax: (058) 3870608
- Cần Thơ: 5A đường 30-4, TP Cần Thơ - ĐT/Fax: (071) 3839444.