logo
Thứ năm, 02/10/2014 23:39
Đường dây nóng: (04) 38228302 Email : noidung.dko@gmail.com
 
Phóng sự

Lụa Hà Đông vẫn còn mát lắm (22/08/2012)
Tôi lấy tít bài viết này theo tứ bài hát "Áo lụa Hà đông” từ hai câu: "Nắng Sài Gòn anh đi mà chợt mát/ Bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông”.



Làng lụa Vạn Phúc

Tôi sống rất gần làng lụa Vạn Phúc, quận Hà Đông (Hà Nội) một địa danh được tôn lên bởi đặc sản lụa truyền thống có lịch sử tồn tại và phát triển trên một nghìn năm nay. Tuy ở gần làng lụa nhưng cũng chẳng mấy khi vào làng vì nhiều nhẽ. Biết lụa Vạn Phúc đang mai một đi nhiều, trong làng chỉ bán lụa của nước ngoài, trong đó phần nhiều là lụa Tầu, khiến tôi thấy buồn vô hạn. Gì thì gì chứ lụa Vạn Phúc thì tôi biết rành lắm, cả một làng nghề truyền thống, thời kỳ hoàng kim với trên 3.000 máy dệt mà bây giờ mai một dần thì chua xót quá.

Người đầu tiên tôi tìm gặp là chị Nguyễn Thị Tâm con dâu cả của nghệ nhân dệt lụa dân gian Triệu Văn Mão. Hiện chị Tâm là người trông nom xưởng dệt lụa của gia đình. Chị đưa chúng tôi đi tham quan xưởng, hơn 10 chiếc máy dệt tự động hiện đại vẫn đang trong guồng sản xuất, mỗi công nhân đứng 2 máy, với nhiều mặt hàng khác nhau, lụa vân, đũi, lụa gai…Chị Tâm bảo, gia đình duy trì sản xuất theo đơn đặt hàng, theo nhu cầu thị trường, đó cũng là giải pháp tồn tại trong lúc này, thời buổi suy thoái kinh tế. Lụa loại truyền thống của làng Vạn Phúc vẫn đẹp và nổi tiếng, tuy nhiên giá thành đắt nên hiện nay tiêu thụ rất chậm. Chị Tâm cho biết giá một kg tơ hiện nay là 1,2 triệu đồng, đắt gấp 5 lần trước đây nên giá lụa cao là phải. Người làng nghề Vạn Phúc từ nhiều năm nay luôn trung thành với chất lượng lụa do mình dệt ra, ấy thế mà bây giờ lại phải bỏ qua lời nguyền đó mà làm theo nhu cầu của thị trường. Những sợi dọc thì bằng tơ thật còn sợi ngang thì bằng tơ nhân tạo, như vậy là giá thành một tấm lụa giảm xuống gần một nửa rồi. Tuy nhiên cũng có những người vẫn cứ trung thành với lụa truyền thống Vạn Phúc bất chấp đắt rẻ, chính vì thế mà trong cửa hàng nhà chị loại gì cũng có, tùy theo nhu cầu khách hàng.

Ngay trước sân xưởng sản xuất của gia đình, chị Tâm còn nuôi một mẹt tằm cho du khách xem quy trình từ A tới Z để làm ra lụa Vạn Phúc nổi tiếng.

Chị Tâm sinh ra và lớn lên ở làng Vạn Phúc, mấy đời nhà chị sinh sống bằng nghề dệt lụa. Con gái dệt lụa làng Vạn Phúc đều rất duyên dáng, ăn nói nhẹ nhàng như thể những tấm lụa đào mà các cô đã dệt ra. Chị về làm dâu một gia đình làm lụa nổi tiếng nhất làng, điều đó càng khiến gắn bó với lụa. Mấy năm nay số lượng gia đình dệt lụa ở Vạn Phúc đã giảm đi khá nhiều chỉ vì đầu ra cho sản phẩm ngày càng khó khăn. Những gia đình thiếu vốn, ít vốn thì không trụ nổi nên đành đắp chiếu máy móc tìm nghề khác sinh nhai. Vào làng Vạn Phúc hôm nay không còn nghe thấy tiếng máy dệt inh tai nhức óc như những năm trước đây nữa. Người Vạn Phúc đau đớn về điều này lắm. Cái nghề dệt lụa mà cha ông họ đã gìn giữ, phát triển có tới một nghìn năm nay bây giờ mai một thì không buồn sao được.



Một cửa hàng bán lụa Hà Đông

Chị Tâm cũng trong tâm trạng đó, mặc dù chị đang tiếp tục chèo chống đủ bề để xưởng dệt nhà mình vẫn còn tiếng máy, dù chỉ một vài chiếc hoạt động thôi. Nói chuyện với chúng tôi, chị Tâm có vẻ tin tưởng vào tương lai lắm, những tấm lụa tơ tằm đẹp thế này thì không thể nào chết được. Chị cho biết những bí quyết dệt lụa vân là rất khó giữ, chính vì lý do đó mà dù lỗ lãi thế nào thì xưởng nhà chị vẫn cứ dệt lụa vân. Khi còn sống bố chồng chị là một trong số ít nghệ nhân dân gian dệt lụa có tiếng của làng, cả cuộc đời cụ sống chết vì lụa vân nổi tiếng. Quản lý xưởng dệt lụa của gia đình vào đúng lúc kinh tế suy thoái, chị Tâm phải vật lộn với thương trường không chỉ vì lợi nhuận mà còn vì một cái lớn hơn đó là thương hiệu Lụa Hà Đông nổi tiếng.

Theo chị Tâm, một trong những lý do mà những người sống chết với lụa trong làng vẫn sống được bằng nghề là nhờ khách du lịch. Những đoàn khách nước ngoài vẫn đều đều tìm về Vạn Phúc để được chiêm ngưỡng và mua lụa Hà Đông, mặc dù các cửa hàng kinh doanh trong làng đang bày bán rất nhiều loại lụa khác nhau, nhiều nhất có lẽ vẫn là lụa Trung Quốc. Mới đây thôi người làm lụa thấy choáng váng vì trên một phương tiện truyền thông đã đưa tin lụa Vạn Phúc đã mất rồi, vào làng chỉ thấy toàn là lụa ngoại. Đây là một thông tin thiếu chính xác, nếu không còn lụa Hà Đông nữa thì còn gì để khách du lịch tới làng Vạn Phúc. Sự năng động trong kinh doanh của người Vạn Phúc đã tạo điều kiện cho những người sản xuất, vào bất cứ cửa hàng nào du khách cũng có thể tìm được lụa Vạn Phúc xịn. Tuy nhiên, cũng phải nói thật là lụa ngoại đã và đang lấn lướt lụa truyền thống, đó cũng chính là nỗi trăn trở nhất của người Vạn Phúc hôm nay.

Chúng tôi đi sâu vào làng Vạn Phúc, tiếng máy dệt đã thưa đi rất nhiều, thậm chí ở một số ngõ không còn nghe thấy tiếng máy dệt chạy nữa. Người chúng tôi tìm tới thăm là cụ Nguyễn Văn Khanh, năm nay 92 tuổi, một tiền bối trong làng dệt lụa. Gia đình cụ có 3 máy dệt nhưng hiện chỉ chạy 1 máy cầm chừng. Cụ Khanh rất hào hứng khi thấy tôi hỏi thăm về nghề dệt, về làng lụa. Cụ mở tủ lấy cho tôi xem một cái áo dài của cụ bằng lụa vân Vạn Phúc chính hiệu mầu đỏ rất đẹp. Cụ bảo chỉ khi nào trong làng có hội hè, gia đình có chuyện vui thì mới mặc chiếc áo "quan trọng” này. Lụa vân là loại sản phẩm khó dệt nhất, một sản phẩm thể hiện đẳng cấp tay nghề của những nghệ nhân Vạn Phúc.



Năm 1962 khi Hợp tác xã Dệt Vạn Phúc được thành lập thì cụ Khanh được giao làm chủ nhiệm. Ban chủ nhiệm HTX nhận lụa về giao cho xã viên dệt thành lụa rồi gom sản phẩm nộp lên trên để xuất khẩu sang các nước xã hội chủ nghĩa. Một thời vàng son đã khiến cụ Khanh xúc động mỗi khi nhắc lại những kỷ niệm vui. Đưa tôi vào trong gian xưởng đặt máy dệt, 2 chiếc máy nằm đắp chiếu, thu nhập của gia đình không có, chẳng biết tới đây cuộc sống sẽ ra sao. Đó cũng chính là hoàn cảnh của không ít người thợ dệt thủ công làng Vạn Phúc hôm nay.

Hiện trong làng có 150 cửa hàng, chủng loại hàng hoá rất phong phú. Những người không hiểu biết về lụa thì không thể nào phân biệt được đâu là lụa tốt, lụa xấu. Đúng là một mê cung lụa. Lụa của Trung Quốc, lụa Hàn Quốc, lụa Hồng Kông… thôi thì đủ cả, hàng nào cũng đẹp. Xu hướng của người tiêu dùng hiện nay là mốt trẻ và bóng bẩy, ít ai quan tâm tới chất tơ tằm một trăm phần trăm. Chính vì lẽ đó mà lụa xịn khó tìm được đầu ra cho sản phẩm.

Mặc dù nghề dệt lụa đang có chiều hướng thoái trào nhưng hầu hết những người thợ dệt làng Vạn Phúc vẫn cứ lạc quan hy vọng vào tương lai.

Lê Tự
Gui cho ban be Gửi cho bạn bè print Bản in
Gửi bình luận của bạn
Họ tên:  
Email:  
Nội dung:
Mã an toàn* Ma an toan
Xem các bài viết theo ngày calendar
Các bài mới hơn:
bullet Sống tạm dưới chân cầu (02/10/2014)
bullet Giấc mơ làng chài (01/10/2014)
bullet Nghe Gốm kể chuyện chủ quyền (29/09/2014)
bullet Sống trong làng cùi Ea Na (23/09/2014)
bullet Mùa tràm (22/09/2014)
Các bài đã đăng:
bullet Thoi thóp Long Vương (21/08/2012)
bullet Hà Nội: Hiện tượng rải định trên đường Kim Mã là không bình thường (20/08/2012)
bullet Cặp vợ chồng già dưới chân núi Dương Lụi (20/08/2012)
bullet Những người làng Vác “nhất nghệ tinh”… (18/08/2012)
bullet Thầm lặng Ea Rớt! (16/08/2012)
bullet Cụ bà hơn 50 năm với gánh chè cùng phố cổ Hội An (15/08/2012)
bullet Về nghe thơ sử làng Đường Lâm (14/08/2012)
bullet Chân tàn nhưng chí không tàn (11/08/2012)
bullet Chuyện của ngôi làng còn lại… 5 người (10/08/2012)
bullet Bài 1: Hậu họa từ sau cuộc chiến (09/08/2012)
Xem tiếp >>
Phó Tổng biên tập phụ trách: Nguyễn Quốc Khánh
Thư ký tòa soạn: Hà Trọng Nghĩa
Báo Đại Đoàn Kết
- Giấy phép xuất bản số 270/GP-TTĐT ngày 27/12/2010 của Bộ Thông tin và Truyền thông về việc thiết lập trang báo điện tử
- Tòa soạn và trị sự: 66 Bà Triệu - Hà Nội - ĐT: (04) 38228303 - FAX: (04) 38228547 - Email: toasoan@baodaidoanket.com.vn
- Đường dây nóng : (04) 39433164 - (08) 39327989
- Ban đại diện tại TP. Hồ Chí Minh: 176 Võ Thị Sáu, TP. Hồ Chí Minh - ĐT: (08) 39326703 - FAX: (08) 39326130 - Email: daidoanket2vp@hcm.vnn.vn
Các văn phòng thường trú:
- Thanh Hóa: Đường Hạc Thành, TP. Thanh Hóa. ĐT: (037) 3854310
- Khánh Hòa: A4 chung cư 2, TP. Nha Trang, Khánh Hoà. ĐT/Fax: (058) 3870608
- Cần Thơ: 5A đường 30-4, TP Cần Thơ - ĐT/Fax: (071) 3839444.