Thượng nghị sĩ Jim Webb, Chủ tịch Tiểu ban Đông Á và Thái Bình Dương thuộc Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ , nhận định rằng các hành động đơn phương gần đây của Trung Quốc khẳng định chủ quyền trên Biển Đông có thể vi phạm luật quốc tế. Ông Webb thúc giục Chính phủ Mỹ làm rõ các hành động của Trung Quốc trên Biển Đông. Tiến sĩ Michael Wesley, Giám đốc Viện Chính sách Quốc tế Lowy, Sydney, Australia, lo ngại cuộc tranh chấp chủ quyền giữa Trung Quốc và các nước Đông Nam Á có thể dẫn tới một cuộc xung đột. Ông kêu gọi Chính phủ Australia nên làm nhiều hơn nữa để giúp giảm thiểu những mối căng thẳng trên Biển Ðông. Còn Hiệu trưởng Trường Chính sách công Lý Quang Diệu Singapore, Giáo sư Kishore Mahbubani, thì nhận định rằng, đường chín đoạn (đường lưỡi bò) có thể sẽ chỉ là cái cùm lớn đeo vào cổ Trung Quốc.
Trên trang web của Thượng nghị sĩ Jim Webb đăng tải Bản thông cáo báo chí trong đó trích bài phát biểu ông tại Thượng viện ngày 25-7 với nội dung nói rằng Bắc Kinh đang ngày càng quyết liệt đòi chủ quyền tại Biển Đông bằng các hành động đơn phương như đưa dân ra cư trú, bố trí binh sĩ đồn trú và thành lập thành phố Tam Sa để quản lý hành chính khu vực có tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông. Không những thế, Trung Quốc không chịu giải quyết tranh chấp Biển Đông theo đường lối đa phương mà đòi giải quyết song phương với từng nước có tranh chấp, bởi, theo lời ông Webb, Bắc Kinh có thể chế ngự bất kỳ quốc gia nào trong khu vực.
Hơn 16 năm qua, Thượng nghị sĩ Jim Webb liên tục bày tỏ quan ngại về các vấn đề tranh chấp chủ quyền tại khu vực Biển Đông. Ông Webb có kinh nghiệm từng làm việc và đi khắp khu vực Đông Nam Á trên 4 thập niên.
Trong tuần này, ông Webb cùng 5 Thượng nghị sĩ khác gồm John Kerry, Richard Lugar, John McCain, James Inhofe, và Joe Lieberman đưa ra nghị quyết thúc giục Trung Quốc và ASEAN hoàn tất soạn thảo Bộ Quy tắc ứng xử Biển Đông.
Thượng nghị sĩ Webb là người bảo trợ ban đầu cho một nghị quyết mà Thượng viện đã nhất trí thông qua hồi tháng 6 - 2011, lên án việc Trung Quốc sử dụng vũ lực ở Biển Đông và kêu gọi giải quyết các tranh chấp lãnh hải ở Đông Nam Á một cách hòa bình và đa phương.
Trong khi đó, tại Australia, Tiến sĩ Michael Wesley, Giám đốc Viện Chính sách Quốc tế Lowy, Sydney, lên tiếng kêu gọi Chính phủ Australia nên làm nhiều hơn nữa để giúp giảm thiểu những mối căng thẳng trên Biển Ðông, nơi mà theo ông, cuộc tranh chấp chủ quyền giữa Trung Quốc với các nước Đông Nam Á có thể dẫn tới một cuộc xung đột. Tiến sĩ Michael Wesley nói, Australia nên dựa vào những mối quan hệ gần gũi với cả Washington lẫn Bắc Kinh để làm trung gian hòa giải nhằm đi đến một thỏa hiệp cho cuộc tranh chấp này.
Theo lời Tiến sĩ Michael Wesley, ở mức độ thứ nhất thì đây là những cuộc tranh chấp lãnh thổ giữa Trung Quốc và một số quốc gia Đông Nam Á. Còn ở mức độ thứ hai thì đây là một vụ tranh chấp giữa Trung Quốc và Mỹ về điều kiện để tàu bè thông qua hải lộ chiếm tới 1/3 khối lượng hàng hóa chuyên chở bằng đường biển trên toàn thế giới. Ông Michael Wesley cho rằng, xung đột có thể bùng nổ do các lực lượng biển thiếu kinh nghiệm, có ít hoặc không có sự hiểu biết lẫn nhau về cách thức xử lý những vụ việc trên biển.
Hiệu trưởng Trường Chính sách công Lý Quang Diệu Singapore, Giáo sư Kishore Mahbubani, cũng lên tiếng phê phán Trung Quốc là "bắt đầu có những sai lầm nghiêm trọng”, thể hiện qua Hội nghị ASEAN ở Campuchia. Theo ông, việc Trung Quốc năm 2009 gửi Công hàm lên Liên Hợp Quốc để đưa ra yêu sách đường 9 đoạn (đường lưỡi bò) là hành động không khôn ngoan vì Bắc Kinh sẽ gặp khó khăn trong việc biện hộ cho yêu sách của mình theo luật quốc tế. Giáo sư Mahbubani nhận định rằng, đường chín đoạn (đường lưỡi bò) có thể sẽ chỉ là cái cùm lớn đeo vào cổ Trung Quốc.
Thanh Minh