: toasoandko@gmail.com | : (04) 38.228.302
Liên hệ quảng cáo: (04)39.431.943 - (04)39.447.011
08:00:36 - Thứ năm, 06/12/2018

Tìm lời giải cho nạn ngập lụt tại TP Hồ Chí Minh - Bài 1: Đã ở mức báo động

Phương án chống ngập cho TP Hồ Chí Minh đã bắt đầu từ 18 năm trước. Tuy nhiên, dù đã đầu tư hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm nhưng đến nay, hiệu quả của các dự án chống ngập vẫn chưa được như kỳ vọng.

Tìm lời giải cho nạn ngập lụt tại TP Hồ Chí Minh - Bài 1:  Đã ở mức báo động

Ngập lụt trên đường Nguyễn Hữu Cảnh (TP HCM).

Sống chung với ngập

Với TP HCM, 2 nguyên nhân chính gây ngập đường xá, nhà cửa đó là triều cường và mưa lớn. Đặc biệt, nếu mưa lớn kết hợp với triều cường thì tình trạng ngập sẽ diễn biến vô cùng phức tạp và khó lường. Theo thống kê của Trung tâm Điều hành chương trình chống ngập nước TP HCM, thành phố có khoảng 30 điểm ngập do mưa lớn, nằm rải rác ở quận 7, Bình Tân, quận 12, Thủ Đức, Bình Chánh, Hóc Môn…Trong đó, có một số điểm đen ngập gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống người dân như đường Nguyễn Hữu Cảnh (qua quận 1, quận 2), đường Huỳnh Tấn Phát (quận 7), đường Hồ Học Lãm, vòng xoay An Lạc (Bình Tân) hay xung quanh khu vực sân bay Tân Sơn Nhất (quận Tân Bình)…

Nguyên nhân của tình trạng này, theo TS Tô Văn Trường - chuyên gia lĩnh vực tài nguyên nước và môi trường, là do địa hình tự nhiên của TP HCM có 75% thấp dưới 2 m lại nằm liền kề biển Đông, có chế độ bán nhật triều nên mực nước biển thường xuyên dâng cao, đẩy vào qua hệ thống sông rạch gây ngập. Ngoài ra, biến đối khí hậu khiến cho nguy cơ gây ngập ngày một phức tạp hơn. Tuy nhiên, nguyên nhân quan trọng nhất vẫn là tốc độ đô thị hóa và hệ thống quy hoạch các tuyến kênh thoát nước chưa đầy đủ, chưa đạt yêu cầu. Đặc biệt, hệ thống sông rạch, ao hồ bị lấn chiếm, thu hẹp dần.

Trong nhiều năm qua, không những một số sông, rạch bị lấn chiếm, thu hẹp và biến mất, mà còn nhiều diện tích ao hồ, đầm lầy, vùng trũng ngập nước ở TP HCM cũng bị san lấp. Đặc biệt, khu vực Quận 7 là nơi trũng thấp, mật độ sông rạch cao, đóng vai trò rất quan trọng đối với khả năng tiêu thoát nước cho toàn thành phố, nhưng hiện đã dành phần lớn diện tích cho phát triển đô thị, san lấp và lấn chiếm nhiều đoạn sông, rạch, ao hồ, đầm lầy...Đến nay, đã có khoảng 30% diện tích với hơn 100 kênh, rạch (khoảng 4.000 ha) đã bị lấn chiếm.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, không chỉ ngập khi xuất hiện mưa lớn hay triều cường, nhiều khu vực, nhất là các tuyến đường hẻm ở TP HCM, tình trạng ngập còn kéo dài nhiều ngày sau khi mưa bởi hệ thống hạ tầng cống thoát nước không có. Trong khi đó, việc giải quyết tình trạng này lại do các địa phương cấp quận, huyện nên thường xuyên bị kéo dài, không được khắc phục.

Hậu quả khó lường

Ông Lê Văn Thành - Viện Nghiên cứu phát triển TP HCM cho biết, mặc dù chưa có thống kê cụ thể về hậu quả của tình trạng ngập nước với người dân TP HCM nhưng có thể thấy rõ, nó ảnh hưởng rất tiêu cực tới đời sống, kinh tế của những người bị ảnh hưởng. “Ngập nước là nguyên nhân trực tiếp gây ra hậu quả kẹt xe, mất mùa, thất thu kinh doanh sản xuất, hư hỏng phương tiện, các bệnh truyền nhiễm, công tác phòng chống, đối phó… Ước tính, ngập nước có thể gây tổn thất tới 200 tỷ đồng, dù đây chỉ là con số ước lượng bởi rất nhiều hậu quả như học sinh nghỉ học, đồ đạc trong nhà hư hỏng, hạ tầng nhà cửa đường sá xuống cấp, khách du lịch bỏ đi… là không thể thống kê chính xác” - ông Thành cho biết.

Có thể nói, tình trạng ngập nước đã để lại hậu quả nghiêm trọng và rất âm ỉ trong đời sống người dân. Thậm chí, nhiều hộ dân ở các khu vực thường xuyên bị ảnh hưởng đã buộc phải trang bị các thiết bị như máy bơm, bao cát… để “chống ngập tại gia”. Theo TS Đỗ Tấn Long - Trưởng phòng Quản lý hệ thống thoát nước (Trung tâm Điều hành chương trình chống ngập), công tác chống ngập ở TP HCM bắt đầu được triển khai từ khoảng 18 năm trở lại đây (năm 2000).

Giai đoạn năm 2001-2005 đã giải quyết cơ bản tình trạng ngập trong mùa mưa, từng bước xây dựng thành phố ngày càng văn minh, hiện đại. Theo ông Long, giai đoạn 2006-2010, thành phố phát sinh ngập 67 tuyến đường, đã xóa giảm được 62 tuyến đường, còn tồn tại 95 tuyến đường trục chính ngập do triều cường. Trong giai đoạn 2016-2020, mục tiêu là giải quyết dứt điểm tình trạng ngập tại khu vực trung tâm và một phần ngoại vi với diện tích 550 km2, cùng 6,5 triệu dân. Tuy nhiên, ông Long cũng chỉ ra nhiều thách thức và khó khăn trong công tác chống ngập, đặc biệt là việc kêu gọi nguồn vốn đầu tư và giải phóng mặt bằng khi thực hiện các dự án này. Đây là nguyên nhân khiến công tác chống ngập chưa đạt hiệu quả, chưa đúng với kỳ vọng và nguồn lực đầu tư.

Theo Sở Kế hoạch và Đầu tư TP HCM, đối với chương trình giảm ngập nước, nhu cầu đầu tư trong giai đoạn 2016-2020 là hơn 73.000 tỷ đồng. Do ngân sách gặp nhiều khó khăn, TP HCM sẽ phải kêu gọi tư nhân đầu tư, xã hội hóa công tác chống ngập với tổng kinh phí cần huy động lên tới 20.000 tỷ đồng. 

Một tín hiệu đáng mừng là gần đây, một số doanh nghiệp đã đi tiên phong, chủ động đầu tư kinh phí, nghiên cứu công nghệ thực hiện các dự án chống ngập như sử dụng siêu máy bơm thông minh khu vực đường Nguyễn Hữu Cảnh; dự án “Giải quyết ngập do triều cường khu vực TP HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu giai đoạn 1”, xóa ngập cho gần 7 triệu người trên lưu vực 570 km2 với tổng kinh phí gần 10.000 tỷ đồng.

Đoàn Xá