: toasoandko@gmail.com | : (04) 38.228.302
Liên hệ quảng cáo: (04)39.431.943 - (04)39.447.011
09:00:00 - Thứ hai, 04/02/2019

Chính phủ 4.0 và một nền hành chính không giấy tờ

Tại Diễn đàn Cấp cao Công nghệ thông tin-truyền thông Việt Nam (Vietnam ICT Summit) 2018 diễn ra hồi giữa năm, phát biểu trước các diễn giả, doanh nghiệp, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, Chính phủ phải tự đổi mới, chuyển đổi để trở thành một Chính phủ của thời đại 4.0, có đủ năng lực quản trị phát triển quốc gia trong thời đại số. 

Chính phủ 4.0  và một nền hành chính không giấy tờ

Cuộc cách mạng công nghệ khiến thế giới ngày càng thu hẹp.

Vượt qua chính mình

Để nhanh chóng bước lên chuyến tàu cuộc cách mạng công nghiệp (CMCN) 4.0 với mỗi một quốc gia sẽ có những cách làm khác nhau. Tất nhiên, không phải chờ đến những quyết định mang tính pháp lý từ các cơ quan nhà nước thì CMCN 4.0 mới đến với nước ta. Mà mỗi một doanh nghiệp bằng sự sáng tạo và năng động có thể đi vào CMCN 4.0 theo cách của riêng mình. 

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc khẳng định: Việt Nam không thể bỏ lỡ chuyến tàu công nghiệp 4.0. Tự tin bước vào “chuyến tàu” này, Chính phủ Việt Nam đã bắt tay xây dựng Chính phủ điện tử ngay từ đầu những năm 2000, gắn với quá trình đổi mới thể chế và cải cách nền hành chính do vậy đã có những kết quả nhất định. Hầu hết các bộ, ngành, địa phương đã có những ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong công tác quản lý, điều hành. Tại nhiều địa phương, người dân không phải “chạy” rất nhiều cửa khi thực hiện một thủ tục hành chính nào đó, cũng là nhờ cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ.

Tuy nhiên, chính phủ điện tử không có nghĩa chỗ nào, nơi nào cũng phục vụ người dân một cách trơn tru. Có một thực tế là triển khai chính phủ điện tử so với mục tiêu đề ra còn rất chậm và không đồng đều. Còn nhiều tồn tại và bất cập trong triển khai như: cơ sở pháp lý chưa hoàn thiện, nguồn nhân lực chất lượng cao còn rất thiếu, hạ tầng thông tin có mức độ an toàn thấp, cơ chế đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin còn bất cập, tốc độ xây dựng các cơ sở dữ liệu chưa được kết nối thông suốt; việc giải quyết thủ tục hành chính và xử lý hồ sơ công việc còn thủ công, giải quyết trên giấy tờ... ước mơ nền hành chính không giấy tờ khó có thể chạm tay vào nếu không có hành động thực sự quyết liệt.

Nguyên nhân thì có nhiều, nhưng lý do lớn nhất nằm ở cán bộ. Theo Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng, nhiều cán bộ công chức muốn giữ thói quen làm việc giấy tờ chứ không sử dụng, ứng dụng CNTT, vì họ không muốn từ bỏ quyền lợi, đặc ân của mình riêng có. Chần chừ, “câu giờ” trong áp dụng công nghệ hiện đại là để tránh bị kiểm soát, giám sát. Nhưng với nền hành chính hiện đại và quản trị thông minh, chúng ta không chấp nhận việc đó. Bởi ứng dụng CNTT, áp dụng nền hành chính không giấy tờ là tất yếu của sự phát triển. Bởi nói như Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc “nếu chúng ta không hội nhập, không cải cách, đặc biệt là áp dụng CNTT mà trước hết là xây dựng Chính phủ điện tử thì chúng ta sẽ chậm phát triển, thậm chí tụt hậu”.

Nghĩ lớn nhưng phải bắt đầu từ những việc nhỏ  

Không thể chần chừ trong việc ứng dụng các thành tự của cuộc CMCN 4.0. Chủ trương của Chính phủ đã rõ như vậy, nhưng bắt đầu từ đâu, cần một câu trả lời rõ ràng. 

Tại các cuộc làm việc với các thành viên Chính phủ, Thủ tướng luôn nhấn mạnh việc xây dựng Chính phủ điện tử phải gắn liền với vai trò của người đứng đầu, đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong cải cách hành chính, bảo đảm thiết thực, hiệu quả. Do vậy, Việt Nam đã thành lập Ủy ban Quốc gia về Chính phủ điện tử do Thủ tướng Chính phủ là Chủ tịch trực tiếp chỉ đạo. Với quyết tâm chính trị, thống nhất quan điểm “Hành động nhanh, kết quả lớn, làm đâu chắc đấy”; “nghĩ lớn, nghĩ tổng thể nhưng bắt đầu từ những việc nhỏ nhất nhưng có hiệu quả lớn”.

Vậy bắt đầu từ việc nhỏ là việc gì? Ngay trong phiên họp của Ủy ban Quốc gia về Chính phủ điện tử, Thủ tướng giao Văn phòng Chính phủ nghiên cứu đề án thiết lập hệ thống thông tin Chính phủ phi giấy tờ để phục vụ chỉ đạo, điều hành của Chính phủ. Như vậy, thời gian của các cuộc họp sẽ được rút ngắn, giảm giấy tờ hành chính đồng thời xây dựng hệ thống điện tử về tham vấn chính sách để cung cấp đầy đủ thông tin, giúp người đứng đầu cơ quan hành chính Nhà nước ra quyết định kịp thời hơn.

“Cải cách ngay từ các phiên họp của UBND, phiên họp của Chính phủ thì đây có thể là hành động hưởng ứng một Chính phủ phi giấy tờ. Mình làm việc nhỏ này nhưng có ý nghĩa rất lớn trong việc rút ngắn thời gian”- Thủ tướng nhấn mạnh.

Không thể thiếu con người 4.0

Chia sẻ vì sao phải có những con người được đào tạo đầy đủ, bài bản những kỹ năng cần thiết mới có thể đáp ứng được yêu cầu mới của thời đại, Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam Nguyễn Thị Minh cho biết, nếu cán bộ không tự làm mới mình, “nếu không cải cách hành chính, không ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao trình độ của mỗi cán bộ thì không bao giờ có chuyện 2.500 cán bộ có thể giám định tới 170 triệu hồ sơ khám chữa bệnh một năm, đây là khối lượng công việc khổng lồ”.

Còn Bộ trưởng Bộ Nội vụ Lê Vĩnh Tân thì cho rằng, “chúng ta nói Chính phủ điện tử, Chính phủ 4.0 là phải có con người 4.0. Nếu chúng ta đưa ra mục tiêu như thế thì cán bộ, công chức, viên chức phải có tiêu chuẩn 4.0 mới được vào đây. Chúng ta xây dựng thể chế nào, công nghệ nào có người đó”.

Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh nhận định rằng, việc đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đang cần được xem xét, đánh giá toàn diện bởi những yêu cầu và thách thức mới. Bởi tâm điểm của cuộc CMCN 4.0 chính là việc hình thành các nhà máy thông minh, nơi mà các máy móc sẽ được kết nối, tự động ra quyết định toàn bộ hoạt động của nhà máy, từ khâu thu thập, phân tích yêu cầu, xây dựng kế hoạch sản xuất, thiết kế, tổ chức sản xuất tới phân phối, thông qua hệ thống thực - ảo, dựa trên nền tảng của các công nghệ số, ứng dụng của Internet vạn vật. Theo đó, con người lúc này sẽ chỉ tham gia vào việc giám sát, điều hành hệ thống sản xuất và các hoạt động đòi hỏi các kỹ năng và kiến thức mà máy móc không thể thay thế được.

Nhìn chung, đào tạo nhân lực cho CMCN 4.0 không thể dùng mãi “bài cũ” mà cần đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, tất yếu phải được ưu tiên trong chiến lược phát triển của mỗi quốc gia. Đáp ứng các yêu cầu của công nghiệp và kinh tế 4.0. Nguồn nhân lực này phải có năng lực đáp ứng cho công việc tương lai, có khả năng linh hoạt chuyển đổi công việc và nghề nghiệp khi có sự thay đổi, đặc biệt cần có kỹ năng sáng tạo, kỹ năng công nghệ thông tin, có các năng lực và phẩm chất của công dân toàn cầu.             

Chính phủ 4.0  và một nền hành chính không giấy tờ

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng: Cán bộ lo bị giám sát, sợ mất quyền lợi sẽ bị “mời” ra khỏi vị trí.

* Người ta không muốn thay đổi thói quen từ làm giấy tờ sang sử dụng CNTT trên nền điện tử là vì họ không muốn rời bỏ quyền lợi, đặc ân của mình. Nhưng với nền hành chính hiện đại và quản trị thông minh thì chúng ta không chấp nhận việc đó. Chính phủ 4.0 không thể thiếu cán bộ 4.0. Do đó, bản thân mỗi cán bộ phải tự đổi mới chính mình đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và coi đó là nguyên tắc bắt buộc của cán bộ công chức khi thực thi công vụ, anh không làm không được, anh phải chịu trách nhiệm, nếu không làm nổi nữa sẽ mời ra khỏi vị trí. Phải đề cao vai trò của người đứng đầu. Xây dựng Chính phủ điện tử là triển khai đồng bộ từ trên xuống dưới, nếu ở đâu có có một mắt xích không tròn trịa thì sẽ ách tắc toàn bộ cả quá trình.

Về phía người dân, doanh nghiệp cũng cần có sự thay đổi, từ việc quen mang hồ sơ giấy tờ đến trực tiếp, không quan tâm đến kết nối mạng, kết nối điện tử thì phải thay đổi cách tiếp cận, vì nếu chỉ có thay đổi từ phía cán bộ thì cũng không thể có hiệu quả.

Nguyên Khánh