Hết tháng 7/2026, Hải Phòng mới giải ngân được hơn 19.000 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt gần 52% kế hoạch, đứng thứ 14 trong số 34 tỉnh, thành phố. Chỉ 2 tháng sau, số vốn giải ngân đã tăng lên 30.780 tỷ đồng, đạt 83,37% kế hoạch (sau khi trừ phần tiết kiệm chi 5%). Như vậy, riêng quý III/2026, số vốn giải ngân đạt 14.447 tỷ đồng. Kết quả này đưa Hải Phòng vươn lên vị trí thứ 5 cả nước về tỷ lệ giải ngân và đứng thứ 2 về số vốn giải ngân trong nhóm 5 địa phương có tỷ lệ giải ngân cao nhất. Chuyển biến cho thấy tiến độ nhiều dự án được cải thiện sau khi các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thi công và vật liệu xây dựng từng bước được xử lý.

Thực hiện Nghị quyết 11-NQ/TU, Hải Phòng chuyển từ chỉ đạo diện rộng sang bám sát từng dự án, xác định rõ nguyên nhân chậm trễ, thời hạn khắc phục và trách nhiệm của đơn vị liên quan. Thành phố đồng thời đẩy nhanh thủ tục đầu tư, cấp phép khai thác khoáng sản, đưa các mỏ vào hoạt động và nghiên cứu sử dụng vật liệu san lấp tái chế để bổ sung nguồn cung.

Và hiệu quả thể hiện rõ nét nhất tại các công trình giao thông trọng điểm. Ông Đào Sỹ Ngọc, Tổng Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hải Phòng cho biết, các dự án do Ban quản lý hiện không còn tình trạng phải chờ mặt bằng để thi công, tiến độ có chuyển biến rõ nét.

Dù vậy, áp lực những tháng cuối năm vẫn lớn. Theo Nghị quyết 42 ngày 25/9/2026 của HĐND thành phố, tổng vốn đầu tư công sau điều chỉnh vượt 44.135 tỷ đồng. Do đó, Hải Phòng cần giải ngân hơn 13.355 tỷ đồng trong quý IV, bình quân khoảng 4.452 tỷ đồng mỗi tháng.

Với mục tiêu hoàn thành giải ngân trước ngày 15/12, thành phố yêu cầu điều chuyển vốn từ dự án chậm sang dự án có khả năng hấp thụ tốt hơn, đồng thời kiểm điểm các đơn vị chậm trễ do nguyên nhân chủ quan. Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Châu yêu cầu các cấp, ngành, địa phương, chủ đầu tư và nhà thầu phải chuyển mạnh từ cam kết sang hành động cụ thể, bám sát từng công việc, từng mốc tiến độ đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ và chất lượng công trình. Không chỉ kiên quyết xử lý, bổ sung hoặc thay thế nhà thầu không thực hiện đúng cam kết, Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hải Phòng còn đánh giá, chấm điểm năng lực các nhà thầu qua quá trình thực hiện từng gói thầu, làm cơ sở phục vụ việc lựa chọn nhà thầu cho các dự án sau này theo quy định.

Nếu đầu tư công tạo lực đẩy trực tiếp cho nền kinh tế, mặt bằng và thủ tục đất đai lại quyết định khả năng triển khai của nhiều dự án. Chậm bàn giao đất, kéo dài định giá hoặc xử lý hồ sơ đầu tư không kịp thời đều có thể làm tăng chi phí doanh nghiệp, đình trệ dòng vốn và ảnh hưởng nguồn thu ngân sách.

Hải Phòng đang đẩy mạnh phân cấp trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, giảm khâu trung gian và tăng trách nhiệm của cấp cơ sở. Với tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, những nội dung thuộc thẩm quyền được xem xét ngay tại cơ sở; các vấn đề vượt thẩm quyền phải được báo cáo kịp thời để thành phố tháo gỡ.

Thành phố yêu cầu hoàn thành kế hoạch giải phóng mặt bằng năm 2026, gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm của Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND cấp xã. Quá trình thu hồi đất phải bảo đảm công khai, dân chủ, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Song song với mặt bằng sạch, cơ chế “luồng xanh” được áp dụng để rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đầu tư. Theo Quyết định 3661/QĐ-UBND ngày 13/9/2026, 4 thủ tục gồm chấp thuận chủ trương đầu tư, điều chỉnh chủ trương đầu tư, chấp thuận nhà đầu tư và điều chỉnh quyết định chấp thuận nhà đầu tư được rút từ 17 ngày xuống còn 8 ngày làm việc.

Thời gian cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đối với một số nhóm dự án giảm từ 10 ngày xuống 3,5 ngày. Từ tháng 10/2026, cơ chế này tiếp tục áp dụng với việc thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi của 17 dự án trọng điểm, trong đó thời gian xử lý tối đa từ 8 đến 12,5 ngày làm việc tùy dự án. Hồ sơ được tiếp nhận và theo dõi trên môi trường điện tử, góp phần tăng tính minh bạch.

Ở khâu đất đai, thành phố yêu cầu hoàn thành định giá đất cụ thể đối với 42 dự án trong năm 2026, đồng thời hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Cùng với thúc đẩy các dự án mới, Hải Phòng tập trung xử lý những nguồn lực bị “mắc kẹt” trong dự án kéo dài và tài sản công sử dụng chưa hiệu quả. Đây là hướng đi quan trọng nhằm hạn chế lãng phí, tạo thêm dư địa phát triển mà không chỉ dựa vào huy động vốn mới.

Thực hiện Kết luận 24-KL/TW ngày 13/4/2026 của Bộ Chính trị, thành phố rà soát, phân loại và xác định phương án xử lý từng dự án tồn đọng. Đến đầu tháng 10/2026, 151/151 dự án tồn đọng đã có phương án xử lý, góp phần giải quyết khó khăn cho doanh nghiệp và thúc đẩy đầu tư. Bí thư Thành uỷ Lê Ngọc Châu – Trưởng ban Ban Chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc các dự án tồn đọng đã phân công công việc theo nguyên tắc “6 rõ”, gắn thời gian, tiến độ, người thực hiện, công việc, thẩm quyền, trách nhiệm và sản phẩm cụ thể.

Đối với tài sản công, sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, thành phố hoàn thành xây dựng và quyết định phương án xử lý đối với 995 cơ sở nhà đất dôi dư của các cơ quan, đơn vị do sắp xếp tổ chức bộ máy, sáp nhập đơn vị hành chính, bảo đảm đúng theo thời hạn nhiệm vụ được Thành ủy giao.

Thành phố cũng đẩy mạnh thu hồi nhà, đất thuộc sở hữu Nhà nước sử dụng sai mục đích, bỏ trống hoặc không còn phù hợp để tiếp tục cho thuê. Trong 159 điểm nhà thực hiện thu hồi theo Nghị định 108/2024/NĐ-CP, có 148 điểm đã được thu hồi hoặc có cam kết trả nhà, đạt khoảng 93% kế hoạch.

Theo ông Nguyễn Đồng Kim, Phó giám đốc Sở Tài chính thành phố, việc xử lý tài sản công phải đúng pháp luật, công khai, minh bạch, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Tuy nhiên, thu hồi và bàn giao mới là bước đầu. Hiệu quả cuối cùng phải được đo bằng khả năng đưa tài sản vào sử dụng đúng công năng, tạo nguồn thu hợp pháp hoặc phục vụ nhu cầu phát triển cộng đồng, tránh tình trạng tài sản sau sắp xếp tiếp tục bị bỏ trống, gây lãng phí.

Bài 3: Hải Phòng đón dòng vốn chất lượng cao, tạo lực đẩy tăng trưởng