Trong khu vực công, chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi làm thay đổi cách cơ quan nhà nước giải quyết công việc, phối hợp với nhau và phục vụ người dân. Đây cũng là tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ (KHCN) đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết 57 trong 9 tháng đầu năm 2026, Hà Nội đang từng bước chuyển từ phương thức quản lý dựa nhiều vào kế hoạch, văn bản đôn đốc sang quản trị theo nhiệm vụ, tiến độ và sản phẩm đầu ra. Các nền tảng số vì thế không chỉ phục vụ trao đổi thông tin, mà còn hỗ trợ theo dõi trách nhiệm và tiến độ thực hiện công việc.

Một kết quả đáng chú ý là việc tái cấu trúc thủ tục hành chính. Thành phố đã phê duyệt phương án tái cấu trúc 1.557/1.721 thủ tục, đạt 90,5%; tích hợp 1.991 thủ tục lên các hệ thống dùng chung, trong đó có 1.608 thủ tục trực tuyến toàn trình. Với 25 thủ tục trọng điểm, phương án tái cấu trúc dự kiến tiết kiệm khoảng 1.731,48 tỷ đồng chi phí tuân thủ mỗi năm, tương ứng mức giảm bình quân 72,4% khi được triển khai đồng bộ.

Cùng với cải cách thủ tục, Hà Nội đã hoàn thành kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng đến 126/126 xã, phường; bàn giao 7.388 máy tính và 306 phòng giao ban trực tuyến. Đây là điều kiện quan trọng để chính quyền địa phương hai cấp xử lý công việc, trao đổi thông tin và phối hợp trên môi trường số.

Ở phía người sử dụng, iHanoi đang trở thành một kênh tương tác giữa chính quyền và người dân. Theo báo cáo 9 tháng, ứng dụng có 6,63 triệu tài khoản, ghi nhận 106,7 triệu lượt truy cập và tiếp nhận, xử lý 263.395 phản ánh, kiến nghị. Người dân có thể gửi thông tin, hình ảnh, vị trí và theo dõi quá trình xử lý trên cùng một nền tảng.

Cách tiếp cận này cũng thể hiện ở HanoiCheck, nền tảng hỗ trợ truy xuất nguồn gốc thực phẩm học đường. Hệ thống hiện đã kết nối 403 nhà cung cấp, 4.672 đơn vị trường học tại 6.617 điểm trường, phục vụ 1.490.075 học sinh và ghi nhận 56.425 đơn hàng. Nền tảng giúp tăng khả năng theo dõi chuỗi cung ứng, đồng thời cung cấp thêm thông tin cho cơ quan quản lý.

Trong lĩnh vực an ninh, Hanoi Smart Police được ra mắt ngày 2/9/2026. Tính năng SOS cho phép truyền vị trí và video trực tiếp đến hệ thống chỉ huy, hỗ trợ xác định lực lượng phù hợp để tiếp cận hiện trường. Sau hơn một tháng, ứng dụng ghi nhận 49.300 tài khoản tương tác và 355 phản ánh về an ninh, trật tự. Mục tiêu rút ngắn 30–50% thời gian phản ứng khi xảy ra sự cố cần tiếp tục được kiểm chứng bằng dữ liệu vận hành thực tế.

Ở lĩnh vực y tế, 42/42 bệnh viện công lập đã triển khai bệnh án điện tử; trí tuệ nhân tạo hỗ trợ phân tích hơn 24.000 ca bệnh tại ba bệnh viện. Tỷ lệ chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt đạt 99,49%.

Những kết quả này cho thấy chuyển đổi số đang đi vào nhiều lĩnh vực thiết yếu, nhưng hiệu quả lâu dài còn phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, khả năng liên thông và mức độ thuận tiện đối với các nhóm người dùng khác nhau.

Nếu các ứng dụng là điểm tiếp xúc với người dân, dữ liệu dùng chung là nền móng để hệ thống vận hành thông suốt. Khi thông tin vẫn nằm rải rác ở từng cơ quan, người dân có thể phải khai báo lại, còn cán bộ tiếp tục đối chiếu thủ công dù thủ tục đã được đưa lên môi trường mạng.

Tại Hội nghị đối thoại giữa Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội với nông dân Thủ đô ngày 14/10/2026, Giám đốc Sở KHCN Cù Ngọc Trang lưu ý rằng nếu mỗi nền tảng yêu cầu tài khoản, hồ sơ và cách nhập liệu riêng, chuyển đổi số có thể làm tăng khối lượng công việc thay vì giúp người sử dụng tiết kiệm thời gian. Định hướng được ông nêu là ưu tiên các giải pháp có khả năng tích hợp, chia sẻ dữ liệu, tận dụng nền tảng hiện có và hạn chế đầu tư trùng lặp.

Đây không chỉ là vấn đề của nông dân hay hợp tác xã, mà còn là yêu cầu đối với toàn bộ quá trình số hóa hoạt động quản lý nhà nước. Nếu mỗi hệ thống hình thành một quy trình nhập liệu riêng, dữ liệu có thể được số hóa nhưng chưa chắc đã được tái sử dụng hiệu quả. Vì vậy, liên thông dữ liệu phải đi cùng chuẩn hóa quy trình, thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật và xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý dữ liệu.

Hiện Kho dữ liệu dùng chung của Hà Nội đã hoàn thành thu thập 13/13 nguồn dữ liệu ưu tiên trong giai đoạn 1. Các nguồn gồm dữ liệu dự án đầu tư, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã, hồ sơ thủ tục hành chính, đất đai, giao thông công cộng và hạ tầng kỹ thuật. Thành phố cũng triển khai bốn kịch bản phân tích phục vụ điều hành.

Một bước phát triển khác là việc triển khai Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (Hanoi IOC), hướng tới tích hợp dữ liệu và hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành. Đến cuối tháng 9/2026, hệ thống IOC Thành ủy đã cấu hình 84 chỉ số, cấp 28.000 tài khoản tại 134 cơ quan, đơn vị; các chức năng bảng điều khiển, bản đồ thông tin địa lý, cảnh báo và kết nối dữ liệu đang từng bước được triển khai, kiểm chứng trong thực tế. Với thông tin kịp thời, đáng tin cậy sẽ giúp Thành phố phát hiện vấn đề, chỉ đạo xử lý nhanh hơn.

Dữ liệu cũng đang được đưa vào quản trị nội bộ. Trên nền tảng HanoiWork, 183 không gian làm việc số được thiết lập với khoảng 85.500 tài khoản; 1,34 triệu nhiệm vụ được giao và theo dõi trên hệ thống. Toàn bộ 183/183 đơn vị đã xây dựng danh mục sản phẩm làm căn cứ đánh giá chỉ số hiệu quả công việc (KPI).

Việc theo dõi nhiệm vụ trên hệ thống tạo điều kiện chuyển từ đôn đốc thủ công sang quản trị theo tiến độ và kết quả cụ thể. Dù vậy, công cụ chỉ phát huy hiệu quả khi nhiệm vụ được cập nhật đầy đủ, tiêu chí đánh giá rõ ràng và dữ liệu phản ánh đúng thực tế. Nếu chỉ chuyển báo cáo giấy thành biểu mẫu điện tử mà không thay đổi cách giao việc, phối hợp và chịu trách nhiệm, hiệu quả cải cách sẽ khó đạt như kỳ vọng.

Một hướng ứng dụng khác là nền tảng Bản sao số, tích hợp các lớp dữ liệu về giao thông, dân cư, đất đai, phòng cháy, chữa cháy, điểm ngập và ùn tắc tại 126 xã, phường. Mô hình thí điểm ở phường Giảng Võ bước đầu cho phép mô phỏng kịch bản ngập lụt, bổ sung công cụ để cơ quan quản lý đánh giá tình huống trước khi lựa chọn phương án xử lý.

Những nền tảng này mở ra khả năng sử dụng dữ liệu không chỉ để lưu trữ, tra cứu mà còn để phân tích, dự báo và hỗ trợ quyết định. Điều kiện quan trọng là dữ liệu phải được chuẩn hóa, cập nhật thường xuyên, có cơ chế chia sẻ phù hợp và được sử dụng thực sự trong quy trình công việc.

Dù đạt những kết quả bước đầu, Hà Nội vẫn đối mặt với khoảng cách giữa xây dựng nền tảng và khai thác hiệu quả trong thực tế. Báo cáo 9 tháng cho thấy mức độ sử dụng các nền tảng, dữ liệu chưa đồng đều; việc tận dụng dữ liệu để thay thế hồ sơ giấy, phục vụ điều hành và phát triển kinh tế cần tiếp tục được đẩy mạnh. Nguồn nhân lực về dữ liệu và an toàn thông tin ở cấp cơ sở cũng cần được tăng cường.

Trước hết, cần giải quyết bài toán liên thông và tái sử dụng dữ liệu. Việc hoàn thành thu thập 13/13 nguồn dữ liệu ưu tiên là kết quả quan trọng ở giai đoạn đầu; bước tiếp theo là bảo đảm dữ liệu được cập nhật, chia sẻ đúng thẩm quyền và thực sự được dùng trong xử lý công việc.

Thứ hai, cần gắn trách nhiệm triển khai với kết quả đầu ra. Các chỉ số như số tài khoản, lượt truy cập, số thủ tục được tích hợp hay số nhiệm vụ được giao là cần thiết để theo dõi tiến độ, nhưng chưa đủ phản ánh hiệu quả cuối cùng. Với mỗi dịch vụ, cần đo lường thời gian xử lý thực tế, tỷ lệ hồ sơ phải bổ sung, mức độ đúng hạn, chi phí tuân thủ giảm được và phản hồi của người sử dụng.

Thứ ba, phải nâng cao năng lực thực thi ở cấp cơ sở. Hạ tầng và phần mềm không thể tự tạo ra thay đổi nếu cán bộ chưa thành thạo kỹ năng số, quy trình chưa rõ hoặc trách nhiệm giữa các cơ quan còn chồng chéo. Bồi dưỡng nhân lực cần đi cùng hướng dẫn nghiệp vụ, hỗ trợ kỹ thuật và cơ chế đánh giá dựa trên kết quả công việc.

Triển khai Nghị quyết 57 vì vậy cần chuyển trọng tâm từ “đã số hóa những gì” sang “đã tạo ra thay đổi gì”. Khi dữ liệu tin cậy, quy trình được tái cấu trúc, trách nhiệm được xác định rõ và hiệu quả được đo lường thường xuyên, chuyển đổi số mới thực sự giúp bộ máy vận hành hiệu quả hơn, người dân giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn. 

(còn nữa)

---------------

Thực hiện: Thu Hương - Huyền Trang