Qua thực tế khảo sát, có thể thấy Hà Tĩnh đang sở hữu nhiều lợi thế mà không phải địa phương nào cũng có: hệ thống bãi biển trải dài, Vườn quốc gia Vũ Quang, hồ Kẻ Gỗ, các di tích lịch sử, kho tàng di sản văn hóa phi vật thể cùng vị trí cửa ngõ kết nối với Lào và khu vực Đông Bắc Thái Lan. Tuy nhiên, những lợi thế ấy vẫn chưa được chuyển hóa thành sức cạnh tranh tương xứng của ngành du lịch.

Những năm gần đây, du lịch Hà Tĩnh đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Hệ thống cơ sở lưu trú từng bước được mở rộng, nhiều điểm đến được đầu tư chỉnh trang, hoạt động xúc tiến quảng bá được quan tâm hơn, lượng khách và doanh thu duy trì đà tăng trưởng. Song, kết quả đạt được vẫn chưa phản ánh đầy đủ tiềm năng vốn có.

Qua các bài viết trước trong tuyến chuyên đề, các chuyên gia, nhà quản lý đều nhận định nhiều “điểm nghẽn” của du lịch Hà Tĩnh đã dần được nhận diện. Vấn đề của Hà Tĩnh không nằm ở việc thiếu điểm đến mà ở khả năng kết nối các nguồn lực để hình thành chuỗi sản phẩm hoàn chỉnh.

Từ biển Thiên Cầm đến Vườn quốc gia Vũ Quang, từ Ngã ba Đồng Lộc đến những làng quê giàu bản sắc văn hóa, mỗi nơi đều có sức hút riêng nhưng vẫn chủ yếu được khai thác độc lập. Thiếu sự liên kết khiến nhiều hành trình chưa đủ sức kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng trải nghiệm và tạo dấu ấn khác biệt đối với du khách.

Đó cũng là lý do, thay vì tiếp tục khai thác riêng lẻ từng lợi thế, Hà Tĩnh đang hướng tới một cách tiếp cận tổng thể hơn, trong đó quy hoạch, hạ tầng, sản phẩm, dịch vụ, xúc tiến đầu tư và quảng bá được đặt trong cùng một chiến lược phát triển. Mục tiêu không chỉ là gia tăng số lượng điểm đến hay lượng khách, mà là hình thành hệ sinh thái du lịch có khả năng vận hành hiệu quả, tạo chuỗi giá trị bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến.

Du lịch vốn là ngành kinh tế tổng hợp, có sự gắn kết chặt chẽ với thương mại, dịch vụ, giao thông, văn hóa và nhiều lĩnh vực khác. Chỉ khi các nguồn lực được huy động theo cùng một mục tiêu, những lợi thế sẵn có mới có thể chuyển hóa thành động lực phát triển.

Nếu những hạn chế về hạ tầng, sản phẩm hay nguồn nhân lực có thể dễ dàng nhận thấy qua thực tế, thì phía sau đó là một vấn đề mang tính cốt lõi hơn: tư duy tổ chức phát triển. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các địa phương ngày càng gay gắt, tài nguyên thiên nhiên không còn là lợi thế quyết định. Sức hấp dẫn của một điểm đến phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng tổ chức không gian du lịch, kết nối các nguồn lực và tạo nên những trải nghiệm khác biệt cho du khách.

Đây cũng là hướng tiếp cận mới mà Hà Tĩnh đang từng bước theo đuổi, điều đó thể hiện qua những trao đổi của Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Phan Thiên Định với Phóng viên Báo Đại đoàn kết cũng nhưtại các diễn đàn về phát triển du lịch của tỉnh.

Thay vì nhìn du lịch như lĩnh vực riêng của ngành văn hóa, địa phương xác định phát triển du lịch phải đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Quy hoạch, hạ tầng giao thông, thương mại, dịch vụ, chuyển đổi số, cải cách hành chính và thu hút đầu tư đều trở thành những cấu phần của cùng một chiến lược, hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến.

Sự thay đổi này đánh dấu bước chuyển từ tư duy khai thác sang tư duy kiến tạo. Nếu trước đây, trọng tâm là phát huy từng lợi thế riêng lẻ, thì nay yêu cầu đặt ra là kết nối các giá trị thành một hệ sinh thái thống nhất.

Cùng với quy hoạch và hạ tầng, nguồn nhân lực được xem là một trong những yếu tố quyết định chất lượng phát triển. Không chỉ lực lượng trực tiếp phục vụ du khách, đội ngũ quản lý cũng cần đổi mới tư duy và phương thức điều hành. Xây dựng sản phẩm, xúc tiến đầu tư, kết nối doanh nghiệp hay mở rộng thị trường đều đòi hỏi cách làm chuyên nghiệp, linh hoạt và theo kịp xu hướng phát triển của ngành du lịch hiện đại.

Thực tế cho thấy, đầu tư hạ tầng chỉ là điều kiện cần. Một điểm đến chỉ có thể phát triển bền vững khi đi cùng chất lượng dịch vụ, nguồn nhân lực chuyên nghiệp, môi trường đầu tư thuận lợi và cơ chế quản lý đồng hành với doanh nghiệp. Đây cũng là nền tảng để thu hút các nhà đầu tư chiến lược, tạo ra những sản phẩm đủ sức cạnh tranh trên thị trường.

Từ góc độ đó, các nhiệm vụ như hoàn thiện quy hoạch, chuẩn bị quỹ đất, đầu tư hạ tầng kết nối, cải cách thủ tục hành chính hay xây dựng cơ chế thu hút đầu tư không còn là những giải pháp riêng lẻ. Chúng cần được triển khai đồng bộ trong một chiến lược thống nhất nhằm tạo động lực mới cho ngành du lịch.

Qua khảo sát tại nhiều điểm đến, có thể thấy Hà Tĩnh không thiếu những địa danh đủ sức tạo ấn tượng với du khách. Từ biển Thiên Cầm, hồ Kẻ Gỗ, Vườn quốc gia Vũ Quang đến Ngã ba Đồng Lộc và hệ thống di tích lịch sử, mỗi điểm đến đều mang trong mình những giá trị riêng. Tuy nhiên, khi các tài nguyên vẫn được khai thác rời rạc, sức hấp dẫn của từng điểm đến chưa thể cộng hưởng thành lợi thế cạnh tranh của cả địa phương.

Bởi vậy, mục tiêu đặt ra không đơn thuần là tăng thêm điểm tham quan hay mở rộng quy mô đầu tư, mà là hình thành các chuỗi sản phẩm có khả năng kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu và mang đến những trải nghiệm khác biệt. Đó cũng là hướng đi để du lịch Hà Tĩnh chuyển từ phát triển theo từng điểm đến sang phát triển theo hệ sinh thái, trong đó mỗi giá trị đều góp phần hoàn thiện hành trình của du khách.

Trong quá trình phát triển du lịch, bản sắc văn hóa được xem là yếu tố tạo nên sự khác biệt. Những giá trị như Dân ca Ví Giặm Nghệ Tĩnh, Ca trù, hệ thống di tích lịch sử, lễ hội truyền thống, làng nghề và ẩm thực địa phương không chỉ cần được bảo tồn mà còn phải được chuyển hóa thành những sản phẩm du lịch đặc trưng.

Khi văn hóa trở thành một phần của trải nghiệm, du khách sẽ không chỉ đến để ngắm cảnh mà còn để cảm nhận chiều sâu lịch sử, con người và bản sắc của vùng đất Hà Tĩnh.

Song song với xây dựng sản phẩm, đổi mới phương thức quảng bá cũng là yêu cầu cấp thiết. Trong bối cảnh công nghệ số đang làm thay đổi cách du khách tìm kiếm thông tin và lựa chọn điểm đến, việc phát triển các nền tảng số, cơ sở dữ liệu và bản đồ du lịch thông minh sẽ góp phần nâng cao trải nghiệm của du khách, đồng thời tăng hiệu quả quản lý và quảng bá hình ảnh địa phương.

Một hướng đi khác cần được phát huy là mở rộng liên kết vùng. Với lợi thế cửa ngõ kết nối Bắc Trung Bộ với Lào và khu vực Đông Bắc Thái Lan, Hà Tĩnh có điều kiện thuận lợi để hình thành các tuyến du lịch liên vùng, mở rộng thị trường khách và đa dạng hóa sản phẩm. Khi các lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên và bản sắc văn hóa được kết nối với mạng lưới doanh nghiệp lữ hành và các trung tâm du lịch trong khu vực, sức cạnh tranh của điểm đến sẽ được nâng lên rõ rệt.

Rốt cuộc, điều quyết định vị thế của một điểm đến không nằm ở số lượng tài nguyên hay quy mô đầu tư, mà ở khả năng tổ chức các nguồn lực thành một chiến lược phát triển thống nhất. Khi quy hoạch, hạ tầng, sản phẩm, nguồn nhân lực, chuyển đổi số và liên kết vùng cùng hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng trải nghiệm, những lợi thế sẵn có mới thực sự được chuyển hóa thành động lực phát triển bền vững.

Khép lại hành trình khảo sát về phát triển du lịch Hà Tĩnh, điều đọng lại không phải là câu chuyện về một địa phương giàu tiềm năng nhưng còn nhiều hạn chế, mà là những tín hiệu của một quá trình chuyển đổi tư duy phát triển.

Con đường phía trước còn nhiều việc phải làm, song khoảng cách giữa tiềm năng và vị thế hoàn toàn có thể được thu hẹp nếu quy hoạch, hạ tầng, nguồn nhân lực, chuyển đổi số, thu hút đầu tư và liên kết vùng được triển khai đồng bộ trong một chiến lược thống nhất.

Điều du lịch Hà Tĩnh cần đánh thức là năng lực tổ chức phát triển để chuyển hóa những lợi thế về thiên nhiên, văn hóa và con người thành sức cạnh tranh. Khi làm được điều đó, ngành công nghiệp “không khói” sẽ không chỉ trở thành một động lực tăng trưởng mới, mà còn góp phần định vị hình ảnh Hà Tĩnh trên bản đồ du lịch quốc gia.