logo

eMagazine

Giữ lửa nghề, mở lối tương lai cho học trò
Giữ lửa nghề, mở lối tương lai cho học trò

Trong bài viết tri ân cha mẹ nhân ngày Nhà giáo Việt Nam, em Bùi Dương Gia Bảo kể về hai người thầy đặc biệt của mình: bố Bùi Minh Vĩnh, giáo viên môn Sinh học và mẹ Dương Thị Kim, giáo viên môn Giáo dục công dân, Địa lý (Trường THCS Lý Sơn, đặc khu Lý Sơn). Cả hai đều công tác trong ngành giáo dục, cũng là những người trực tiếp dạy dỗ con mình.

Trong cảm nhận của Bảo, mẹ là người nhẹ nhàng, ấm áp, luôn biết lắng nghe và thấu hiểu. Còn bố nghiêm khắc, thẳng thắn, không vì con là học sinh của mình mà có sự ưu ái. Ở lớp, Bảo vẫn được gọi lên bảng trả lời câu hỏi, bị nhắc nhở khi mất tập trung và phải tự chịu trách nhiệm với những lỗi sai của mình.

Giữ lửa nghề, mở lối tương lai cho học trò

Có lần, trong một bài tập Sinh học liên quan đến phép tính số nu, Bảo làm chưa đúng. Thay vì trách mắng, người thầy cũng là bố em đã bình tĩnh chỉ ra từng chỗ sai, giải thích để con hiểu bản chất vấn đề. Thầy còn kể về một học trò cũ từng có lúc bất cẩn nhưng nhờ biết nhìn nhận thiếu sót, nỗ lực sửa mình mà có thể tiến xa. Qua câu chuyện ấy, Bảo hiểu rằng điều bố muốn dạy không chỉ là kiến thức Sinh học, mà còn là cách đối diện với sai lầm và hoàn thiện bản thân.

Câu chuyện của Bảo phần nào cho thấy cách thầy Bùi Minh Vĩnh nhìn nhận nghề giáo: sự nghiêm khắc cần đi cùng thấu hiểu, còn việc giáo dục học sinh không thể chỉ dừng ở truyền đạt kiến thức. Theo thầy, học trò ngày nay có nhiều thay đổi về tâm lý, chịu tác động lớn từ môi trường xã hội và công nghệ. Vì vậy, cách dạy cũng cần linh hoạt hơn. Nếu chỉ quát mắng, áp đặt, giáo viên có thể khiến học sinh phản ứng hoặc khép mình.

Giữ lửa nghề, mở lối tương lai cho học trò

Nếu câu chuyện của thầy Vĩnh gợi lên hình ảnh một người cha, người thầy nghiêm khắc nhưng luôn quan tâm đến sự trưởng thành của học trò, thì với cô Mai Thị Thúy Hường, giáo viên Trường Tiểu học Đăk Glei, xã Đăk Pék, tình thương dành cho học sinh lại được thể hiện qua một việc làm đầy ý nghĩa ngoài lớp học.

Năm 2012, khi mới bắt đầu công tác tại vùng khó khăn, cô Hường biết đến hoàn cảnh của em A Thở, học sinh ở thôn Đăk Nớ, xã Đăk Pék. Em mắc dị tật hở hàm ếch nặng, gia đình thuộc diện đặc biệt khó khăn. Khi ấy, điều kiện đi lại còn trở ngại, thông tin về các chương trình hỗ trợ y tế chưa phổ biến, gia đình em gần như không có khả năng tự tìm kiếm cơ hội điều trị.

Giữ lửa nghề, mở lối tương lai cho học trò

Không muốn học trò phải chịu thiệt thòi, cô Hường tìm cách kết nối thông qua một người quen trong Câu lạc bộ “Giáo viên vùng cao”, chia sẻ hoàn cảnh của em và tìm kiếm sự giúp đỡ. Sau đó, A Thở đã được tạo điều kiện phẫu thuật, điều trị hoàn toàn miễn phí.

Nhiều năm đã trôi qua, cô vẫn nhớ niềm vui của gia đình khi con có cơ hội thay đổi. Với cô, món quà quý giá nhất không phải những lời cảm ơn, mà là nhìn thấy học trò có thể nở nụ cười rạng rỡ hơn, tự tin hơn trong cuộc sống.

Câu chuyện ấy cũng để lại trong cô một nhận thức sâu sắc về nghề giáo: người thầy không chỉ có nhiệm vụ truyền đạt kiến thức trên bục giảng mà còn có thể trở thành cầu nối yêu thương, mang đến cơ hội và hy vọng cho học trò. Đôi khi, một sự quan tâm đúng lúc hay một kết nối chân thành cũng có thể tạo nên thay đổi lớn trong cuộc đời một đứa trẻ.

Hai câu chuyện ở hai địa bàn khác nhau của Quảng Ngãi, một trên đảo Lý Sơn, một ở vùng cao Đăk Pék, cùng cho thấy một điều: tình yêu nghề không chỉ được đo bằng những giờ đứng lớp, mà còn thể hiện ở trách nhiệm của người thầy với cuộc sống, sự trưởng thành và tương lai của học sinh.

Giữ lửa nghề, mở lối tương lai cho học trò

Sinh ra ở Bình Sơn, thầy Bùi Minh Vĩnh đến với nghề giáo trong những năm tháng gia đình còn nhiều khó khăn. Là anh cả trong gia đình có bốn anh em, thầy từng được cha mẹ định hướng theo học sư phạm, một phần bởi con đường này giúp giảm gánh nặng kinh tế cho gia đình.

Sau khi tốt nghiệp Cao đẳng Sư phạm Quảng Ngãi năm 2003, thầy được phân công về công tác tại Trường THCS An Hải (sau sáp nhập năm 2026 với Trường THCS An Vĩnh thành Trường THCS Lý Sơn). Từ đó đến nay, thầy gắn bó với vùng đất đảo, vừa giảng dạy môn Sinh học, vừa đảm nhiệm các công việc chuyên môn của nhà trường. Sau này, thầy tiếp tục học lên đại học tại Đại học Huế và hoàn thành chương trình thạc sĩ vào năm 2022.

Năm 2026, thầy giáo Bùi Minh Vĩnh là 1 trong 335 Nhà giáo tiêu biểu của cả nước được trao tặng Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trong ảnh, ông Ngô Đình Mẫn – Phó Chủ tịch UBND đặc khu Lý Sơn đã trực tiếp trao tặng Bằng khen và chúc mừng thầy Bùi Minh Vĩnh.
Năm 2026, thầy giáo Bùi Minh Vĩnh là 1 trong 335 Nhà giáo tiêu biểu của cả nước được trao tặng Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trong ảnh, ông Ngô Đình Mẫn – Phó Chủ tịch UBND đặc khu Lý Sơn đã trực tiếp trao tặng Bằng khen và chúc mừng thầy Bùi Minh Vĩnh.

Hơn 20 năm đứng lớp, thầy chứng kiến nhiều đổi thay trong điều kiện dạy và học trên đảo. Những ngày đầu công tác, trường chỉ có chưa đến 10 lớp, mỗi khối khoảng hai đến ba lớp. Cơ sở vật chất còn thiếu thốn, điều kiện tổ chức dạy học chưa thuận lợi. Sau quá trình phát triển và sáp nhập, quy mô trường hiện đã tăng lên hơn 40 lớp, sĩ số mỗi lớp khoảng 35 học sinh.

Điều kiện dạy học được cải thiện, công nghệ thông tin và chuyển đổi số cũng từng bước đi vào hoạt động thường ngày. Theo thầy Vĩnh, hồ sơ, kế hoạch bài dạy và quy trình ký duyệt được thực hiện trên nền tảng số, giúp giảm bớt những công việc hành chính cho giáo viên. Bản thân thầy có nền tảng tin học, thường hỗ trợ đồng nghiệp trong việc ứng dụng công nghệ. Thầy cũng đánh giá đội ngũ giáo viên trẻ tại trường khá chủ động, có năng lực tiếp cận những phương thức làm việc mới.

Bên cạnh giảng dạy, thầy còn quan tâm đến nghiên cứu khoa học. Trong quá trình học cao học, thầy hợp tác với các giảng viên Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế thực hiện nghiên cứu thành phần hóa học, hoạt tính kháng viêm và kháng khuẩn của tỏi Lý Sơn, Quảng Ngãi.

Đề tài xuất phát từ việc tìm hiểu một sản vật quen thuộc của địa phương, qua đó phân tích, so sánh đặc tính của tỏi với một số cây trồng dược liệu khác. Bài báo khoa học sau đó đã được đăng trên Tạp chí Y học dự phòng tháng 11/2023 cho thấy nỗ lực học hỏi, mở rộng tri thức và mong muốn đóng góp cho quê hương của nhà giáo Bùi Minh Vĩnh.

Giữ lửa nghề, mở lối tương lai cho học trò

Nếu thầy Vĩnh tìm cách kết nối hoạt động giảng dạy với nghiên cứu, thì cô Mai Thị Thúy Hường lại tập trung tìm lời giải cho một vấn đề rất cụ thể trong lớp học vùng cao: làm thế nào để học sinh yêu thích và sử dụng được tiếng Anh.

Sinh năm 1989, lớn lên ở vùng quê có gần 75% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, cô Hường sớm hiểu những thiệt thòi trong hành trình tiếp cận tri thức của trẻ em nơi đây. Ước mơ trở thành giáo viên được cô nuôi dưỡng từ nhỏ, với mong muốn có thể đóng góp cho quê hương và giúp học sinh vùng khó có thêm cơ hội học tập.

Năm 2011, cô bắt đầu công tác tại Trường Tiểu học Kim Đồng (Quảng Ngãi), sau đó sáp nhập với 2 trường trên địa bàn thành Trường Tiểu học Đăk Glei, xã Đăk Pék hiện nay. Nhà trường có khoảng 1.517 học sinh và 7 giáo viên tiếng Anh. Cô Hường đảm nhiệm 23 tiết dạy mỗi tuần, chủ yếu ở khối 4 và một số lớp 2, đồng thời giữ nhiệm vụ Bí thư Chi đoàn trường.

Giữ lửa nghề, mở lối tương lai cho học trò

Với nhiều học sinh, tiếng Anh không phải là môn học dễ tiếp cận. Phần lớn các em là người dân tộc thiểu số, trong đó đông nhất là dân tộc Gié Triêng, bên cạnh học sinh Ba Na, Tày, Nùng, Kinh… Các em sử dụng tiếng mẹ đẻ trong đời sống hằng ngày; ngay cả việc nghe, nói tiếng Việt ở một số em cũng còn hạn chế. Vì vậy, khi học thêm một ngôn ngữ mới, nhất là kỹ năng nói và viết, các em gặp không ít trở ngại.

Khó khăn không chỉ nằm trong lớp học. Nhiều phụ huynh phải đi làm rẫy xa, ít có thời gian đồng hành cùng con. Không phải học sinh nào cũng có điện thoại, máy tính hay internet để luyện tập tại nhà. Trong khi đó, để học tốt ngoại ngữ, các em cần được tiếp xúc thường xuyên, có môi trường thực hành và được hướng dẫn cả bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết.

Cô Mai Thị Thúy Hường là 1 trong 34 nhà giáo được vinh danh tại chương trình 'Chia sẻ cùng thầy cô' năm 2026.
Cô Mai Thị Thúy Hường là 1 trong 34 nhà giáo được vinh danh tại chương trình 'Chia sẻ cùng thầy cô' năm 2026.

Trước thực tế ấy, cô Hường tìm cách thay đổi phương pháp dạy học. Cô sử dụng các trò chơi và nền tảng như Wordwall, Wayground, Kahoot để giúp học sinh ghi nhớ từ vựng, luyện tập và mạnh dạn giao tiếp. Cô cũng tự học công nghệ, thiết kế học liệu, thử nghiệm rồi điều chỉnh các hoạt động cho phù hợp với trình độ và điều kiện của học sinh.

Một trong những sáng kiến cô tâm huyết là xây dựng trang web “Học tiếng Anh cùng cô Hường”. Từ thực tế nhiều học sinh ngại học từ vựng, khó nhớ cách phát âm và không có người hướng dẫn khi ở nhà, cô thiết kế nội dung để các em có thể tra nghĩa, nghe cách đọc, luyện nói và củng cố kiến thức thông qua trò chơi. Những nội dung từ vựng trong sách giáo khoa được cô tập hợp, đồng thời bổ sung thêm kiến thức mở rộng để học sinh có thể chủ động luyện tập.

Giữ lửa nghề, mở lối tương lai cho học trò

Không dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ trong giờ học, cô còn duy trì lớp tiếng Anh tình nguyện miễn phí dành cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt là các em người dân tộc thiểu số. Cô mong muốn những học sinh không có điều kiện học thêm vẫn có cơ hội thực hành, vui chơi và tiếp cận với ngoại ngữ.

Đằng sau những giờ học sinh động là nhiều buổi tối cô dành để nghiên cứu bài giảng, thiết kế trò chơi, chuẩn bị học liệu; những ngày nghỉ dành cho lớp học tình nguyện và cả công sức, kinh phí cá nhân để chuẩn bị tài liệu, đồ dùng học tập. Có những hoạt động được chuẩn bị công phu nhưng kết quả ban đầu chưa như mong đợi. Tuy nhiên, mỗi lần nhìn thấy học sinh rụt rè mạnh dạn phát biểu, một em từng khó khăn với từ vựng nay có thể tự tin nói một câu tiếng Anh, cô lại có thêm động lực.

Giữ lửa nghề, mở lối tương lai cho học trò

Dù công tác ở những môi trường khác nhau, cả thầy Vĩnh và cô Hường đều nhìn thấy những thay đổi của học sinh qua từng giai đoạn. Thầy Vĩnh nhớ những thế hệ học trò đầu tiên trên đảo có nét chân chất, gần gũi; còn cô Hường trăn trở khi nhiều em ở vùng cao vẫn thiếu điều kiện để học tập, thực hành ngoại ngữ như học sinh ở những nơi thuận lợi hơn.

Những khác biệt ấy đặt ra yêu cầu không chỉ đối với từng giáo viên mà còn với nhà trường và ngành giáo dục. Cô Hường mong muốn tiếp tục được đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, tạo điều kiện để học sinh vùng khó tiếp cận giáo dục chất lượng. Cô cũng kỳ vọng có chính sách đãi ngộ phù hợp, giảm áp lực công việc và ghi nhận đúng mức những đóng góp của giáo viên công tác tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Với thầy Vĩnh, việc nâng cao chất lượng giáo dục cần gắn với sự thấu hiểu học sinh và đổi mới cách tiếp cận. Thầy cho rằng giáo viên cần quan tâm đến tâm lý, hoàn cảnh của từng em, không chỉ yêu cầu các em tiếp thu kiến thức mà còn phải giúp các em biết chịu trách nhiệm, tự tin và trưởng thành.

Giữ lửa nghề, mở lối tương lai cho học trò

Những mong mỏi ấy cũng là động lực để hai nhà giáo tiếp tục học hỏi, đổi mới và gắn bó với nghề. Thầy Vĩnh vẫn dành tâm sức cho chuyên môn, nghiên cứu và hỗ trợ đồng nghiệp trong ứng dụng công nghệ. Cô Hường mong muốn phát triển lớp học tiếng Anh tình nguyện, tiếp tục ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy, đưa những mô hình học tập hiệu quả đến với nhiều học sinh khó khăn hơn.

Người thầy có thể không đi cùng học trò suốt cuộc đời, nhưng tri thức, tình yêu thương và niềm tin được gieo hôm nay sẽ còn theo các em trên những chặng đường phía trước. Đó cũng là giá trị bền bỉ mà những nhà giáo như thầy Bùi Minh Vĩnh và cô Mai Thị Thúy Hường đang âm thầm vun đắp trên quê hương Quảng Ngãi.

Giữ lửa nghề, mở lối tương lai cho học trò