Vì vết thương quá nặng, em được chuyển xuống Bệnh viện Việt Đức (Hà Nội). Các bác sĩ xác định em bị đa chấn thương nặng, phải phẫu thuật khẩn cấp. Sau khi điều trị tại Bệnh viện Việt Đức 3 tháng, Thắng được chuyển về bệnh viện tuyến tỉnh. Nhưng sau đó một thời gian ngắn, em trút hơi thở cuối cùng.

Anh Tuần nói Thắng học không giỏi nhưng ngoan, biết giúp đỡ bố mẹ. Hằng ngày, khi đi học về, em cắt rau cho lợn, cho cá ăn, trông em hộ mẹ. Bây giờ những việc đó bố mẹ lại thay phiên nhau làm. Em của Thắng, hơn 20 tháng tuổi, lờ mờ hiểu ra không còn được gặp lại anh nữa, thỉnh thoảng nói “anh bị chết rồi”.

Thắng biết đi xe máy trước vụ tai nạn khoảng một năm, theo lời kể của bố mẹ. Gia đình nói “không hiểu biết nhiều về pháp luật”, việc hướng dẫn con tham gia giao thông trông cả vào các thầy cô trong trường. “Con mất do đi xe máy khi còn chưa đến tuổi nên gần như không được hỗ trợ gì cả. Khi xảy ra tai nạn cũng ở đoạn đường không có camera nên không có bằng chứng, không ai bồi thường”, anh Tuần nói. Chiếc xe máy hỏng nặng, công an đã giao lại cho gia đình, bán được 1,5 triệu đồng.

Vụ tai nạn dẫn đến cái chết của em Thắng chỉ là một trong nhiều tai nạn giao thông nghiêm trọng liên quan đến trẻ em ở Việt Nam. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm Việt Nam có gần 2.000 trẻ em và thanh thiếu niên tử vong trên đường, tương đương 5 em mỗi ngày. Tai nạn giao thông là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em và thanh thiếu niên.

WHO Việt Nam cho biết nhiều vụ tai nạn xảy ra trong hành trình trẻ em đến trường hoặc trở về nhà. Đây cũng là lý do việc xây dựng các “vùng trường học an toàn” được đặt ra nhằm giảm nguy cơ tai nạn đối với trẻ em trên đường đến và rời trường.

Giống anh Tuần, anh Trương Thế Nam (*), trú tại xã Ba Vì, Hà Nội cũng phải chịu nỗi đau mất con vì tai nạn. Điều day dứt đối với anh Nam là “mình làm nghề lái xe, mà con lại mất vì bị xe tông”. Tết Giáp Thìn 2024, tại TP Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh (theo đơn vị hành chính cũ) xảy ra vụ tai nạn giao thông giữa xe khách và xe máy, khiến hai người tử vong. Một trong hai nạn nhân là Trương Hoàng Hiệp (*), con trai anh Nam, khi ấy đang học cấp 3.

Bố mẹ Hiệp mỗi người một nơi (bố ở Ba Vì, mẹ Quảng Ninh). Mùng 4 Tết, cả nhà tạm biệt ông bà nội ở Ba Vì, quay về Quảng Ninh, chiều Hiệp đi chơi với bạn thì xảy ra tai nạn. Hai đứa đi xe máy phóng nhanh, ngược chiều trên quốc lộ, va chạm với ô tô khách. Hiệp và bạn đi cùng tử vong tại chỗ.

Anh Nam làm nghề lái xe lâu năm, hiểu rõ những nguy hiểm luôn rình rập trên đường. Từ khi con còn nhỏ, anh vẫn thường dặn dò phải đi sát lề phải, quan sát kỹ khi qua đường. Lên cấp 2, cấp 3, những lời nhắc nhở càng nhiều hơn khi con bắt đầu tự tham gia giao thông. Tuy nhiên, phần lớn chỉ dừng lại ở việc nhắc miệng, chưa có sự hướng dẫn bài bản, nghiêm khắc như một kỹ năng sống bắt buộc.

Khi Hiệp mất rồi, những người trong gia đình đều day dứt khi nghĩ lại những lần chính mình còn xuề xòa, thậm chí người lớn còn làm sai. “Mình dạy một đằng, nhưng hành động lại chưa hẳn làm gương trọn vẹn”, anh Nam nói. Khi con lớn, đủ tuổi tự đi lại, anh đôi khi lo lắng nhưng vẫn nghĩ con đã đủ nhận thức để bảo vệ bản thân. Anh sợ nhất những va chạm bất ngờ do người khác gây ra, nhưng không ngờ tai nạn lại bắt nguồn từ chính sự bồng bột của con mình. Chỉ một quyết định sai, một phút nông nổi, mọi thứ đã khép lại.

Anh Nam bảo con ra đi khi những ước mơ vẫn còn dang dở, quần áo mới mua dịp Tết chưa kịp mặc. Làm cha mẹ, không có nỗi đau nào lớn hơn thế.

Từ bi kịch của gia đình mình, anh cho rằng trách nhiệm dạy trẻ kỹ năng tham gia giao thông trước hết phải bắt đầu từ gia đình. Nhà trường và xã hội có thể tuyên truyền, nhưng nếu cha mẹ không làm gương, không dạy từ sớm và kiên quyết, trẻ rất dễ chủ quan khi lớn lên, nhất là khi bắt đầu sử dụng xe máy, di chuyển ở tốc độ cao.

Em Nguyễn Văn Thắng đi xe máy từ trước khi xảy ra tai nạn khoảng một năm. Trương Hoàng Hiệp cũng ở độ tuổi đi học phổ thông, tự di chuyển trên đường, trong môi trường giao thông hỗn hợp tốc độ cao. Cả hai đều không phải trường hợp cá biệt trong bối cảnh hiện nay, khi việc học sinh trung học tự đi xe máy hoặc phương tiện tương tự đã trở thành hình ảnh quen thuộc ở nhiều địa phương.

Trao đổi với VOV hồi cuối năm 2024, TS Trần Hữu Minh, Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông quốc gia cho hay đến thời điểm tháng 9/2024, cả nước có 77 triệu xe máy đăng ký, tỷ lệ sở hữu xe máy trên 1.000 dân ở mức 770 xe, thuộc hàng cao nhất thế giới.

Tỷ lệ sở hữu cao, song việc vi phạm các quy tắc giao thông cơ bản như không nhường đường khi đi từ đường phụ ra đường chính, đi vào điểm mù, chuyển hướng thiếu quan sát, đi sai phần đường… đặc biệt trong lứa tuổi học sinh.

Theo quy định hiện hành, người từ đủ 16 tuổi được điều khiển xe gắn máy có dung tích xi-lanh dưới 50 cm³. Tuy nhiên, đủ tuổi điều khiển phương tiện không có nghĩa là trẻ đã có đầy đủ kiến thức và kỹ năng để xử lý những tình huống phức tạp trong dòng giao thông hỗn hợp.

“Cái nguy hiểm là kiến thức và kỹ năng chưa đầy đủ, nhưng các em lại độc lập điều khiển trong một dòng giao thông hỗn hợp, phức tạp như người lớn. Điều đó đặt trẻ em vào những rủi ro cao hơn”, TS Trần Hữu Minh cho biết.

Cũng tại thời điểm cuối năm 2024, Thiếu tướng Nguyễn Văn Trung, khi đó là Cục trưởng Cục CSGT cho hay có trên 4 triệu trẻ em, học sinh thường xuyên sử dụng xe gắn máy, tuy nhiên hiểu biết pháp luật về trật tự an toàn giao thông gần như “là số không”.

Tai nạn giao thông là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong đối với lứa tuổi 15-27 tuổi, ông Lê Kim Thành, Phó chủ tịch chuyên trách Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia cho biết ngày 25/4/2025.

“Theo thống kê, tai nạn giao thông liên quan tới nhóm người dưới 18 tuổi chiếm khoảng 7-9% trong các năm gần đây”, ZNews dẫn lời ông Thành. Trong đó, có hai độ tuổi được xếp vào nhóm rủi ro cao là nhóm dưới 16 tuổi và từ 16 đến 18 tuổi. Trong độ tuổi 16 đến dưới 18, trẻ được điều khiển xe đạp điện, xe máy điện và xe gắn máy có dung tích xi-lanh dưới 50 cm³ theo quy định.

“Khảo sát của Đại học Việt Đức tại Hà Nội và TPHCM cho thấy 90% các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng liên quan trẻ em, học sinh xảy ra với nhóm các em tự đi”, ông Thành cho biết.

Điều này cho thấy khi trẻ bắt đầu tự di chuyển, nguy cơ không chỉ đến từ hành vi của chính các em mà còn từ môi trường giao thông xung quanh. Một đứa trẻ có thể biết những quy tắc cơ bản nhưng vẫn khó xử lý tình huống khi phải tham gia một dòng phương tiện đông đúc, tốc độ cao.

Tai nạn giao thông để lại hậu quả nghiêm trọng đối với nhiều trẻ em. Vì tai nạn, Lò Văn Vũ, học sinh Trường THCS Nà Nghịu, xã Sông Mã, tỉnh Sơn La mất vĩnh viễn một chân. Chị Lường Thị Nọi, mẹ bé Vũ cho biết: Tháng 5/2025, Vũ cùng một bạn đi xe đạp trên đường, bị một chiếc xe máy chạy tốc độ cao va phải. Vũ bị gãy chân, phải nhập viện điều trị ở Sơn La. Vũ được mổ hai lần và do vết thương phức tạp, em được chuyển về Bệnh viện Việt Đức (Hà Nội) điều trị. Bác sĩ nói bé bị tổn thương nghiêm trọng sau mổ và buộc phải cắt 1/3 đùi trái.

Nhờ các nhà hảo tâm, Vũ được lắp một bên chân giả. Nhưng di chứng nặng nề sau tai nạn đã ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống của em. Chị Nọi cho hay, từ khi tỉnh lại và biết mình bị cắt một bên chân, Vũ cứ khóc mãi. “Con buồn lắm, bảo là muốn chết đi”, chị Nọi kể. “Lúc mới tỉnh dậy sau phẫu thuật, con hốt hoảng lắm. Nó hỏi mẹ ơi chân con đâu rồi, sao lại cắt chân con? Cắt rồi có mọc lại được không”?

Đối với anh Trương Thế Nam, nỗi buồn mất con chắc sẽ còn lâu mới nguôi ngoai. Anh mong câu chuyện của con trai mình là lời cảnh tỉnh cho các bậc phụ huynh. Anh cho rằng kỹ năng giao thông không thể dạy qua loa, càng không thể chờ đến khi trẻ đủ tuổi mới bắt đầu.

Từ ngày 1/1/2026, quy định về thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô cũng bắt đầu được áp dụng đối với trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 135 cm. Đây là một trong những thay đổi cho thấy việc bảo vệ trẻ em khi tham gia giao thông ngày càng được đặt ra bằng những yêu cầu cụ thể hơn, thay vì chỉ dựa vào ý thức của từng gia đình.

Nhưng với những đứa trẻ đã mất đi, mọi quy định hay lời cảnh báo đều đến quá muộn. “Đôi khi, chỉ cần biết đi chậm lại một chút thôi, một sinh mạng có thể được giữ lại”, anh Nam nói. Một đứa trẻ có thể chỉ mất vài giây để đưa ra một quyết định sai trên đường, nhưng cha mẹ phải mang theo hậu quả ấy suốt phần đời còn lại.

(*) Tên một số nhân vật đã được thay đổi.

------------

Thực hiện: Xuân Thủy - Huyền Trang