Năm 2026 là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV. Kinh tế trong nước đứng trước áp lực lạm phát, biến động địa chính trị và các rào cản thương mại mới. Tuy nhiên theo đánh giá Việt Nam nằm trong nhóm nước có tốc độ tăng trưởng cao khi GDP 6 tháng đầu năm 2026 ước tăng 8,18%, mức cao nhất kể từ năm 2011. Trong đó, số thu từ ngành thuế hơn 1,39 triệu tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng 17,3% so với cùng kỳ.

Chuyên gia kinh tế, PGS.TS Trần Đình Thiên đã đánh giá, việc cải cách chính sách thuế theo hướng hỗ trợ doanh nghiệp là một trong những động lực quan trọng để thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển.

Chính sách thuế cần chuyển từ mục tiêu thu ngân sách đơn thuần sang tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư, mở rộng sản xuất và nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài.

Để xác định mục tiêu cải cách thuế với tầm nhìn trung và dài hạn, Bộ Tài chính đã xây dựng và trình Thủ tướng phê duyệt Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030. Chiến lược xác định mở rộng cơ sở thu, nuôi dưỡng nguồn thu gắn với khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh là mục tiêu xuyên suốt.

Điểm đáng chú ý nhất của đợt cải cách lần này không nằm ở việc tăng hay giảm một vài khoản thu nhập chịu thuế, mà ở sự thay đổi trong tư duy xây dựng chính sách. Luật Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) số 109/2025/QH15 ( Luật thuế TNCN năm 2025)  chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 vừa qua góp định hướng hoàn thiện chính sách thuế theo hướng hiện đại, phát huy đồng thời vai trò điều tiết thu nhập, tạo nguồn thu và hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội có mục tiêu.

Điểm lại những điểm đột phá của Luật Thuế TNCN năm 2025, đó là tăng mức giảm trừ gia cảnh: Nâng mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế lên 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm) và người phụ thuộc lên 6,2 triệu đồng/tháng; Rút gọn biểu thuế lũy tiến (5 bậc): Thuế suất được tinh chỉnh và giảm bớt gánh nặng cho người lao động thu nhập tầm trung… Ngoài ra, nhiều khoản thu nhập miễn thuế được thiết kế để khuyến khích hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ; trong khi các quy định đối với những nguồn thu nhập mới phát sinh từ nền kinh tế số tiếp tục được hoàn thiện nhằm bảo đảm công bằng giữa các loại hình tạo thu nhập và nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

Ông Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín chia sẻ, điểm đáng chú ý nhất của đợt cải cách thuế TNCN lần này không chỉ nằm ở việc sửa đổi một số quy định kỹ thuật mà phản ánh sự chuyển biến trong tư duy xây dựng chính sách thuế.

Nếu như trước đây chính sách chủ yếu được xây dựng trên cơ sở các nguồn thu nhập truyền thống, thì nay đã chú trọng hơn đến những loại thu nhập mới phát sinh cùng với quá trình chuyển đổi số, kinh tế nền tảng và các mô hình kinh doanh mới.

Việc mở rộng phạm vi điều chỉnh không chỉ góp phần hạn chế khoảng trống trong quản lý mà còn bảo đảm sự công bằng giữa các nhóm người nộp thuế.

Đồng thời, cách tiếp cận xây dựng chính sách theo hướng Luật quy định nguyên tắc, Chính phủ hướng dẫn chi tiết cũng giúp chính sách có khả năng thích ứng nhanh hơn với thực tiễn phát triển của nền kinh tế.

Giới chuyên gia cho rằng, các chính sách hỗ trợ người nộp thuế đã tiệm cận khá rõ với các xu hướng cải cách thuế TNCN trên thế giới hiện nay, đặc biệt trong việc thiết kế các cơ chế giảm trừ gắn với chi tiêu thiết yếu của hộ gia đình.

Trên thực tế, kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia đã sử dụng công cụ giảm trừ hoặc khấu trừ thuế đối với các khoản chi tiêu cho y tế và giáo dục - đào tạo như một giải pháp chính sách quan trọng nhằm chia sẻ rủi ro với người dân, đồng thời khuyến khích đầu tư cho nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh xã hội. Điểm chung trong thiết kế chính sách của các nước là các khoản giảm trừ này thường được xây dựng theo hướng có mục tiêu, gắn với mức chi thực tế và có giới hạn nhất định nhằm bảo đảm hiệu quả điều tiết. Các mức giảm trừ này thường được xác định tương đối linh hoạt, gắn với thu nhập bình quân đầu người hoặc điều kiện kinh tế-xã hội của từng quốc gia.

Tiến sĩ Lê Thị Thùy Vân – Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế-tài chính  đánh giá, Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật ngoài việc kế thừa và nâng cao mức giảm trừ gia cảnh, bổ sung quy định khấu trừ thêm chi phí y tế (20 triệu đồng/năm hoặc 23 triệu đồng/năm) và giáo dục-đào tạo (21 triệu đồng/năm hoặc 24 triệu đồng/năm) cho cả người nộp thuế và người phụ thuộc. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm phù hợp với mức chi tiêu bình quân theo số liệu được cung cấp vừa phù hợp với thông lệ quốc tế.

Các chính sách khác như miễn thuế 5 năm cho nhân lực công nghệ cao, miễn thuế chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở khi nắm giữ từ 2 năm trở lên, giảm 50% thuế lợi tức từ quỹ đầu tư chứng khoán và bất động sản trong 5 năm… cũng nằm trong dòng chảy chung của thế giới: thu hút nhân tài công nghệ và khuyến khích đầu tư dài hạn.

Tiến sĩ Lê Thị Thùy Vân cũng cho rằng, có 2 nhóm chính sách nổi bật có ý nghĩa đối với phát triển kinh tế, ngành, lĩnh vực. Trước hết, là nhóm chính sách đối với nhân lực và đổi mới sáng tạo, vì đây là nền tảng của mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam. Việc mở rộng các khoản thu nhập được miễn, giảm thuế, đặc biệt đối với nhân lực công nghệ cao, hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cho thấy định hướng rõ ràng của chính sách thuế trong việc tái định hướng dòng nguồn lực vào các khu vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao và lan tỏa lớn đối với tăng trưởng.

Bên cạnh đó là nhóm chính sách đối với thị trường vốn, đặc biệt là đối với phát triển chứng chỉ quỹ. Thay vì đánh thuế theo giao dịch ngắn hạn, chính sách đang hướng tới khuyến khích hành vi đầu tư dài hạn và phát triển nhà đầu tư tổ chức, qua đó góp phần cải thiện cấu trúc thị trường vốn và giảm tính đầu cơ. Đây là cách tiếp cận phù hợp với thông lệ quốc tế trong việc sử dụng chính sách thuế để định hình hành vi thị trường, phát triển thị trường vốn trong dài hạn.

Theo các chuyên gia, thuế TNCN hiện đại không chỉ hướng tới mục tiêu thu đúng, thu đủ mà còn phải góp phần kiến tạo môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, khuyến khích đổi mới sáng tạo, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững và tạo động lực cho tăng trưởng dài hạn.

Ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế chia sẻ, ngành thuế triển khai đồng bộ mô hình quản trị thống nhất gồm 4 khâu: đổi mới nhận thức; triển khai các biện pháp quản lý và phục vụ người nộp thuế; tuyên truyền, hỗ trợ; kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Trong đó, đổi mới tư duy được xác định là khâu then chốt. Toàn ngành chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy phục vụ và quản trị dựa trên dữ liệu. Cơ quan thuế không chỉ thực hiện nhiệm vụ thu đúng, thu đủ mà còn chủ động cảnh báo, nhắc việc, hỗ trợ người nộp thuế từ sớm. Đồng thời, chuyển từ xử lý hồ sơ phát sinh sang phân tích rủi ro, phân nhóm người nộp thuế để áp dụng biện pháp quản lý phù hợp.

Cùng với đó, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh nhằm giảm chi phí thực hiện nghĩa vụ thuế cho người dân và doanh nghiệp.