3 chính sách của Bộ Tài chính tác động ra sao đến phát triển kinh tế?
Theo các chuyên gia pháp lý và kinh tế, 3 chính sách phát triển kinh tế nhà nước vừa được Bộ Tài chính trình Chính phủ sẽ có tác động đến Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp cũng như tác động về kinh tế - xã hội và chính sách ưu tiên bố trí ngân sách cho dự trữ quốc gia.
Bộ Tài chính vừa có văn bản gửi tới Chính phủ và Bộ Tư pháp hồ sơ dự án Nghị quyết của Quốc hội về 3 chính sách đặc biệt phát triển kinh tế nhà nước (KTNN) gồm: Chính sách thứ nhất: Ưu tiên bố trí ngân sách nhà nước hàng năm để mua tăng hàng dự trữ quốc gia, hàng dự trữ chiến lược đối với các mặt hàng quan trọng, các mặt hàng phục vụ quốc phòng, an ninh, quốc kế dân sinh như lương thực, xăng, dầu, dầu thô, công nghệ cao...; Ưu tiên bố trí ngân sách nhà nước và đầu tư xây dựng kho dự trữ quốc gia, trong đó tập trung xây dựng các kho dự trữ quốc gia chiến lược về xăng, dầu, dầu thô.
Chính sách thứ hai: Doanh nghiệp nhà nước (DNNN) có vị trí ngành nghề quan trọng, tác động đến nền kinh tể - xã hội của đất nước dành tối thiểu 10% lợi nhuận để lại sau thuế theo quy định để tham gia thực hiện dự trữ quốc gia theo phân công của Chính phủ.
Chính sách thứ ba: Miễn trừ trách nhiệm đối với rủi ro mang tính khách quan khi thực hiện dự trữ quốc gia các mặt hàng chiến lược về công nghệ cao, đặc thù mà sau thời gian dự trữ nhưng không đáp ứng yêu cầu về dự trữ chiến lược cần thực hiện xuất bản, xuất cấp hàng dự trữ chiến lược trong khi đã thực hiện đầy đủ quy trình ra quyết định, quản trị rủi ro, công khai, minh bạch và không có hành vi vi phạm pháp luật hoặc miễn trừ trách nhiệm khi thực hiện điều tiết thị trường theo quyết định của các cấp có thẩm quyền.
Theo chuyên gia kinh tế Vũ Phan Mạnh, chiến lược dự trữ quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đang xây dựng hệ thống dự trữ theo mô hình nhiều tầng, trong đó dự trữ quốc gia do nhà nước quản lý đóng vai trò nòng cốt. Hiện nay pháp luật chưa có quy định cụ thể về cơ chế, nguồn vốn để các DNNN tham gia thực hiện dự trữ chiến lược để thực hiện tự chủ chiến lược, phát triển ổn định nền kinh tế. Vì vậy, trong 3 chính sách, Bộ Tài chính cần có cơ chế để các DNNN sử dụng phần lợi nhuận sau thuế được để lại tham gia dự trữ chiến lược theo phân công của Chính phủ.
Nêu ý kiến về các chính sách được Bộ Tài chính đưa ra, ông Lê Công Hoàng - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ sông Hồng cho rằng, Luật Doanh nghiệp 2020 và Luật số 68/2025/QH15 chưa có các quy định về tỷ lệ được trích lại trên phần lợi nhuận vượt kế hoạch từ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối hàng năm của DNNN để hình thành quỹ thưởng. Nếu không có cơ chế đặc thù đủ mạnh thì khu vực DNNN khó có thể tạo ra động lực tăng trưởng mới và có thể hạn chế việc phát huy vai trò dẫn dắt, mức độ lan tỏa của khu vực DNNN đối với sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Như vậy, tại đề xuất của mình, Bộ Tài chính cần hoàn thiện hệ thống pháp luật cũng như ban hành một số cơ chế, chính sách đặc biệt liên quan tới KTNN nhằm khai thác và sử dụng hiệu quả các nguồn lực của KTNN.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn, 3 chính sách được Bộ đưa ra đều phù hợp với Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 15/1/2019 và Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác, sử dụng và phát huy các nguồn lực của nền kinh tế đề ra mức dự trữ quốc gia: Đến năm 2025 đạt 0,8% - 1,0% GDP; đến năm 2035 đạt 1,5% GDP; đến năm 2045 đạt 2% GDР. Phấn đấu mức dự trữ quốc gia đạt tối thiểu 1% GDP vào năm 2030; phấn đấu đến năm 2045, mức dự trữ quốc gia đạt 2% GDP.
Đề cập tới việc tăng cường tiềm lực của khu vực DNNN, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn nhấn mạnh, đề xuất của Bộ giúp giảm áp lực ngân sách. Thay vì chỉ dựa vào ngân sách nhà nước (vốn có hạn), chính sách này tận dụng lợi nhuận của DNNN thành nguồn lực dự trữ thực tế (hàng hóa, vật tư). Nhà nước không phải chi hoàn toàn từ ngân sách để mua sắm hàng hóa dự trữ quốc gia, dự trữ chiến lược mà tận dụng được dòng tiền sẵn có từ hoạt động kinh doanh hiệu quả của DNNN.
