AGI sẽ thay đổi thế giới như thế nào?

Cuộc đua AGI tăng tốc

Mặc dù chưa có hệ thống nào được chính thức công nhận là AGI, nhiều dấu hiệu cho thấy thế giới đang tiến nhanh hơn dự kiến tới cột mốc này. Theo Báo cáo Chỉ số AI 2026 của Viện Nghiên cứu AI lấy con người làm trung tâm thuộc Đại học Stanford, năng lực của các mô hình AI đang cải thiện với tốc độ chưa từng có. Nhiều bài kiểm tra được thiết kế để đánh giá năng lực AI trong nhiều năm đã nhanh chóng bị chinh phục chỉ sau vài tháng. Khoảng cách giữa các hệ thống hàng đầu như OpenAI, Google DeepMind, Anthropic, xAI hay DeepSeek cũng ngày càng thu hẹp, cho thấy cuộc đua phát triển AGI đã trở thành một cuộc cạnh tranh toàn cầu.

Sự phổ biến của AI cũng đang tăng trưởng mạnh mẽ. Báo cáo của Stanford cho biết 88% doanh nghiệp được khảo sát đã ứng dụng AI trong hoạt động kinh doanh, trong khi 70% đã triển khai AI tạo sinh ở ít nhất một chức năng. Chỉ sau 3 năm xuất hiện rộng rãi, tỷ lệ sử dụng AI tạo sinh trên toàn cầu đã đạt khoảng 53%, nhanh hơn tốc độ phổ cập của Internet hay điện thoại thông minh trước đây. Riêng tại Mỹ, giá trị kinh tế mà AI mang lại cho người tiêu dùng được ước tính lên tới 172 tỷ USD mỗi năm.

Những bước tiến này khiến nhiều chuyên gia cho rằng AGI có thể xuất hiện sớm hơn dự báo trước đây. Ông Demis Hassabis – Giám đốc điều hành Google DeepMind nhận định: “Con người có lẽ chỉ còn vài năm để chuẩn bị cho AGI”. Theo ông, AGI có thể xuất hiện vào cuối thập niên này, khoảng giai đoạn 2028–2030. Nếu Internet làm thay đổi cách con người tiếp cận thông tin thì AGI có thể làm thay đổi cách tri thức được tạo ra, các hệ thống AI tương lai có thể đọc tài liệu khoa học, đề xuất giả thuyết và tham gia trực tiếp vào quá trình nghiên cứu.

Những dấu hiệu đầu tiên của xu hướng này đã xuất hiện. Công ty AI Anthropic cho biết trợ lý AI Claude hiện tạo ra hơn 80% lượng mã nguồn được tích hợp vào các hệ thống phần mềm nội bộ của công ty. Điều đó cho thấy AI đã bắt đầu tham gia vào quá trình xây dựng các hệ thống AI thế hệ tiếp theo. Tuy nhiên, Anthropic cũng cảnh báo về nguy cơ “tự cải thiện đệ quy”, tức AI tham gia phát triển những hệ thống AI mạnh hơn chính nó. Nếu quá trình này diễn ra liên tục với tốc độ ngày càng cao, năng lực của AI có thể tăng nhanh hơn khả năng hiểu và kiểm soát của con người.

Bên cạnh những cơ hội về khoa học và kinh tế, AGI cũng được dự báo sẽ làm thay đổi sâu sắc thị trường lao động. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), khoảng 40% việc làm trên toàn cầu và tới 60% việc làm tại các nền kinh tế phát triển sẽ chịu tác động của AI, đặc biệt là các ngành nghề dựa nhiều vào xử lý thông tin như lập trình, kế toán, tư vấn và nghiên cứu.

Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva cảnh báo, AI có thể trở thành cú sốc kinh tế lớn tiếp theo của thế giới nếu các quốc gia không chuẩn bị đầy đủ. Theo bà, thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở cách quản lý quá trình chuyển đổi, bởi nếu thiếu chính sách phù hợp, lợi ích từ AI có thể tập trung vào một số ít doanh nghiệp và quốc gia, trong khi nhiều người lao động bị bỏ lại phía sau.

Chuẩn bị cho kỷ nguyên AGI

Dù còn nhiều tranh luận về rủi ro, phần lớn chuyên gia cho rằng AGI có thể mang lại những lợi ích to lớn nếu được phát triển và quản lý đúng cách. Nhiều tổ chức đang nghiên cứu ứng dụng AI để giải quyết các thách thức trong y tế, giáo dục, năng lượng và biến đổi khí hậu. Một ví dụ nổi bật là AlphaFold của Google DeepMind, hệ thống đã dự đoán cấu trúc của hơn 200 triệu protein, góp phần rút ngắn thời gian nghiên cứu sinh học và phát triển thuốc mới.

Trong lĩnh vực giáo dục, các hệ thống AI tương lai có thể điều chỉnh nội dung, tốc độ và phương pháp học tập phù hợp với từng người, thay cho mô hình giảng dạy đồng nhất áp dụng cho tất cả học sinh. Đồng thời, giáo viên cũng có thể sử dụng trợ lý AI để xây dựng bài giảng, đánh giá kết quả học tập và hỗ trợ học sinh hiệu quả hơn.

Trong lĩnh vực năng lượng và môi trường, các chuyên gia kỳ vọng AI thế hệ mới sẽ góp phần phát triển vật liệu pin tiên tiến, tối ưu hóa lưới điện, nâng cao khả năng dự báo khí hậu và hỗ trợ các giải pháp giảm phát thải.

Tuy nhiên, cùng với những cơ hội đó là yêu cầu ngày càng cấp thiết về quản trị và an toàn. Công ty AI Anthropic gần đây đã đề xuất thế giới cần xây dựng cơ chế cho phép làm chậm hoặc tạm dừng việc phát triển các hệ thống AI tiên tiến nếu công nghệ vượt quá khả năng kiểm soát. Công ty này cũng kêu gọi thành lập một cơ chế giám sát quốc tế tương tự các hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân nhằm giảm thiểu những rủi ro có thể phát sinh từ AGI.

Quan điểm này cũng được chia sẻ bởi ông Sam Altman – Giám đốc điều hành OpenAI. Trong tuyên bố mới đây về định hướng phát triển mới của công ty, ông cho rằng nền kinh tế toàn cầu đang bắt đầu tái cấu trúc xung quanh AI và mục tiêu quan trọng hiện nay không chỉ là tạo ra những hệ thống mạnh hơn, mà còn phải bảo đảm chúng an toàn, hữu ích và dễ tiếp cận. Theo tầm nhìn của OpenAI, trong tương lai mỗi người có thể được hỗ trợ bởi một “AGI cá nhân”, trợ lý số có khả năng hỗ trợ học tập, làm việc và sáng tạo dựa trên nhu cầu riêng của từng cá nhân.

AGI được kỳ vọng sẽ tạo ra những bước tiến đột phá về kinh tế, khoa học và đời sống con người. Song để tận dụng cơ hội và hạn chế rủi ro, thế giới cần sớm xây dựng các nền tảng về giáo dục, chính sách và quản trị công nghệ phù hợp.