Âm nhạc cần hướng tới giá trị bền vững

Khi khán giả quen “ăn ngon”

Không thể phủ nhận, năm 2025 khán giả cả nước đã được thưởng thức hàng loạt “bữa tiệc” âm nhạc hoành tráng với các concert quy mô lớn, các chương trình thực tế phủ sóng rộng rãi và nhiều ca khúc tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh. Tuy nhiên, những thành công đó lại chính là áp lực cho những người làm âm nhạc khi tạo nên những đột phá mới, đáp ứng được thị hiếu của công chúng. Minh chứng rõ nhất, nếu nhìn vào các bảng xếp hạng nhạc số như Spotify Top 50 hay Apple Music Vietnam trong những tháng đầu năm 2026, khán giả dễ dàng nhận thấy sự thiếu vắng của những ca khúc “quốc dân” – những bản hit mà đi đâu cũng nghe thấy, từ quán cà phê vỉa hè đến các trung tâm thương mại lớn. Thay vào đó, danh sách phát được lấp đầy bởi các bản nhạc lofi, chill-pop hoặc các bản phối lại (remix) của những ca khúc cũ.

Bên cạnh đó các “ca sĩ hạng A” vốn thường chọn thời điểm sau Tết để tung ra các dự án lớn thì năm nay lại chọn cách im lặng hoặc chỉ phát hành những đĩa đơn nhỏ mang tính thử nghiệm. Sự thận trọng này xuất phát từ việc khán giả đang bị “bội thực” bởi quá nhiều nội dung giải trí trong năm trước. Khi người xem đã dành quá nhiều năng lượng cho các cuộc đối đầu nảy lửa trên TV Show, họ có xu hướng tìm về những giai điệu nhẹ nhàng, ít kịch tính hơn trong những tháng đầu năm mới.

Nhìn nhận về thị hiếu khán giả hiện nay, nhạc sĩ Huy Tuấn bày tỏ, khán giả trẻ hiện nay có lòng tự hào dân tộc rất cao nên họ đón nhận âm nhạc những cách thức mới. Họ yêu thích những bản phối có sử dụng nhạc cụ truyền thống (đàn tranh, sáo trúc) nhưng phải được đặt trong cấu trúc nhạc Pop, Hip-hop hiện đại. Minh chứng rõ nhất là các MV có yếu tố lịch sử, văn hóa Việt Nam được nghiên cứu chỉn chu luôn nhận được sự ủng hộ tuyệt đối.

Cũng theo nhạc sĩ, sau giai đoạn bùng nổ của các thần tượng thế hệ mới, khán giả đang có một cuộc thanh lọc về chất lượng nghệ thuật âm nhạc. Khán giả sẵn sàng quay lưng với những nghệ sĩ lạm dụng hát đè hoặc kỹ thuật phòng thu. Hiện nay, khán giả hán giả sẵn sàng quay lưng với những nghệ sĩ lạm dụng hát đè hoặc kỹ thuật phòng thu. Trong khi đó các đêm nhạc quy mô nhỏ lại cháy vé nhanh chóng vì khán giả muốn nghe giọng hát thật và sự kết nối trực tiếp với nghệ sĩ.

Áp lực từ công nghệ

Thời gian qua, các nhà sản xuất trẻ đã bắt đầu sử dụng các ứng dụng công nghệ để viết lời nhạc bằng tiếng Việt một cách mượt mà hơn, xóa tan định kiến về việc nhạc AI vô hồn. Nhiều ca khúc “lai” giữa giọng hát thật của nghệ sĩ và phần đệm hoàn toàn do AI tạo ra đã thống trị các nền tảng video ngắn như TikTok và Reels, tạo nên một dòng chảy âm nhạc vừa quen thuộc vừa mới lạ.

Không những vậy, sau thành công xu hướng “Modern Folk” – nhạc dân gian đương đại đang có những bước tiến mới với các album sử dụng nhạc cụ dân tộc như đàn bầu, đàn tranh trên nền nhạc điện tử Trap hoặc House. Những nghệ sĩ gen Z không chỉ hát về tình yêu mà còn đưa các vấn đề về bản sắc văn hóa, môi trường và sức khỏe tinh thần vào tác phẩm, tạo nên sự đồng cảm lớn với khán giả toàn cầu.

Tuy nhiên, bức tranh màu hồng này cũng chứa đựng không ít mảng xám. Sự bão hòa của nội dung là thách thức lớn nhất. Với sự hỗ trợ của AI, mỗi ngày có hàng triệu bài hát mới được tải lên các nền tảng, khiến vòng đời của một bản “hit” bị rút ngắn đáng kể. Một ca khúc có thể đứng đầu xu hướng hôm nay nhưng sẽ hoàn toàn bị lãng quên chỉ sau một tuần. Chưa kể, bản quyền hình ảnh và giọng hát cũng trở thành vấn đề pháp lý nhức nhối. Những bản “deepfake” giọng hát của các huyền thoại âm nhạc đã quá cố hoặc các nghệ sĩ nổi tiếng bị lạm dụng để tạo ra các nội dung thương mại trái phép, buộc các cơ quan quản lý phải ráo riết ban hành các bộ luật mới về tài sản trí tuệ trong không gian số.

Nhạc sĩ Nguyễn Minh Cường cho rằng công nghệ giúp nhạc sĩ giải phóng khỏi những rào cản kỹ thuật để tập trung vào tư duy sáng tác. Tuy nhiên, nhạc sĩ cũng nhìn nhận, AI có thể viết ra một giai điệu hoàn hảo nhưng không thể viết ra một câu hát “đau đến tận cùng” vì nó không có sự trải nghiệm thực tế về nỗi đau hay tình yêu. Bản thân nhạc sĩ cũng lo ngại nếu nhạc sĩ quá phụ thuộc vào các thuật toán gợi ý, âm nhạc sẽ trở nên công nghiệp, thiếu đi những “vết xước” cá nhân tạo nên sự độc bản. “Công nghệ chỉ là “phương tiện”, còn con người mới là “linh hồn”. Âm nhạc trước hết phải xuất phát từ trái tim mới có thể chạm đến trái tim” nhạc sĩ nói.

AI và mạng xã hội đang làm thay đổi cách sản xuất, lan tỏa âm nhạc, nhưng cũng tạo áp lực “viral bằng mọi giá”, buộc nghệ sĩ phải chọn hướng đi bền vững. Nhiều chuyên gia âm nhạc kỳ vọng từ nửa cuối quý II/2026, khi các dự án album dài hơi bắt đầu “lộ diện” và các công nghệ biểu diễn mới được hoàn thiện, V-Pop sẽ trở lại với một diện mạo chuyên nghiệp, đậm đà bản sắc và có sức sống bền bỉ hơn.