Băn khoăn tổ chức du lịch ban đêm vướng “tầng thủ tục”

Thử nghiệm có kiểm soát đối với các mô hình kinh doanh du lịch 24/7

Ngày 7/11, Quốc hội thảo luận ở Tổ về dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển du lịch. Phát biểu tại Tổ 1 (Đoàn TP. Hà Nội), đại biểu Quốc hội Nguyễn Phương Thuỷ (Đoàn TP. Hà Nội) cho rằng, về thử nghiệm có kiểm soát cần được thiết kế lại theo hướng phân biệt rõ đối tượng thử nghiệm và phân cấp thẩm quyền thực chất.

Theo bà Thuỷ, Điều 9 hiện đang gộp hai nhóm vấn đề có bản chất khác nhau. Nhóm thứ nhất là thử nghiệm cách thức quản lý, tổ chức hoạt động du lịch, chẳng hạn cho phép hoạt động 24/7 tại một số khu vực, đơn giản hóa thủ tục hoặc cấp phép một lần đối với sự kiện quốc tế quy mô lớn được tổ chức định kỳ. Đây chủ yếu là những giải pháp tháo gỡ rào cản về quản lý và thủ tục hành chính, không nhất thiết là thử nghiệm một mô hình kinh doanh mới.

Với nhóm này, vấn đề quan trọng nhất là phân định thẩm quyền. Dự thảo quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng đề án và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Bà Thuỷ băn khoăn quy định này có thực sự phù hợp với mục tiêu phân cấp, tạo sự chủ động cho địa phương hay không?

“Nếu một địa phương muốn tổ chức hoạt động du lịch ban đêm tại một khu vực cụ thể, đáp ứng đầy đủ điều kiện về an ninh, trật tự, phòng cháy, chữa cháy, môi trường và giao thông, nhưng vẫn phải lập đề án trình cấp trung ương phê duyệt thì có thể phát sinh thêm một tầng thủ tục”, bà Thuỷ bày tỏ.

Từ đó, bà Thuỷ đề nghị, nghiên cứu quy định Quốc hội xác lập khung nguyên tắc, điều kiện và giới hạn; Chính phủ quy định tiêu chí, tiêu chuẩn cần thiết; còn địa phương được chủ động quyết định khu vực, phạm vi và phương án tổ chức thực hiện trong khuôn khổ đó, đồng thời chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát và xử lý khi phát sinh rủi ro. Việc phân cấp phải đi đôi với điều kiện kiểm soát cụ thể, không phải phân cấp bằng cách chuyển trách nhiệm nhưng vẫn giữ nguyên thủ tục xin phép.

Về nhóm thứ hai là thử nghiệm thực sự các mô hình kinh doanh mới, chưa được pháp luật quy định hoặc có cách thức hoạt động khác với quy định hiện hành. Bà Thuỷ cho rằng với nhóm này, cần thiết kế đúng bản chất của cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 đã có quy định về thử nghiệm có kiểm soát, không chỉ đối với công nghệ mà còn bao gồm quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới.

Vì vậy, không nên chỉ dừng ở việc liệt kê một số loại hình du lịch mới, mà cần xác định rõ tiêu chí lựa chọn, cơ quan có thẩm quyền cho phép, phạm vi và thời hạn thử nghiệm, cơ chế kiểm soát rủi ro, bảo vệ khách du lịch và cộng đồng dân cư, cũng như trách nhiệm đánh giá kết quả.

Đồng tình với mục tiêu tạo đột phá cho ngành du lịch. Nhưng bà Thuỷ lưu ý, một chính sách đặc thù chỉ thực sự có giá trị khi nhà đầu tư biết rõ mình được hưởng gì, địa phương biết rõ mình được quyết định đến đâu, cơ quan quản lý biết rõ trách nhiệm của mình và người dân được bảo đảm quyền lợi trong quá trình thực hiện.

Thử nghiệm bắt buộc phải có phương án bảo hiểm rủi ro bắt buộc

Về cơ chế bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động thử nghiệm có kiểm soát, theo đại biểu Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn TP. Hà Nội), cơ quan chủ trì soạn thảo đã thể hiện tư duy đột phá, dũng cảm đổi mới tại Điều 9 khi chủ động xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các mô hình kinh doanh du lịch 24/7 và áp dụng thủ tục hành chính rút gọn, đáp ứng đúng đòi hỏi cấp thiết của thực tiễn phát triển du lịch hiện đại.

Tuy nhiên, ông Hà cho rằng, quy định về thử nghiệm có kiểm soát tại Điều 9 còn 2 nội dung cần hoàn thiện. Theo đó, các hoạt động kinh doanh dịch vụ 24/7 hoặc sản phẩm công nghệ mới trong giai đoạn thử nghiệm luôn tiềm ẩn rủi ro phát sinh ngoài dự báo. Việc chấp nhận rủi ro kinh doanh không đồng nghĩa với việc bỏ ngỏ cơ chế bảo vệ an toàn về tính mạng, sức khỏe, tài sản của du khách theo quy định của Hiến pháp và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, Báo cáo số 1005/BC-CP của Chính phủ đã tiếp thu, bỏ quy định về cơ chế miễn trừ trách nhiệm pháp lý của cán bộ, tuy nhiên Dự thảo Nghị quyết vẫn chưa có quy định bắt buộc về cơ chế dự phòng tài chính đối ứng. Khi phát sinh thiệt hại thực tế trong thời gian thử nghiệm một mô hình chưa có luật điều chỉnh, nếu thiếu quy định bắt buộc về bảo hiểm rủi ro hoặc ký quỹ thì du khách và tổ chức, cá nhân bị thiệt hại sẽ không có cơ sở pháp lý để yêu cầu bồi thường kịp thời.

Vì vậy, ông Hà đề nghị bổ sung một điểm mới vào khoản 2 Điều 9 quy định theo hướng: Đề án thử nghiệm bắt buộc phải có phương án bảo hiểm rủi ro bắt buộc hoặc ký quỹ tài chính cam kết bồi thường thiệt hại cho du khách và tổ chức, cá nhân chịu ảnh hưởng trong quá trình thử nghiệm theo quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, pháp luật về kinh doanh bảo hiểm và bảo đảm nguyên tắc bảo vệ quyền công dân.