Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp - chuyện ghi ở Lào Cai: Không để người lao động mất quyền lợi

Làm thế nào để chính sách đến đúng đối tượng, quyền lợi được giải quyết kịp thời và không ai bị thiệt thòi vì thiếu thông tin? Phóng viên Báo Đại đoàn kết trao đổi với ông Phạm Công Cường, Giám đốc Bảo hiểm xã hội (BHXH) tỉnh Lào Cai, về kết quả thực hiện, những điểm nghẽn và giải pháp bảo vệ quyền lợi người lao động.

PV: Thưa ông, năm 2025 và 9 tháng đầu năm 2026, BHXH tỉnh Lào Cai giải quyết bao nhiêu trường hợp liên quan đến chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp? Ông đánh giá thế nào về kết quả này? Những nhóm lao động nào còn khó tiếp cận với chính sách này?

Ông Phạm Công Cường: Năm 2025, Bảo hiểm xã hội tỉnh Lào Cai đã giải quyết chế độ liên quan đến tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp cho 92 trường hợp, trong 9 tháng đầu năm 2026 giải quyết 67 trường hợp. Bao gồm chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hàng tháng, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp 1 lần, trợ cấp chết do tai nạn lao động, trợ cấp phục vụ, trợ cấp mua phương tiện sinh hoạt.

Có thể khẳng định, việc giải quyết kịp thời, đầy đủ các chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp có ý nghĩa rất quan trọng, giúp người lao động và gia đình từng bước ổn định cuộc sống, giảm bớt khó khăn về kinh tế khi không may xảy ra rủi ro trong quá trình lao động. Đây cũng là một trong những chính sách thể hiện rõ vai trò của BHXH trong bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động.

Những nhóm lao động còn khó tiếp cận với chính sách tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp chủ yếu là lao động làm việc tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ; lao động thời vụ, lao động tự do và người làm việc trong môi trường có nguy cơ cao nhưng chưa tham gia BHXH bắt buộc. Vì vậy, cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người sử dụng lao động, bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người lao động theo quy định.

Với địa bàn rộng, nhiều ngành nghề tiềm ẩn nguy cơ tai nạn lao động, BHXH tỉnh Lào Cai đang gặp những thuận lợi, khó khăn gì trong triển khai chính sách bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (BHTNLĐ-BNN)? Xin ông cho biết, việc phối hợp với doanh nghiệp và các cơ quan liên quan được thực hiện ra sao?

-Về thuận lợi, trong quá trình triển khai chính sách bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (BHTNLĐ-BNN), BHXH tỉnh Lào Cai luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và sự phối hợp của các cơ quan, đơn vị liên quan. Công tác tuyên truyền, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động được quan tâm thực hiện. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, giao dịch điện tử và cải cách thủ tục hành chính đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giải quyết chế độ cho người lao động.

Về khó khăn, Lào Cai có địa bàn rộng, nhiều ngành nghề tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra tai nạn lao động như khai thác khoáng sản, luyện kim, vật liệu xây dựng, chế biến lâm sản, truyền tải điện, thủy điện và các công trình xây dựng phân tán… Theo dữ liệu quản lý, có khoảng 4.500 lao động trong tổng số 13.298 lao động tại các doanh nghiệp thuộc những lĩnh vực này. Đáng chú ý, một bộ phận lao động thời vụ, lao động không có hợp đồng lao động và lao động tại các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ còn khó tiếp cận chính sách; tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH ở một số đơn vị, cùng với hạn chế trong công tác huấn luyện an toàn, trang bị phương tiện bảo hộ lao động, cũng đặt ra những thách thức trong bảo đảm quyền lợi người lao động.

Trước tình trạng trên, BHXH tỉnh Lào Cai đã chủ động phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương và doanh nghiệp trong tuyên truyền, phổ biến chính sách; tham gia các hoạt động hưởng ứng Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động gắn với Tháng công nhân; tổ chức đối thoại, tập huấn, hướng dẫn thực hiện chính sách và rà soát việc tham gia BHXH cho người lao động. Đồng thời, phối hợp kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật, kịp thời phát hiện, kiến nghị xử lý các hành vi vi phạm.

Thời gian tới, BHXH tỉnh tiếp tục tăng cường phối hợp liên ngành, đẩy mạnh tuyên truyền đến các nhóm lao động có nguy cơ cao, đồng thời nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động trong thực hiện chính sách và bảo đảm an toàn tại nơi làm việc, hướng tới mục tiêu phòng ngừa tai nạn lao động, bảo vệ quyền lợi và bảo đảm an sinh cho người lao động.

Tình trạng doanh nghiệp chậm đóng, đóng thiếu bảo hiểm có thể khiến người lao động gặp khó khăn khi hưởng chế độ. BHXH tỉnh Lào Cai có giải pháp gì, phối hợp liên ngành để phát hiện, xử lý vi phạm?

-Tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi trước mắt mà còn tác động trực tiếp đến việc thụ hưởng các chế độ của người lao động. Đây là vấn đề BHXH tỉnh Lào Cai đặc biệt quan tâm và tập trung triển khai nhiều giải pháp xử lý.

Trước thực trạng đó, BHXH tỉnh tập trung rà soát, phân loại đơn vị chậm đóng; tăng cường đôn đốc, làm việc trực tiếp, yêu cầu doanh nghiệp xây dựng lộ trình khắc phục nợ; triển khai các quy định về xử lý chậm đóng, trốn đóng theo Nghị định số 274/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Đối với các đơn vị cố tình không chấp hành, BHXH tỉnh thực hiện kiểm tra theo thẩm quyền hoặc phối hợp với cơ quan chức năng xử lý theo quy định pháp luật.

Cùng với đó, chú trọng công tác tuyên truyền, phòng ngừa vi phạm. BHXH tỉnh thường xuyên tổ chức đối thoại, tư vấn trực tiếp tại doanh nghiệp, phổ biến chính sách pháp luật để nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người sử dụng lao động; đồng thời cung cấp thông tin trên cổng thông tin điện tử, các trang mạng xã hội của BHXH tỉnh để người lao động hiểu rõ quyền lợi, chủ động giám sát việc thực hiện chính sách tại đơn vị. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác cơ sở dữ liệu cũng được đẩy mạnh nhằm kịp thời phát hiện các trường hợp chậm đóng, trốn đóng và có biện pháp xử lý phù hợp.

Về phối hợp liên ngành, BHXH tỉnh định kỳ rà soát, cung cấp danh sách các đơn vị chậm đóng, trốn đóng cho Công an tỉnh, Sở Nội vụ, Sở Tài chính, cơ quan Thuế, Liên đoàn Lao động tỉnh và các cơ quan liên quan; phối hợp tổ chức kiểm tra, thành lập các tổ công tác liên ngành đôn đốc thu hồi nợ. Đồng thời, BHXH tỉnh thường xuyên báo cáo UBND tỉnh, Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT của tỉnh về tình hình chậm đóng, chủ động đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của Tổ thu nợ liên ngành và xử lý các đơn vị vi phạm theo quy định.

BHXH tỉnh kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp với đôn đốc, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Qua đó, từng bước giảm tình trạng chậm đóng, trốn đóng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động, góp phần bảo đảm an sinh xã hội bền vững trên địa bàn tỉnh.

Do thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phối hợp liên ngành để kịp thời xử lý tình trạng nợ đọng tại các doanh nghiệp, nên hiện tại không có trường hợp người lao động nào bị ảnh hưởng quyền lợi khi giải quyết chế độ TNLĐ-BNN.

BHXH tỉnh Lào Cai đã làm gì để người lao động, nhất là lao động ở vùng sâu vùng xa và những ngành nghề nguy hiểm, hiểu rõ các quyền lợi về trợ cấp, giám định và phục hồi sức khỏe. Với trường hợp doanh nghiệp chậm nộp BHXH hoặc người lao động chưa nắm rõ quy định, BHXH tỉnh hướng dẫn tư vấn, hỗ trợ như thế nào? kết quả tuyên truyền hỗ trợ người lao động thể hiện qua những số liệu nào?

-BHXH tỉnh Lào Cai xác định công tác tuyên truyền, tư vấn, hỗ trợ là giải pháp quan trọng giúp người lao động hiểu rõ và chủ động bảo vệ quyền lợi của mình. Chúng tôi thường xuyên đổi mới hình thức tuyên truyền, kết hợp hội nghị, đối thoại trực tiếp tại doanh nghiệp với truyền thanh trên loa cơ sở, Cổng Thông tin điện tử và mạng xã hội; chú trọng lao động vùng sâu, vùng xa và người làm việc trong môi trường nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, giúp người lao động nắm rõ các chế độ trợ cấp, giám định mức suy giảm khả năng lao động và phục hồi sức khỏe theo quy định.

Với doanh nghiệp chậm đóng BHXH hoặc người lao động chưa nắm rõ chính sách, cơ quan BHXH chủ động đôn đốc, hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ đóng; tư vấn, giải đáp vướng mắc, hỗ trợ tra cứu quá trình tham gia và hoàn thiện hồ sơ hưởng chế độ, đồng thời phối hợp xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động.

Theo đó, BHXH tỉnh đã tổ chức, phối hợp tổ chức 297 hội nghị với 22.560 người tham dự; thực hiện 10.904 cuộc tuyên truyền nhóm nhỏ với 71.745 lượt người tham dự. Đặc biệt, đã tư vấn trực tiếp cho 16.130 người tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả thủ tục hành chính, giải đáp 3.707 câu hỏi qua mạng xã hội và điện thoại tư vấn. Bên cạnh đó, tổ chức 4 cuộc tuyên truyền trực tuyến (livestream) thu hút gần 150.000 lượt xem, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận chính sách đến với người dân, người lao động.

Xin cảm ơn ông!