Báo Việt Nam Độc lập - Ngọn lửa cách mạng từ cội nguồn báo chí Việt Nam

Đây là dịp để nhìn lại chặng đường phát triển của nền báo chí cách mạng Việt Nam, đồng thời ôn lại những giá trị lịch sử của Báo Việt Nam Độc lập - tờ báo do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập tại Cao Bằng, gắn liền với những năm tháng đầu tiên của cách mạng Việt Nam.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Cao Bằng nhấn mạnh tọa đàm là dịp để nhìn lại chặng đường 101 năm phát triển của báo chí cách mạng Việt Nam, đồng thời ôn lại những giá trị lịch sử của Báo Việt Nam Độc lập - tờ báo do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập tại Cao Bằng, gắn liền với những năm tháng đầu tiên của cách mạng Việt Nam.

Kể từ ngày lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập Báo Thanh Niên (21/6/1925), nền báo chí cách mạng Việt Nam không ngừng lớn mạnh, luôn giữ vai trò là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa; là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân; góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong dòng chảy lịch sử vẻ vang ấy, không thể không nhắc đến một dấu son chói lọi mang tên Báo Việt Nam Độc lập.

Cách đây 85 năm, sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, ngay khi trở về Tổ quốc tại Pác Bó (Cao Bằng), lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã trực tiếp sáng lập và chỉ đạo xuất bản Báo Việt Nam Độc lập.

Tờ báo trở thành ngọn hải đăng soi đường, là “tiếng kèn xung trận,” thổi bùng ngọn lửa yêu nước, thức tỉnh và giác ngộ quần chúng nhân dân đứng lên đấu tranh giành độc lập dân tộc, chuẩn bị những điều kiện quan trọng cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Từ cội nguồn cách mạng Cao Bằng đến dòng chảy 101 năm báo chí cách mạng Việt Nam, Báo Việt Nam Độc lập không chỉ là một di sản báo chí đặc biệt mà còn là biểu tượng của khát vọng độc lập dân tộc, tinh thần phụng sự Tổ quốc và trách nhiệm xã hội của người làm báo Việt Nam.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và truyền thông đa nền tảng đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin, những giá trị cốt lõi mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt nền móng cho Báo Việt Nam Độc lập như tính chân thực, tính chiến đấu, tinh thần gần dân, vì dân và phụng sự Tổ quốc vẫn còn nguyên giá trị.

Đây cũng là những yêu cầu đặt ra đối với báo chí cách mạng Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Thông qua các tham luận và ý kiến trao đổi của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý và những người làm báo, tọa đàm góp phần khẳng định sâu sắc hơn vị trí, vai trò của Báo Việt Nam Độc lập; làm rõ những bài học kinh nghiệm quý báu đối với hoạt động báo chí trong thời đại số; đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy giá trị của di sản báo chí cách mạng gắn với công tác giáo dục truyền thống, phát triển văn hóa, du lịch và quảng bá hình ảnh quê hương Cao Bằng.

Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh cho biết sau khi trở về nước tại Pác Bó (Cao Bằng), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cho ra đời Báo Việt Nam Độc lập để tuyên truyền cách mạng, vận động quần chúng nhân dân đấu tranh đánh Pháp, đuổi Nhật, giành độc lập, bình đẳng và tự do.

Theo cuốn “Sưu tập Báo Việt Nam Độc lập (1941-1945)” của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, từ số 131 đến số 186, báo là cơ quan tuyên truyền của Liên tỉnh hội Việt Minh Cao Bằng-Bắc Kạn; từ số 187 đến số 235 là cơ quan tuyên truyền của Việt Minh ba tỉnh Cao-Bắc-Lạng.

Báo xuất bản hai trang, in thạch trên giấy học sinh khổ 20 x 30 cm, mỗi tháng ra ba kỳ, mỗi kỳ in trên dưới 400 bản.Từ tháng 8/1941 đến khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Trung Quốc vào tháng 8/1942, báo đã ra được hơn 30 số.

Sau khi Người ra nước ngoài, đồng chí Phạm Văn Đồng trực tiếp phụ trách tờ báo cho đến tháng 4/1945.

Một số nguồn tư liệu cũng cho biết: “Báo Việt Nam Độc lập ngừng xuất bản vào năm 1976, cùng với việc giải thể Khu tự trị Việt Bắc, sau 35 năm đóng góp cho nền báo chí cách mạng Việt Nam.”

Trong bối cảnh đó, việc nhìn lại dòng chảy báo chí nước nhà, quan sát sự ra đời và thực hiện sứ mệnh lịch sử của các tờ báo cách mạng qua từng giai đoạn, trong đó có Báo Việt Nam Độc lập, giúp chúng ta nhận ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu mang giá trị đương đại.

Phát biểu bế mạc tọa đàm, ông Phan Thăng An, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng, khẳng định thông qua các tham luận, các ý kiến trao đổi khoa học và những phân tích sâu sắc tại tọa đàm, chúng ta có thêm cơ sở để nhận thức đầy đủ hơn về vị trí, vai trò và những giá trị lịch sử đặc biệt của Báo Việt Nam Độc lập trong tiến trình phát triển của báo chí cách mạng Việt Nam.