Bệnh phế cầu khuẩn ở trẻ em diễn biến phức tạp
Nhiều dữ liệu giám sát cho thấy phế cầu khuẩn tiếp tục là nguyên nhân hàng đầu gây các bệnh lý nghiêm trọng ở trẻ nhỏ, đặc biệt là viêm màng não và viêm phổi. Các chuyên gia cảnh báo, trong bối cảnh môi trường sống thay đổi và tình trạng kháng kháng sinh gia tăng, việc nâng cao nhận thức và chủ động phòng ngừa bệnh trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Ngày 24/6, tại TPHCM, Hội Y học Dự phòng Việt Nam với sự hỗ trợ khoa học từ Công ty TNHH Pfizer Việt Nam tổ chức tọa đàm “Nâng cao nhận thức phòng ngừa bệnh phế cầu khuẩn – Bảo vệ sức khỏe trẻ em Việt Nam. Sự kiện diễn ra với mong muốn chia sẻ và cập nhật thông tin y khoa về bệnh do phế cầu khuẩn ở trẻ em.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, GS.TS.BS Phan Trọng Lân – Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, Chủ tịch Hội Y học Dự phòng Việt Nam cho biết: “Có những bệnh nếu chúng ta chờ đến khi vào viện mới quan tâm thì thường đã muộn, hoặc ít nhất là đã phải trả giá bằng rất nhiều chi phí và đôi khi là cả những hậu quả nặng nề cho trẻ.
Theo GS.TS.BS Phan Trọng Lân, bệnh do phế cầu khuẩn là một ví dụ như vậy. Vì vi khuẩn này là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết ở trẻ em. Hiện nay, dưới tác động của ô nhiễm môi trường, đô thị hóa và tình trạng tự ý sử dụng kháng sinh, bức tranh dịch tễ của bệnh do phế cầu khuẩn đang trở nên phức tạp hơn.
Phế cầu khuẩn hiện là một trong những tác nhân hàng đầu gây viêm phổi mắc phải trong cộng đồng và nhiều bệnh xâm lấn có thể đe dọa tính mạng như: nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não.
Dữ liệu giám sát tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 và 2 TPHCM năm 2012–2021 cho thấy, phế cầu khuẩn là tác nhân phổ biến nhất gây viêm màng não vi khuẩn ở trẻ dưới 5 tuổi (86,1%), tiếp theo mới đến nhiễm khuẩn Haemophilus (7,6%) và vi khuẩn não mô cầu (6,3%).
Tương tự, nghiên cứu thực hiện tại Bệnh viện Nhi Trung ương giai đoạn 2019-2022 trên 274 trẻ mắc các bệnh nhiễm khuẩn xâm lấn ghi nhận, 24 trường hợp tử vong, trong đó trẻ dưới 5 tuổi chiếm tới 84,7%.
Bổ sung góc nhìn dịch tễ, PGS.TS.BS Phạm Quang Thái — Phó Trưởng Khoa Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương cho biết, bức tranh dịch tễ phế cầu khuẩn ở trẻ em Việt Nam tiếp tục thay đổi theo thời gian, với sự đa dạng của các típ huyết thanh lưu hành. Giám sát dịch tễ liên tục và cập nhật dữ liệu khoa học là cơ sở cho các quyết định chuyên môn về y tế dự phòng.
Theo giới chuyên môn, trẻ có bệnh nền như hen suyễn nặng hay suy giảm miễn dịch có nguy cơ bị ảnh hưởng sức khỏe nghiêm trọng bởi bệnh do phế cầu khuẩn cao hơn so với trẻ khỏe mạnh cùng độ tuổi. Ủy ban Tư vấn về Thực hành Tiêm chủng (ACIP) thuộc CDC Hoa Kỳ khuyến cáo, nhóm trẻ từ 2–18 tuổi có bệnh nền như: bệnh thận mạn, bệnh gan mạn, hen, suy giảm miễn dịch, bệnh tim/phổi mạn,… là nhóm cần được lưu ý đặc biệt trong phòng ngừa phế cầu khuẩn.