BHXH tự nguyện trở thành điểm tựa an sinh ở vùng đồng bào Khmer Cần Thơ

Thay đổi nhận thức từ những câu chuyện đời thường

Xã Lai Hòa, địa phương ven biển của TP. Cần Thơ, là nơi đồng bào Khmer chiếm khoảng 74% dân số. Cuộc sống của người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và lao động tự do, nguồn thu nhập phụ thuộc nhiều vào thời tiết và mùa vụ. Vì vậy, việc dành dụm cho tuổi già hay tham gia BHXH tự nguyện trước đây vẫn còn khá xa lạ với nhiều hộ gia đình

Nhận thức được điều đó, Đảng ủy, chính quyền địa phương đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện, xem đây là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an sinh xã hội lâu dài.

Ông Trần Trí Vân, Chủ tịch UBND xã Lai Hòa cho biết, địa phương đã huy động cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc. Từ các đoàn thể, tổ chức chính trị - xã hội đến đội ngũ cán bộ cơ sở đều được giao nhiệm vụ tuyên truyền, giải thích rõ quyền lợi khi tham gia BHXH tự nguyện.

“Người lao động khi tham gia BHXH tự nguyện sẽ có cơ hội được hưởng lương hưu và các chế độ an sinh khi hết tuổi lao động, từ đó giảm bớt gánh nặng cho gia đình và xã hội”, ông Vân nhấn mạnh.

Sự thay đổi trong nhận thức đã hiện hữu ở nhiều gia đình trên địa bàn. Gia đình bà Phan Thúy Mừng, ngụ ấp Xung Thum A, là một trong những trường hợp điển hình.

Hai vợ chồng bà nhiều năm gắn bó với nghề trồng màu và nuôi tôm. Trước đây, gia đình chưa từng nghĩ đến việc tham gia BHXH tự nguyện vì cho rằng chi phí đóng góp là gánh nặng đối với thu nhập vốn đã nhiều khó khăn. Tuy nhiên, sau khi được cán bộ BHXH và nhân viên thu trực tiếp tư vấn, bà đã thay đổi suy nghĩ. “Lúc đầu tôi nghĩ đóng BHXH sẽ tốn kém, nhưng khi được giải thích cụ thể thì thấy hoàn toàn có thể sắp xếp. Gia đình tiết kiệm một khoản nhỏ hằng ngày để tham gia. Có BHXH rồi, tôi cảm thấy yên tâm hơn vì sau này khi lớn tuổi sẽ có nguồn thu nhập ổn định”, bà Mừng chia sẻ.

Câu chuyện của bà Mừng cũng phản ánh sự chuyển biến trong nhận thức của nhiều lao động tự do tại địa phương khi hiểu rõ hơn về giá trị của việc tham gia BHXH tự nguyện như một hình thức tích lũy cho tương lai.

Những “cầu nối” đưa chính sách đến gần người dân

Để chính sách BHXH tự nguyện thực sự đi vào cuộc sống, đội ngũ nhân viên thu và giao dịch viên cơ sở đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Tại khu vực Tham Đôn, xã Ngọc Tố, chị Thạch Thị Si Phal, giao dịch viên Bưu điện địa phương, đã trở thành gương mặt quen thuộc với nhiều hộ dân Khmer. Với lợi thế thông thạo cả tiếng Việt và tiếng Khmer, chị dễ dàng tiếp cận, giải thích chính sách bằng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu.

Theo chị Si Phal, nhiều người dân chưa tham gia BHXH tự nguyện không phải vì thiếu thiện chí mà do chưa nắm rõ quyền lợi của chính sách.

“Chúng tôi thường đến từng hộ gia đình để giải thích cụ thể về mức đóng, mức hỗ trợ của Nhà nước cũng như quyền lợi được hưởng. Khi hiểu rõ, nhiều người chủ động đăng ký tham gia ngay. Điều quan trọng là giúp bà con nhận thức đây là khoản tích lũy cho chính mình trong tương lai”, chị nói.

Không chỉ tuyên truyền trực tiếp, chị còn hướng dẫn người dân sử dụng ứng dụng VssID để theo dõi quá trình tham gia BHXH, giúp tăng tính minh bạch và tạo niềm tin đối với chính sách.

Nhờ sự tận tâm ấy, đến nay chị Si Phal đã vận động được 242 người dân tham gia BHXH tự nguyện.

Theo ông Châu Giang Sơn, Phó Giám đốc BHXH cơ sở Mỹ Tú, những tuyên truyền viên am hiểu địa bàn, ngôn ngữ và phong tục tập quán của đồng bào dân tộc thiểu số chính là lực lượng nòng cốt giúp đưa chính sách BHXH tự nguyện đến gần hơn với người dân.

 “Đồng bào Khmer thường đặt niềm tin vào những người gần gũi, hiểu văn hóa địa phương. Vì vậy, những tuyên truyền viên như chị Si Phal có vai trò rất lớn trong việc tạo sự đồng thuận và nâng cao tỷ lệ người tham gia BHXH tự nguyện”, ông Sơn nhận định.

Theo thống kê của BHXH TP. Cần Thơ, đến cuối tháng 5/2026, toàn thành phố có 98.491 người tham gia BHXH tự nguyện, đạt 78,7% kế hoạch được giao. Kết quả này cho thấy nhận thức của người dân về chính sách an sinh xã hội ngày càng được nâng cao.

Chia sẻ về các giải pháp phát triển người tham gia BHXH tự nguyện trong thời gian tới, ông Nguyễn Thanh Tâm, Phó Giám đốc BHXH TP. Cần Thơ cho biết, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khối lượng công việc của ngành BHXH tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội trên địa bàn.

Theo ông Tâm, BHXH thành phố đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là tham mưu UBND thành phố giao chỉ tiêu phát triển người tham gia BHXH tự nguyện đến từng xã, phường nhằm tạo sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

Song song đó, ngành BHXH tiếp tục thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, tăng cường phối hợp giữa cơ quan BHXH, chính quyền cơ sở và các tổ chức dịch vụ thu để tiếp cận trực tiếp người dân, giải thích rõ quyền lợi khi tham gia BHXH tự nguyện.

Một giải pháp khác là huy động nguồn lực xã hội thông qua việc vận động doanh nghiệp, tổ chức và các nhà hảo tâm hỗ trợ tặng sổ BHXH cho những người có hoàn cảnh khó khăn, tạo điều kiện để họ tiếp cận chính sách.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, BHXH TP. Cần Thơ tập trung vào các giải pháp đặc thù. Theo Luật BHXH năm 2024, người dân tộc thiểu số tham gia BHXH tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ tới 30% mức đóng hằng tháng, tương đương khoảng 99.000 đồng/tháng.

Để chính sách này đến được với người dân, ngành BHXH đẩy mạnh phối hợp với các vị chức sắc, người có uy tín và các sư thầy tại chùa Nam tông Khmer trong công tác tuyên truyền, vận động.

Cùng với đó, hoạt động truyền thông được “bản địa hóa” thông qua các chương trình phát thanh, truyền hình bằng tiếng dân tộc và các tài liệu tuyên truyền song ngữ Việt - Khmer ngắn gọn, dễ hiểu.

“Với những giải pháp đồng bộ và quyết liệt, chúng tôi tin tưởng sẽ tiếp tục mở rộng diện bao phủ BHXH tự nguyện, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và góp phần bảo đảm an sinh xã hội bền vững trên địa bàn thành phố”, ông Nguyễn Thanh Tâm khẳng định.