BHYT – điểm tựa bảo vệ sức khỏe học đường

Chuyển từ vận động theo đợt sang quản lý thường xuyên

Ở lứa tuổi học sinh, sinh viên (HSSV), khi phần lớn các em có sức khỏe tương đối tốt, BHYT đôi khi chưa được nhìn nhận đúng mức về vai trò phòng ngừa rủi ro. Một bộ phận phụ huynh và học sinh chỉ quan tâm đến chính sách khi phát sinh nhu cầu khám, chữa bệnh.Tuy nhiên, bệnh tật, tai nạn hoặc những vấn đề sức khỏe cần điều trị dài ngày có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Khi đó, chi phí y tế không chỉ ảnh hưởng đến việc học tập, sinh hoạt mà còn có thể trở thành gánh nặng lớn đối với gia đình.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Xuân, Giám đốc BHXH TP Cần Thơ, giá trị của BHYT không nên chỉ được nhìn từ câu chuyện “đóng bao nhiêu, được thanh toán bao nhiêu”. Cốt lõi của chính sách là cơ chế chia sẻ rủi ro trong cộng đồng, trong đó người khỏe mạnh cùng đóng góp để hỗ trợ người không may ốm đau; đồng thời, mỗi người cũng được hưởng sự chia sẻ khi bản thân gặp rủi ro về sức khỏe.

Với HSSV, tham gia BHYT từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường vì thế không chỉ mang ý nghĩa bảo vệ sức khỏe trước mắt mà còn góp phần hình thành nhận thức về trách nhiệm cộng đồng, tinh thần tương trợ và ý thức tham gia các chính sách an sinh xã hội.

Đặc biệt, BHYT HSSV có mối liên hệ chặt chẽ với công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu và y tế học đường. Khi được tổ chức hiệu quả, chính sách không chỉ giúp thanh toán chi phí khám, chữa bệnh mà còn góp phần phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe, chăm sóc sức khỏe ban đầu, tạo điều kiện để học sinh, sinh viên học tập và rèn luyện trong môi trường an toàn.

Đây cũng là khoản đầu tư có ý nghĩa lâu dài đối với chất lượng nguồn nhân lực, bởi một thế hệ trẻ được chăm sóc sức khỏe tốt sẽ có nền tảng tốt hơn để học tập, lao động và đóng góp cho xã hội.

Xuất phát từ thực tế đó, hướng tới mục tiêu 100% HSSV tham gia BHYT trong năm học 2026-2027, TP Cần Thơ đang từng bước thay đổi phương thức tổ chức thực hiện. Thay vì chỉ tập trung vận động vào thời điểm đầu năm học, công tác BHYT HSSV được định hướng quản lý thường xuyên, dựa trên dữ liệu và theo sát từng nhóm đối tượng.

BHXH TP Cần Thơ chủ động tham mưu tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo và phối hợp giữa cơ quan BHXH với ngành Giáo dục và Đào tạo, ngành Y tế, các cơ sở giáo dục, chính quyền địa phương, phụ huynh và HSSV.

Ngay từ đầu năm học, việc rà soát, đối chiếu dữ liệu được chú trọng nhằm xác định những trường hợp đã tham gia BHYT theo nhóm đối tượng khác, thẻ sắp hết hạn, thông tin chưa đồng bộ hoặc chưa tham gia. Từ kết quả rà soát, từng nhóm đối tượng sẽ được hướng dẫn, hỗ trợ phù hợp.Cách làm này góp phần hạn chế tình trạng bỏ sót đối tượng, đóng trùng hoặc để gián đoạn thời gian tham gia, qua đó bảo đảm quyền lợi BHYT được duy trì liên tục.

Việc chuẩn hóa thông tin định danh, khai thác các nền tảng số như VssID - BHXH số và VNeID cũng tạo thêm thuận lợi cho HSSV trong tra cứu, sử dụng và tiếp cận thông tin về quá trình tham gia, quyền lợi BHYT. Điểm đáng chú ý trong định hướng của Cần Thơ là mục tiêu bao phủ không chỉ được đo bằng một tỷ lệ phần trăm. Đằng sau con số 100% là yêu cầu bảo đảm đúng đối tượng, tham gia liên tục, không bỏ sót và thực hiện đầy đủ quyền lợi.

Không để khó khăn kinh tế trở thành rào cản

Một trong những vấn đề cần được quan tâm khi hướng tới bao phủ BHYT toàn dân nói chung và HSSV nói riêng là những trường hợp có hoàn cảnh khó khăn.Đối với nhóm này, nếu chỉ tuyên truyền về trách nhiệm tham gia mà thiếu giải pháp hỗ trợ cụ thể, mục tiêu bao phủ 100% sẽ khó đạt được một cách bền vững.Vì vậy, BHXH TP Cần Thơ phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục và chính quyền địa phương rà soát, xác định từng trường hợp khó khăn để có phương án hỗ trợ phù hợp, đồng thời huy động nguồn lực xã hội khi cần thiết.

Cách tiếp cận này cho thấy chính sách BHYT HSSV không chỉ là câu chuyện vận động đóng phí mà còn gắn với trách nhiệm bảo đảm an sinh, nhất là đối với những gia đình còn hạn chế về điều kiện kinh tế.Mục tiêu cuối cùng là không để một học sinh, sinh viên phải đứng ngoài chính sách chăm sóc, bảo vệ sức khỏe chỉ vì khó khăn về tài chính hoặc vướng mắc trong thủ tục, thông tin.

Thực tế cho thấy, tỷ lệ HSSV tham gia cao là điều kiện quan trọng nhưng chưa phải đích đến cuối cùng của chính sách BHYT. Điều quan trọng hơn là người tham gia phải được bảo đảm quyền lợi đầy đủ, thuận lợi và kịp thời khi cần khám, chữa bệnh.

Tại Cần Thơ, cùng với mở rộng diện bao phủ, cơ quan BHXH tiếp tục phối hợp với ngành Y tế và các cơ sở khám, chữa bệnh nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của người tham gia; đồng thời tăng cường công tác giám định, quản lý và sử dụng quỹ BHYT an toàn, hiệu quả, đúng quy định.

Những trường hợp HSSV không may mắc bệnh nặng, phải điều trị với chi phí lớn là minh chứng rõ nét cho giá trị của chính sách. Trong những thời điểm ấy, tấm thẻ BHYT có thể trở thành điểm tựa tài chính quan trọng, giúp gia đình giảm bớt áp lực và giúp các em có thêm cơ hội tiếp tục học tập, phục hồi sức khỏe.

Theo Giám đốc BHXH TP Cần Thơ Nguyễn Thị Thanh Xuân, sức khỏe là vốn quý nhất nhưng rủi ro sức khỏe không ai có thể dự báo trước. Tấm thẻ BHYT có thể ít được sử dụng khi một người đang khỏe mạnh, nhưng khi khó khăn xảy ra, đây có thể trở thành điểm tựa lớn đối với mỗi người và mỗi gia đình.

Với cách tiếp cận từ “vận động tham gia” sang “quản lý và bảo vệ quyền lợi”, TP Cần Thơ đang đặt mục tiêu bao phủ BHYT HSSV trong một nền tảng rộng hơn: không chỉ đạt 100% về số lượng mà hướng tới 100% HSSV được bảo vệ thực chất bởi chính sách an sinh, được tiếp cận dịch vụ y tế khi cần và không bị gián đoạn quyền lợi.