Biến động của nền kinh tế và các giải pháp bình ổn

Giá cả nhích tăng

Những ngày qua, giá các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu như dầu ăn, gas, đường, nước mắm… đồng loạt tăng mạnh, tạo áp lực lớn lên chi phí sinh hoạt và kinh doanh của nhiều hộ gia đình. Riêng mặt hàng dầu ăn, mức điều chỉnh khá rõ rệt, tăng từ 20.000 - 40.000 đồng mỗi chai 5 lít tùy theo nhãn hiệu. Đơn cử như dầu ăn Meizan loại 10 lít, giá bán buôn đã nhích từ 395.000 đồng/chai lên 420.000 đồng/chai, khiến nhiều đầu mối phân phối phải tính toán lại kế hoạch nhập hàng.

Không chỉ dầu ăn, sản phẩm nước mắm cũng ghi nhận đợt tăng giá đáng kể. Nước mắm Thuận Phát loại 490ml, độ đạm 60%, trước đây có giá 100.000 đồng/chai, nay đã có giá 115.000 đồng/chai. Mức tăng này khiến các cửa hàng kinh doanh dịch vụ ăn uống buộc phải điều chỉnh chi phí chế biến trong bối cảnh giá nguyên liệu đồng loạt leo thang.

Chị Mai Lan (Cầu Giấy, Hà Nội), chủ một đại lý chuyên cung cấp thực phẩm cho nhiều quán ăn cho biết, thời gian gần đây các nhà sản xuất liên tục điều chỉnh bảng giá nhưng lại không thông báo sớm cho đại lý. Nhiều chương trình khuyến mãi bị rút lại, thậm chí một số đơn đặt hàng còn bị tạm hoãn trước khi mức giá mới cao hơn - được áp dụng. Theo chị Lan, đây là đợt tăng giá mạnh nhất trong nhiều tháng qua.

Nhiều hàng quán ăn uống những ngày gần đây đã đồng loạt dán thông báo điều chỉnh giá bán, với mức tăng phổ biến khoảng 5.000 đồng mỗi suất, do chi phí đầu vào leo thang. Theo các chủ quán, giá gas - một trong những nguyên liệu thiết yếu cho hoạt động bếp núc đã tăng từ 380.000 đồng/bình 12kg lên 420.000 đồng, tạo áp lực lớn lên chi phí vận hành hằng ngày.

Không chỉ gas, nhiều mặt hàng thực phẩm và gia vị cũng tăng giá đáng kể, đặc biệt là nhóm nguyên liệu tươi như chanh, quất, vốn được sử dụng nhiều tại các quán bún, phở, đồ uống giải khát. Giá chanh, quất hiện đã vọt lên khoảng 60.000 đồng/kg, cao hơn nhiều so với trước, khiến chi phí chế biến đội lên từng ngày.

Trong bối cảnh biên lợi nhuận vốn đã mỏng, các hàng quán cho biết họ buộc phải điều chỉnh giá để duy trì chất lượng món ăn và đảm bảo hoạt động kinh doanh không bị thua lỗ. Tuy vậy, hầu hết chủ quán đều lựa chọn cách thông báo trước cho khách, giải thích rõ lý do tăng giá nhằm tạo sự đồng cảm. Phần lớn khách hàng chia sẻ họ hiểu sự khó khăn chung và chấp nhận mức tăng mới, miễn là chất lượng và lượng phục vụ được giữ ổn định. Việc các hàng quán chủ động minh bạch về giá được xem là cách làm tích cực trong bối cảnh thị trường biến động, góp phần duy trì sự hài hòa lợi ích giữa người bán và người tiêu dùng.

Doanh nghiệp chủ động xây dựng các kịch bản dự phòng

Logistics là ngành chịu tác động trực tiếp từ chiến sự Trung Đông. Ông Đào Trọng Khoa - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), khuyến nghị các doanh nghiệp (DN) xuất nhập khẩu (chủ hàng) cần phối hợp chặt chẽ với các đơn vị logistics để tìm ra lộ trình và phương thức vận chuyển tối ưu trước biến động. Đồng thời, cần chủ động xây dựng các kịch bản dự phòng, giám sát chặt chẽ thị trường và có phương án quản trị tài chính linh hoạt, trong bối cảnh chi phí vận tải có thể tăng đột biến.

Về dài hạn, theo ông Khoa, DN cần đẩy mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Việc tối ưu vận hành thông qua chứng từ điện tử và các mô hình tiết kiệm năng lượng không chỉ giúp giảm chi phí mà còn là xu thế tất yếu. DN nên xem thách thức hiện tại là cơ hội để tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu theo hướng linh hoạt, đa phương thức hơn.

Ông Khoa dẫn chứng, trước đại dịch Covid-19, các vấn đề như chuyển đổi số hay chứng từ điện tử đã được bàn thảo nhiều năm nhưng triển khai chậm. Khi dịch bùng phát, DN buộc phải thay đổi và chứng từ điện tử đã nhanh chóng được áp dụng rộng rãi.

Chia sẻ với báo giới, ông Trần Công Hiếu - Giám đốc Siêu thị Co.opmart Vũng Tàu cho biết, trong bối cảnh thị trường biến động kéo theo nhiều lĩnh vực có xu hướng điều chỉnh, đơn vị đã ghi nhận một số thông báo đề nghị tăng giá từ các nhà cung cấp do áp lực chi phí đầu vào. Với mục tiêu đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, siêu thị đã trực tiếp làm việc, đàm phán với các đối tác nhằm kéo giảm biên độ tăng giá xuống mức thấp nhất có thể.

Đối với các nhóm hàng thiết yếu, thực phẩm tươi sống và nhu yếu phẩm, siêu thị kiên trì các giải pháp kìm và giữ giá ổn định. "Để có nguồn lực cho công tác bình ổn, Co.opmart Vũng Tàu chủ động cắt giảm biên lợi nhuận, tối ưu hóa chi phí vận hành và tăng cường nghiệp vụ mua hàng “cắt lỗ”. Giải pháp này giúp tối ưu vận chuyển, giảm chi phí trung gian, qua đó hạn chế tối đa việc tăng giá đột biến gây tâm lý lo ngại trên thị trường" - ông Hiếu nói.

Ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó Giám đốc Sở Công thương TPHCM cho biết, chương trình bình ổn thị trường của thành phố vẫn phát huy hiệu quả rõ nét. Tuy vậy, trong bối cảnh chi phí đầu vào liên tục tăng, việc giữ giá đang trở thành thách thức lớn đối với doanh nghiệp. Nếu giá bán điều chỉnh quá nhanh, sức mua có thể giảm sút, kéo theo những tác động bất lợi đến sản xuất và hệ thống phân phối.

Trước tình hình đó, Sở Công thương TPHCM định hướng triển khai nhiều giải pháp đồng bộ và linh hoạt. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là khuyến khích DN đa dạng hóa nguồn cung, tăng sự tham gia của khối DN vừa và nhỏ. Song song, thành phố ưu tiên hợp tác với các DN lớn có khả năng duy trì sản xuất ổn định nhằm nâng cao sản lượng, giảm chi phí, tạo điều kiện giữ giá bán ở mức hợp lý.

Cùng với đó, hoạt động khuyến mại, kích cầu tiêu dùng sẽ được đẩy mạnh. Sở sẽ hỗ trợ DN trong công tác truyền thông, quảng bá thông qua các chương trình như “Tích xanh trách nhiệm”, góp phần thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa, giảm áp lực tăng giá trong bối cảnh sức mua còn yếu.

Lãnh đạo Sở Công thương TPHCM cũng đề nghị các hệ thống phân phối tiếp tục đồng hành trong nỗ lực kiềm chế điều chỉnh giá, kéo giãn thời gian tăng giá để theo dõi diễn biến thị trường, tránh những cú sốc giá không cần thiết. “Chúng ta cần kéo dài thời gian điều chỉnh để nắm bắt tín hiệu thị trường và cùng vượt qua giai đoạn khó khăn. Nếu tăng giá quá nhanh, hậu quả sẽ rất lớn; đến khi thị trường ổn định, việc điều chỉnh giảm sẽ khó khăn, tác động tiêu cực đến sức mua” - ông Phương nhấn mạnh.

Giải pháp giữ ổn định kinh tế vĩ mô

Giới chuyên gia khẳng định, trong bối cảnh năng lượng toàn cầu bất định, việc điều hành giá được thực hiện linh hoạt và kịp thời, tác động đến lạm phát thường được kiểm soát trong giới hạn cho phép.

Thời gian qua cơ quan quản lý, nhà điều hành cũng đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm theo dõi sát diễn biến kinh tế vĩ mô trong nước, kịp thời đưa ra các biện pháp ứng phó phù hợp, đảm bảo mục tiêu tăng trưởng.  Chính phủ xác định tập trung triển khai một số nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật; đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho DN và người dân.

Song song với đó, Chính phủ ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, trong đó có nợ công và bội chi ngân sách nhà nước trong giới hạn cho phép.

Việc ứng phó kịp thời với các biến động kinh tế, thương mại toàn cầu được đặt song hành với nhiệm vụ thúc đẩy và làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống như đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu, đồng thời khai thác mạnh mẽ các động lực tăng trưởng mới.

Một trọng tâm khác là chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng theo hướng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo. Theo đó, nâng cao năng suất, chất lượng nguồn nhân lực, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đặt vào trung tâm của chiến lược phát triển, gắn với cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng xanh, số, tuần hoàn, nâng cao tính tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế.

TS Cấn Văn Lực và nhóm nghiên cứu Viện Nghiên cứu kinh tế BIDV khuyến cáo:  trong ngắn hạn, ưu tiên quan trọng là không để cú sốc giá xăng dầu chuyển thành cú sốc lạm phát và nguồn cung. Điều này đòi hỏi các giải pháp như bảo đảm nguồn cung xăng dầu, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, linh hoạt sử dụng Quỹ bình ổn giá và xem xét giảm một số loại thuế, phí liên quan.

Về dài hạn, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh cần tăng cường an ninh năng lượng, mở rộng dự trữ chiến lược, phát triển năng lượng tái tạo và giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Đồng thời, cần phát triển các thị trường như chứng khoán, giao dịch hàng hóa để tạo công cụ phòng ngừa rủi ro giá năng lượng và rủi ro thị trường; tiếp tục đầu tư hạ tầng chiến lược, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhằm tận dụng tốt hơn các dòng vốn đầu tư mới vào công nghệ, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu và tài chính trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc.