Bộ đội Biên phòng Lạng Sơn trên tiến trình chuyển đổi số
Bám sát chủ trương chuyển đổi số quốc gia, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Lạng Sơn đang từng bước làm chủ công nghệ, xây dựng cửa khẩu thông minh và hình thành nền tảng biên giới số, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh nơi phên dậu Đông Bắc của Tổ quốc.
Làm chủ công nghệ, kiến tạo cửa khẩu thông minh
Lạng Sơn là tỉnh biên giới có vị trí chiến lược với hệ thống cửa khẩu đa dạng, hoạt động sôi động, mỗi ngày, lượng người và phương tiện xuất nhập cảnh (XNC), xuất nhập khẩu (XNK) hàng hóa qua địa bàn rất lớn, đòi hỏi công tác quản lý phải vừa chặt chẽ, vừa thông thoáng. Vì vậy Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh Lạng Sơn xác định việc làm chủ công nghệ là nhiệm vụ cấp bách để nâng cao năng lực quản lý tại các cửa khẩu.
Đại tá Đào Quốc Thạo, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh Lạng Sơn, cho biết: Từ tháng 2/2022, tỉnh Lạng Sơn được giao thực hiện thí điểm nền tảng “Cửa khẩu số” tại Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị và lối thông quan Tân Thanh. Theo đó, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh đã chỉ đạo các Đồn Biên phòng thực hiện số hóa toàn bộ các thông tin khai báo của doanh nghiệp bằng hình thức trực tuyến. Đến nay 100% các doanh nghiệp đều khai báo trên nền tảng "Cửa khẩu số". Hệ thống camera AI giám sát 24/7 và công nghệ nhận diện biển số xe tự động được lắp đặt tại các luồng kiểm soát, đặc biệt là tại các khu vực đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1088/2 - 1089 và khu vực mốc 1119 - 1120.
Anh Phạm Đức Hoàng, đại diện Công ty TNHH Đầu tư Xuyên Á Khải Long - doanh nghiệp có hoạt động XNK qua Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, đánh giá: Sau khi triển khai mô hình "Cửa khẩu số", doanh nghiệp chúng tôi có thể khai báo online trước khi phương tiện, hàng hóa đến cửa khẩu, mọi công việc đều trở nên thuận tiện, dễ dàng kiểm soát và chuyên nghiệp hơn. Nhờ vậy, thời gian thông quan hàng hóa đã giảm đáng kể, từ mức 3 - 5 ngày trước đây xuống còn chưa đầy 1 ngày. Điều này giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí logistics, bến bãi,...
Bên cạnh đó, lực lượng BĐBP tỉnh cũng đã chủ động ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức kiểm soát XNC theo hướng hiện đại, đồng bộ và đẩy mạnh thực hiện thủ tục biên phòng điện tử tại các cửa khẩu.
BĐBP tỉnh Lạng Sơn đã đưa vào vận hành hệ thống cổng kiểm soát XNC tự động (Autogate) có khả năng nhận diện sinh trắc học (khuôn mặt, vân tay) giúp rút ngắn thời gian kiểm soát từ 40 giây xuống chỉ còn 13 -15 giây/lượt người; ứng dụng dán mã vạch đối với cư dân biên giới thường xuyên XNC qua cửa khẩu.
Trung bình mỗi ngày có từ 3.000 đến 5.000 lượt người làm thủ tục XNC và khoảng 850 phương tiện thông quan qua Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị. "Việc triển khai nền tảng "Cửa khẩu số" và thủ tục biên phòng điện tử không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, nhân dân và du khách mà còn giúp giảm tải áp lực về thủ tục hành chính, giấy tờ để cán bộ, chiến sĩ tập trung hơn vào công tác kiểm tra, giám sát nghiệp vụ và xử lý các tình huống an ninh", Thượng tá Đoàn Duy Tiến, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, chia sẻ.
Xây dựng biên giới số, nâng cao hiệu quả kiểm soát
Không chỉ phục vụ phát triển kinh tế mà công nghệ còn là “lá chắn mềm” hỗ trợ đắc lực cho nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia của lực lượng BĐBP tỉnh Lạng Sơn.
"Thực tế năm 2025, nhờ sự hỗ trợ của các biện pháp nghiệp vụ và kỹ thuật, BĐBP Lạng Sơn đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 210 vụ với 825 đối tượng vi phạm pháp luật. Công nghệ phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và nhận diện khuôn mặt giúp sàng lọc, phát hiện nhanh các đối tượng truy nã, cấm XNC hoặc sử dụng giấy tờ giả mạo tinh vi mà mắt thường khó phát hiện. Điều này giúp chúng tôi giữ vững an ninh trật tự, ngăn chặn tội phạm ma túy, buôn lậu và XNC trái phép, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ", Đại tá Đào Quốc Thạo, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh Lạng Sơn, chia sẻ.
Một điểm nhấn trong xây dựng biên giới số của BĐBP tỉnh Lạng Sơn là mô hình “Thông tin biên cương số” do Đảng uỷ, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện nhằm cụ thể hoá Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Với mô hình này, người dân và du khách có thể dùng điện thoại di động để quét mã QR để tra cứu các thông tin tuyên truyền về địa phương và các quy định, hướng dẫn về khu vực biên giới. Đến nay đã có 4 đồn Biên phòng đã lắp đặt mã QR tại khu dân cư, chốt biên giới và đường tuần tra mốc giới, giúp người dân dễ tiếp cận thông tin chính thống. Mô hình được nhân dân đánh giá cao và còn được lựa chọn giới thiệu tại nhiều hội nghị lớn của Trung ương và địa phương.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, dấu ấn của BĐBP xứ Lạng không chỉ nằm ở những hệ thống công nghệ hiện đại mà còn ở tinh thần chủ động, sáng tạo của người lính nơi tuyến đầu.
"Giải pháp xuyên suốt của chúng tôi là "quản lý thông minh". Thay vì kiểm tra thủ công dàn trải, chúng tôi chuyển sang kiểm tra trọng điểm dựa trên phân tích rủi ro bằng dữ liệu. Điều này vừa đảm bảo an ninh tuyệt đối, không bỏ lọt tội phạm, vừa tạo luồng xanh thông thoáng tối đa cho hoạt động XNK và du lịch, góp phần xây dựng Lạng Sơn thành một "cửa ngõ" năng động và an toàn của cả nuớc", Đại tá Đào Quốc Thạo, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh Lạng Sơn, khẳng định.
Năm 2026, BĐBP tỉnh Lạng Sơn sẽ tiếp tục tham mưu cho UBND tỉnh triển khai xây dựng cửa khẩu thông minh, đặc biệt là vận hành thử nghiệm phương thức giao nhận hàng hóa mới. Cùng với đó, đơn vị tập trung đẩy mạnh ứng dụng AI trong phân tích, dự báo tình hình và kết nối đồng bộ dữ liệu dân cư quốc gia vào công tác kiểm soát cửa khẩu; đồng thời đào tạo đội ngũ cán bộ Biên phòng "vừa hồng, vừa chuyên, vừa tinh thông công nghệ".
