Bổ sung vi chất để trẻ phát triển toàn diện

Vi chất dinh dưỡng là những chất cơ thể chỉ cần với lượng rất nhỏ nhưng giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với tăng trưởng, phát triển thể chất, trí tuệ và tăng cường sức đề kháng. Vitamin A, sắt, kẽm, i-ốt, vitamin D, axit folic… tham gia vào hầu hết các hoạt động sống của cơ thể. Điều đáng nói là thiếu vi chất thường diễn ra âm thầm, khó nhận biết ngay như thiếu năng lượng, nhưng hậu quả có thể kéo dài, đặc biệt đối với trẻ em, phụ nữ mang thai và người cao tuổi.

Theo kết quả Tổng điều tra Dinh dưỡng mới nhất của Viện Dinh dưỡng, tỷ lệ thiếu máu ở trẻ em 6 - 59 tháng tuổi là 18,1%; phụ nữ có thai là 25,4% và phụ nữ tuổi sinh đẻ là 16,2%. Tỷ lệ thiếu vitamin A tiền lâm sàng ở trẻ 6 - 59 tháng tuổi là 8,9%, trong đó vùng Trung du và miền núi phía Bắc lên tới 13,4%; tỷ lệ vitamin A trong sữa mẹ thấp ở bà mẹ cho con bú là 16,7%.

Những con số này cho thấy thiếu vi chất không phải là vấn đề nhỏ lẻ. Với quy mô dân số trẻ em hiện nay, tình trạng thiếu máu, thiếu kẽm, thiếu vitamin A có thể ảnh hưởng tới hàng trăm nghìn trẻ, thậm chí hơn nửa triệu trẻ em ở các nhóm thiếu vi chất khác nhau. Hệ quả không chỉ dừng ở chậm tăng trưởng, nhẹ cân, thấp còi, mà còn có thể ảnh hưởng đến khả năng miễn dịch, học tập, phát triển trí tuệ và chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.

PGS Trương Tuyết Mai - Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết: Với trẻ nhỏ, vitamin A không chỉ liên quan tới thị giác. Vi chất này còn góp phần duy trì sự toàn vẹn của các biểu mô như giác mạc mắt, tổ chức biểu mô dưới da, khí quản, ruột non; đồng thời tham gia vào hoạt động miễn dịch. Khi thiếu vitamin A, trẻ dễ bị ảnh hưởng bởi các bệnh nhiễm trùng, khả năng phục hồi kém hơn và nguy cơ tổn thương mắt tăng lên. Vì vậy, bổ sung vitamin A liều cao cho trẻ trong độ tuổi là can thiệp quan trọng nhằm bảo vệ thị lực, tăng cường miễn dịch và hỗ trợ phát triển toàn diện.

BS Trịnh Hồng Sơn - Giám đốc Trung tâm Giáo dục Truyền thông dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng lưu ý, thiếu năng lượng thường dễ nhận biết, trong khi thiếu vi chất lại âm thầm, khó phát hiện nhưng để lại hậu quả lâu dài ở trẻ nhỏ. Đây là lý do các chiến dịch bổ sung vitamin A cần được duy trì đều đặn, đồng thời phải gắn với truyền thông dinh dưỡng để phụ huynh hiểu rằng uống vitamin A đúng lịch chỉ là một phần trong chăm sóc dinh dưỡng toàn diện.

Thực tế tại Hà Nội cho thấy, khi hoạt động dinh dưỡng cộng đồng được triển khai đồng bộ từ thành phố đến trạm y tế xã, phường, hiệu quả bao phủ có thể đạt rất cao. Năm 2025, chiến dịch bổ sung vitamin A liều cao cho trẻ từ 6 đến dưới 36 tháng tuổi tại Hà Nội đạt tỷ lệ bao phủ trên 99,8%.

Tuy nhiên, phòng chống thiếu vi chất không thể chỉ trông chờ vào hai ngày chiến dịch. Việc đưa trẻ đi uống vitamin A đầy đủ là rất cần thiết, nhưng bữa ăn hằng ngày mới là nền tảng lâu dài. Trẻ cần được ăn đủ, đa dạng, phối hợp các nhóm thực phẩm; tăng cường rau, củ, quả và thực phẩm giàu vi chất. Trẻ sơ sinh cần được bú sớm trong vòng 1 giờ đầu sau sinh, nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và tiếp tục bú mẹ đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn, kết hợp chế độ ăn bổ sung hợp lý.

Điều quan trọng là mỗi gia đình cần thay đổi nhận thức, thiếu vi chất không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng bệnh rõ ràng ngay trước mắt. Một đứa trẻ vẫn ăn, vẫn chơi nhưng có thể đang thiếu sắt, thiếu kẽm, thiếu vitamin A; hệ quả có thể bộc lộ qua chậm lớn, dễ mắc bệnh, giảm khả năng tập trung, giảm sức bền, ảnh hưởng đến phát triển lâu dài. Vì vậy, chăm sóc vi chất là chăm sóc từ gốc, không chỉ để trẻ không bị bệnh, mà để trẻ phát triển tốt hơn về tầm vóc, trí tuệ và sức khỏe.