Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Kiểm soát chặt chẽ bếp ăn tập thể và bếp ăn trường học

Phòng ngừa nguy cơ nhưng không tạo thêm rào cản hành chính

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, đây là Luật có phạm vi tác động rộng, liên quan trực tiếp đến từng người dân, từng gia đình, ảnh hưởng đến sức khỏe nhân dân, chất lượng giống nòi cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa trên thị trường. Quá trình xây dựng, sửa đổi luật được xác định là nhiệm vụ khó khăn bởi lĩnh vực này có hàm lượng chuyên môn sâu, phạm vi quản lý rộng và nguy cơ mất an toàn thực phẩm có thể xảy ra bất cứ thời điểm nào. Vì vậy, cơ quan soạn thảo đã tập trung lắng nghe ý kiến chuyên gia, các cơ quan, ban, ngành, cộng đồng doanh nghiệp và người dân để hoàn thiện dự thảo.

Theo bà Lan, việc sửa đổi Luật phải bám sát sự chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là triển khai Nghị quyết 72 về các giải pháp đột phá trong công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân. Bộ trưởng dẫn lại ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: "Nếu không bảo đảm an toàn thực phẩm thì xây bao nhiêu bệnh viện cũng không đủ để chăm sóc sức khỏe cho nhân dân".

Từ yêu cầu đó, công tác quản lý an toàn thực phẩm cần đổi mới tư duy, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn nguy cơ từ sớm, từ xa, thay vì chỉ bị động xử lý hậu kiểm khi sản phẩm kém chất lượng, bị thổi phồng công dụng đã lưu hành trên thị trường và gây hại cho người tiêu dùng.

Tuy nhiên, phòng ngừa nguy cơ không đồng nghĩa với tạo thêm rào cản hành chính. Theo tinh thần Nghị quyết 184 của Chính phủ, việc xây dựng luật phải chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên cơ sở khoa học, phân tích nguy cơ và phù hợp thông lệ quốc tế; vừa nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe nhân dân, vừa tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch cho doanh nghiệp.

Không để lợi dụng tự công bố để thổi phồng công dụng, lừa dối người tiêu dùng

Về phương thức quản lý sản phẩm thực phẩm, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết dự thảo luật lần này thiết kế theo hướng cải cách, hạn chế tối đa xáo trộn hoạt động của doanh nghiệp, bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính và ngăn chặn các hành vi trục lợi trên sức khỏe người dân.

Nếu như Luật An toàn thực phẩm năm 2010 yêu cầu tất cả sản phẩm thực phẩm bao gói sẵn phải chứng nhận hợp quy theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, thì dự thảo lần này phân thành 3 hình thức quản lý.

Thứ nhất, công bố tiêu chuẩn sản phẩm theo chế độ hậu kiểm, áp dụng đối với đa số thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, dụng cụ và vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Tổ chức, cá nhân được sản xuất, kinh doanh ngay sau khi hoàn thành thủ tục tự công bố, tương tự tinh thần Nghị định 15.

Thứ hai, miễn đăng ký bản công bố và miễn công bố tiêu chuẩn sản phẩm, áp dụng đối với sản phẩm phục vụ sản xuất nội bộ, thực phẩm tươi sống, nông sản sơ chế chưa bao gói, thực phẩm chế biến trong kinh doanh thức ăn đường phố, cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ và dịch vụ ăn uống. Các nhóm này vẫn phải đáp ứng điều kiện chung về an toàn thực phẩm, điều kiện cơ sở chế biến và chịu sự giám sát trong quá trình lưu thông.

Thứ ba, đăng ký bản công bố sản phẩm, áp dụng tiền kiểm đối với nhóm nguy cơ cao như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ dưới 36 tháng tuổi và thực phẩm bổ sung có công bố khuyến cáo sức khỏe. “Nhóm này được quản lý chặt chẽ theo tiêu chuẩn Codex quốc tế, nhằm khắc phục tình trạng lợi dụng cơ chế tự công bố để thổi phồng công dụng, lừa dối người tiêu dùng”, bà Lan nói.

Kiểm soát bếp ăn tập thể

Đối với kiểm tra nhà nước về thực phẩm nhập khẩu, Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết, dự thảo thiết kế 3 phương thức gồm kiểm tra chặt, kiểm tra thông thường và kiểm tra giảm. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm kiểm soát nghiêm ngặt nguồn gốc thực phẩm nhưng không gây ùn tắc hàng hóa tại cửa khẩu.

Về công tác hậu kiểm, thanh tra, kiểm tra, dự thảo luật đã bổ sung các quy định cụ thể, trong đó cơ chế hậu kiểm dựa trên phân tích dữ liệu tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp. Đáng chú ý, Điều 57 bổ sung quy định về kiểm tra đột xuất khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hoặc nguy cơ mất an toàn thực phẩm, bảo đảm tính linh hoạt, không bị giới hạn cứng nhắc bởi quy định kiểm tra định kỳ một lần mỗi năm.

Đối với thức ăn đường phố và hoạt động buôn bán nhỏ lẻ, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Trách nhiệm giám sát, kiểm tra trực tiếp được giao cho chính quyền địa phương cơ sở.

Về ghi nhãn thực phẩm, dự thảo tiếp tục kế thừa quy định tại nghị định của Chính phủ về ghi nhãn hàng hóa, đồng thời cập nhật tiêu chuẩn Codex đối với cảnh báo dị ứng và công bố khuyến cáo dinh dưỡng. Hệ thống dữ liệu, truy xuất nguồn gốc cũng được thực hiện đồng bộ với Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa và các nghị định về truy xuất nguồn gốc có hiệu lực trong thời gian tới.

Tiếp thu ý kiến ĐBQH về an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể, bà Lan cho hay cơ quan soạn thảo sẽ bổ sung quy định làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở, đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hơn đối với các bếp ăn tập thể, nhất là bếp ăn trường học dành cho trẻ em.