Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng: Không lạm dụng việc thu hồi đất

Khu tái định cư được bố trí nhiều cấp nhà

Ngày 29/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Phát biểu giải trình trước các vấn đề đại biểu Quốc hội nêu, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, về phân loại đất, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, các ý kiến cơ bản thống nhất với quan điểm, tinh thần phân loại đất trong dự thảo Luật lần này, chỉ phân thành 3 nhóm chính (Đất nông nghiệp, phi nông nghiệp, và nhóm đất dự trữ phát triển). Phân loại đất không chỉ phục vụ cho công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất mà còn phục vụ cho công tác quản lý nhà nước về đất đai, đặc biệt là cho công tác thống kê, kiểm kê đất đai.

Về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo đã hoàn thiện theo hướng nội dung sử dụng đất là một nội dung của quy hoạch tỉnh. Kế hoạch sử dụng đất cấp xã được lập theo hướng đơn giản, số hóa, lồng ghép các quy hoạch, chỉ phân bổ các chỉ tiêu cứng do quốc gia phân bổ và cập nhật các định hướng sử dụng đất của các quy hoạch ngành.

Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là nội dung được nhiều ĐBQH quan tâm, theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng việc thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia công cộng trong dự thảo Luật đảm bảo tuân thủ theo Hiến pháp và thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW và các Nghị quyết khác có liên quan, đảm bảo chặt chẽ, không lạm dụng việc thu hồi đất và không tạo khó khăn cho việc triển khai các dự án.

Đối với một số ý kiến đề nghị cân nhắc thu hồi các công trình sự nghiệp được Nhà nước cho phép hoạt động do phạm vi áp dụng quá rộng, về nội dung này, Chính phủ đã thảo luận và thấy rằng quy định như dự thảo là kế thừa Luật Đất đai 2024, không phải nội dung mới và cũng là thể chế các Nghị quyết khác của Trung ương về phát triển văn hóa, giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ, bình đẳng trong tiếp cận đất đai giữa khu vực công và khu vực tư.

Dự thảo đã tiếp thu, thể chế rõ quan điểm chuyển tư duy từ “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi nhà nước thu hồi đất” tại Nghị quyết số 21-NQ/TW của Trung ương, bảo đảm cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất ở bị thu hồi thông qua: Được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng với mục đích thu hồi, đất khác, nhà ở hoặc bồi thường bằng tiền; Được ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ đối với các dự án đô thị;  Được hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang phần diện tích còn lại của thửa đất hoặc sang phần diện tích của thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi; Trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi phần diện tích còn lại thì cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định; Khu tái định cư được bố trí nhiều cấp nhà, mức diện tích phù hợp với mức bồi thường và khả năng chi trả, đảm bảo đầy đủ hạ tầng an sinh, xã hội.

Bảng giá, hệ số điều chỉnh giá đất áp dụng từ 1/1/2028

Về tài chính đất đai và giá đất, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng thông tin, dự thảo Luật tiếp tục quy định Nhà nước quyết định giá đất; giá đất được xác định theo bảng giá và hệ số điều chỉnh giá đất (không quy định giá đất cụ thể). Bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất được Hội đồng nhân dân cấp tỉnh ban hành áp dụng từ ngày 1/1/2028. Việc xác định giá đất đối với các dự án lấn biển được tiếp tục thực hiện theo quy định tại Nghị quyết số 254/2024/QH15 của Quốc hội (áp dụng giá cụ thể). Kể từ ngày 1/1/2028 sẽ thực hiện đồng bộ theo các quy định mới của Luật là xác định giá đất theo Bảng giá và hệ số điều chỉnh giá đất.

Đề cập đến quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất, theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, dự thảo Luật được rà soát, hoàn thiện bảo đảm đầy đủ quyền của người sử dụng đất đã được Luật Đất đai năm 2024 ghi nhận. Đối với quy định về công chứng, chứng thực, Chính phủ đề xuất tại dự thảo Luật giao Chính phủ quy định loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối liên thông dữ liệu về quản lý đất đai. Như vậy, vừa bảo đảm đúng tinh thần Nghị quyết 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, vừa tạo tính chủ động, linh hoạt, giảm thủ tục tuân thủ của người dân, phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối liên thông dữ liệu và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Về cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, dự thảo Luật đã quy định mỗi thửa đất được gắn một mã định danh duy nhất, thống nhất trên phạm vi cả nước, làm cơ sở tham chiếu cho các mã định danh trong các cơ sở dữ liệu quốc gia. Khi dữ liệu đất đai đã “đúng, đủ, sạch, sống” thì người dân đi thực hiện thủ tục hành chính đơn giản, thuận lợi.

Cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính không được yêu cầu cung cấp thành phần hồ sơ đã có trong cơ sở dữ liệu đất đai được công bố; việc thông báo cung cấp bổ sung hồ sơ (nếu có) chỉ được thực hiện một lần. Bộ Nông nghiệp và Môi trường được Chính phủ giao xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai; bây giờ đã thống kê được 105 triệu thửa đất; 70 triệu có số liệu, 44 triệu kết nối: đúng- đủ- sạch- sống.