Bồi dưỡng lý luận chính trị, nghiệp vụ cho cán bộ Mặt trận cơ sở (kỳ 14)

I- Tổ chức và hoạt động của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã)

1. Về tổ chức

a) Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã

Ủy ban Mặt trận xã, phường, thị trấn do Đại hội đại biểu Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cùng cấp hiệp thương dân chủ cử ra, là cơ quan chấp hành giữa hai kỳ Đại hội, bao gồm:

- Người đứng đầu các tổ chức thành viên cùng cấp;

- Các trưởng ban Công tác Mặt trận;

- Một số cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam ở nước ngoài;

- Một số chủ tịch công đoàn công ty, nghiệp đoàn, hội lao động đóng trên địa bàn, đại diện lãnh đạo của một số tổ chức kinh tế tập thể và thành phần kinh tế khác;

- Một số cán bộ chuyên trách và không chuyên trách của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc ở địa phương khóa trước.

- Các cá nhân tiêu biểu là những người có tín nhiệm và khả năng hoạt động thiết thực đối với nơi và đối tượng họ vận động. Không cấu tạo đại diện các cơ quan nhà nước ở địa phương như Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Công an, Tư pháp…

Số lượng ủy viên Ủy ban Mặt trận xã, phường, thị trấn do Đại hội Mặt trận Tổ quốc cấp đó thỏa thuận theo cơ cấu thành phần quy định trong Điều lệ và hướng dẫn của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp trên trực tiếp.

Qua thực tiễn và căn cứ vào dự thảo hướng dẫn thực hiện Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, số lượng ủy viên Ủy ban Mặt trận xã, phường, thị trấn nên cấu tạo từ 20 - 35 người. Trong cơ cấu thành phần Ủy ban Mặt trận xã, phường, thị trấn, cần quan tâm tăng tỷ lệ người ngoài Đảng, nữ, cá nhân tiêu biểu một cách hợp lý; ít nhất có 35% ủy viên là người ngoài Đảng và ít nhất 20% ủy viên là nữ.

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã họp thường lệ ít nhất 3 tháng một lần do Chủ tịch, Phó Chủ tịch làm chủ tọa hội nghị. Hội nghị thường lệ của Ủy ban Mặt trận xã, phường, thị trấn có nhiệm vụ:

- Thảo luận tình hình và kết quả thực hiện chương trình phối hợp và thống nhất hành động thời gian qua, quyết định chương trình phối hợp và thống nhất hành động của Mặt trận Tổ quốc cấp mình thời gian tới.

- Quyết định kế hoạch chuẩn bị Đại hội Mặt trận Tổ quốc cấp mình theo hướng dẫn của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp trên.

- Góp ý kiến kiến nghị với cấp ủy đảng, chính quyền cùng cấp và cấp trên về những chủ trương, chính sách, pháp luật. Giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử, cán bộ công chức nhà nước.

- Hiệp thương dân chủ cử ban thường trực, cử bổ sung, thay thế hoặc cho thôi các chức danh chủ tịch, các phó chủ tịch, các ủy vấn thường trực, ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cùng cấp.

- Xét quyết định kết nạp làm thành viên mới của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp mình.

- Ra lời kêu gọi nhân dân địa phương hưởng ứng chủ trương của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với sự kiện quan trọng khi cần thiết.

- Thành lập Ban Công tác Mặt trận, Ban Thanh tra nhân dân với nhiệm vụ thảo luận và quyết định những vấn đề khác thuộc quyền hạn của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc do Ban Thường trực trình.

Vấn đề có ý nghĩa quyết định chất lượng sinh hoạt của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc là việc chuẩn bị nội dung hội nghị phải chu đáo, thiết thực, cụ thể và thực hiện đúng nguyên tắc hiệp thương dân chủ. Mỗi thành viên của Ủy ban mạnh dạn bày tỏ chính kiến của mình về các vấn đề chính trị, xã hội, tạo được bầu không khí cởi mở, dân chủ, tranh luận thẳng thắn trong sinh hoạt của Ủy ban. Mỗi kỳ họp cần thỏa thuận chương trình thống nhất hành động giữa các thành viên để thực hiện nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc cơ sở trong thời gian tới, nhất là chủ động kiến nghị với cấp ủy, cơ quan nhà nước địa phương những vấn đề về yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của nhân dân về việc thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật quan hệ đến quốc kế dân sinh. Ngoài hội nghị thường kỳ, tùy theo yêu cầu công việc của địa phương, xét thấy cần thiết thì triệu tập hội nghị bất thường. Cần phân công trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên tham gia ủy ban Mặt trận để ai cũng có việc, phát huy được sức mạnh của cả Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, tăng cường mối quan hệ thường xuyên giữa các ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc với Ban Thường trực và với các tầng lớp nhân dân ở địa phương, cơ sở, nhất là những thành phần xã hội mà họ có ảnh hưởng.

b) Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận cấp xã

Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận xã, phường, thị trấn (do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp đó hiệp thương dân chủ cử trong số ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã) là cơ quan đại diện của Ủy ban Mật trận Tổ quốc cấp xã giữa hai kỳ họp của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã.

Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận cấp xã gồm chủ tịch, hai phó chủ tịch và ủy viên thường trực có nhiệm vụ và quyền hạn:

- Tổ chức việc chuẩn bị triệu tập và chủ trì các cuộc họp của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã.

- Tổ chức thực hiện nghị quyết, chương trình phối hợp thống nhất hành động hằng năm, 6 tháng của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp mình và các chủ trương công tác của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp trên; đường lối chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nghị quyết của Hội đồng nhân dân, các quyết định của Ủy ban nhân dân có liên quan đến nhiệm vụ, quyền hạn của Mặt trận Tổ quốc.

- Thường xuyên tập hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân để phản ánh, kiến nghị với cấp ủy đảng, chính quyền. Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp trên trực tiếp về việc thực hiện chính sách pháp luật ở địa phương.

- Tổ chức thực hiện các cuộc vận động các phong trào thi đua yêu nước trong nhân dân, các nhiệm vụ Mặt trận tham gia xây dựng và củng cố chính quyền, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân; giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử cán bộ, công chức nhà nước, thực hiện Pháp lệnh dân chủ ở cơ sở, tham gia giải quyết khiếu nại tố cáo ở địa phương.

- Giữ mối liên hệ và phối hợp công tác với cơ quan nhà nước và các tổ chức thành viên cùng cấp.

- Hướng dẫn hoạt động của ban công tác Mặt trận, ban thanh tra nhân dân.

- Hướng dẫn hoạt động của các tổ chức tư vấn cộng tác viên của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cùng cấp. Ban hành quyết định, quy chế phối hợp công tác và tổ chức thực hiện các văn bản đó.

- Xét, quyết định khen thưởng, kỷ luật.

Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận xã, phường, thị trấn họp thường lệ mỗi tháng ít nhất hai lần do Chủ tịch chủ tọa hội nghị, nếu Chủ tịch vắng thì Phó Chủ tịch thường trực chủ tọa hội nghị. Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc làm việc theo chế độ tập thể bàn bạc và quyết định, phân công cá nhân phụ trách.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cơ sở, cần thiết lập các tổ tư vấn và mở rộng đội ngũ cộng tác viên. Tổ tư vấn và cộng tác viên bao gồm các ủy viên Ủy ban Mặt trận xã, phường, thị trấn, đội ngũ đông đảo cán bộ về hưu có nhiều kinh nghiệm trong công tác vận động quần chúng và một số cá nhân tiêu biểu ở ngoài Ủy ban Mặt trận am hiểu một số lĩnh vực có liên quan đến hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, có tâm huyết và tự nguyện tham gia các hoạt động của Mặt trận như: tư vấn về dân chủ, pháp luật, tổ tư vấn về các vấn đề văn hóa, xã hội, v.v..