Bồi dưỡng lý luận chính trị, nghiệp vụ cho cán bộ Mặt trận cơ sở (kỳ 15)

2. Về phương thức hoạt động

Phương thức hoạt động của Mặt trận Tô quốc Việt Nam rất phong phú và không ngừng đổi mới theo hướng: rõ mục tiêu, rõ nhiệm vụ, bám sát các nhiệm vụ kinh tế - xã hội quan trọng của đất nước, của địa phương, sát cơ sở cộng đồng dân cư.

Nắm vững đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, hiểu rõ tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, nắm bắt kịp thời ý kiến, sáng kiến của nhân dân, góp phần tích cực vào việc tham gia xây dựng và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật và hoạt động giám sát của Mặt trận, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân.

Mặt trận Tổ quốc cơ sở cần vận dụng linh hoạt, thích hợp với tình hình và khả năng thực tế ở từng nơi và từng công việc cụ thể, tập trung thực hiện có kết quả những phương thức hoạt động chủ yếu sau đây:

a) Phối hợp và thống nhất hành động giữa các thành viên

- Phối hợp và thống nhất hành động giữa các thành viên không chỉ là phương thức hoạt động mà còn là nguyên tắc làm việc của Mặt trận. Phương thức này được thực hiện từ Trung ương đến cơ sở, trên các lĩnh vực hoạt động của Mặt trận về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội an ninh, quốc phòng, đối ngoại nhân dân và chăm lo cải thiện và bảo vệ những lợi ích hợp pháp của nhân dân.

- Phối hợp và thống nhất hành động những việc mà các thành viên hoặc phần lớn các thành viên đều có trách nhiệm và có lợi ích nhằm huy động sức mạnh tổng hợp của các tầng lớp nhân dân cùng hành động theo chương trình chung, mục tiêu chung, tạo ra hiệu quả cao.

Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận chủ trì việc phối hợp và thống nhất hành động giữa các thành viên. Căn cứ vào chương trình công tác trong từng thời gian để xem xét, lựa chọn những việc cần có sự phối hợp và thống nhất hành động giữa các thành viên hay một số thành viên để đưa ra bàn bạc, thống nhất mục đích, yêu cầu, nội dung, phương pháp, thời gian mở cuộc vận động, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên.

Các thành viên đều có quyền chủ động đưa ra sáng kiến với Ban Thường trực về những công việc mà thấy cần có sự phối hợp hành động giữa các thành viên với nhau. Mặt trận cơ sở phải thực hiện có hiệu quả những phong trào, cuộc vận động chung có tính toàn dân, toàn quốc hoặc toàn địa phương do Ủy ban Mặt trận cấp trên đề ra.

b) Phối hợp với chính quyền

Sự phối hợp giữa Mặt trận với chính quyền đã được quy định trong các nghị quyết của Đảng, trong Hiến pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trong các đạo luật và văn bản pháp quy của Nhà nước, trong Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đây là nhu cầu thiết thân của Mặt trận và của cả chính quyền.

Đối với Mặt trận, đây là phương thức hoạt động quan trọng vì phần lớn những nhiệm vụ đề ra trong chương trình phối hợp và thống nhất hành động của Mặt trận có thực hiện được hay không tùy thuộc vào kết quả phối hợp giữa Mặt trận với chính quyền.

Đối với chính quyền, phối hợp với Mặt trận là biện pháp quan trọng trong việc kết hợp chức năng quản lý nhà nước với phong trào hành động yêu nước của quần chúng, phát huy quyền làm chủ và sức mạnh có tổ chức của toàn dân, làm cho kỷ cương phép nước và lòng dân gặp nhau, tạo nên sức mạnh của bản thân Nhà nước trong việc nâng cao hiệu quả quản lý kinh tế, quản lý xã hội.

Mặt khác, Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, nhưng quy định của pháp luật chỉ điều tiết những quan hệ chính yếu nhất cơ bản nhất. Ngoài pháp luật còn có các yếu tố khác điều tiết hành vi xã hội như: đạo đức, phong tục tập quán, quy định, quy ước của tập thể, cộng đồng. Trên lĩnh vực này, Mặt trận có ưu thế hơn trong việc tổ chức vận động, hướng dẫn nhân dân phát huy cái đẹp, xóa bỏ cái xấu, cái lạc hậu, hỗ trợ pháp luật điều tiết hành vi xã hội.

Mặt trận phối hợp với chính quyền trong giải quyết những vấn đề chung, những vấn đề liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của mọi tầng lớp, của mọi công dân mà Mặt trận là người đại diện chung. Các đoàn thể đều có những việc cần phối hợp với chính quyền, nhưng đó là việc phối hợp riêng của từng đoàn thể với chính quyền để vận động mọi giới, mọi tầng lớp xã hội do tổ chức này phụ trách.

Nội dung phối hợp như đã nêu trên gồm các lĩnh vực như xây dựng, giám sát và bảo vệ chính quyền; tham gia xây dựng các chủ trương, chính sách; chăm lo, bảo vệ lợi ích chính đáng của các tầng lớp nhân dân, thực hiện các chương trình kinh tế - xã hội, các nhiệm vụ an ninh - quốc phòng…

Để việc phối hợp đạt hiệu quả thiết thực, cần xây dựng quy chế phối hợp công tác giữa Ủy ban Mặt trận với Ủy ban nhân dân và Hội đồng nhân dân; tổ chức các cuộc họp liên tịch giữa Mặt trận với chính quyền để bàn bạc, quyết định chương trình nội dung và hình thức, biện pháp thực hiện các nhiệm vụ công tác của địa phương trong từng thời gian, giúp đỡ các đại biểu dân cử giữ mối liên hệ thường xuyên với nhân dân, phối hợp trong việc tuyên truyền phổ biến pháp luật, chính sách, tổ chức các hình thức sinh hoạt tập thể theo cụm gia đình, tổ chức các buổi tiếp dân, vận động nhân dân xây dựng các quy ước sinh hoạt ở cơ sở như quy ước về giữ gìn vệ sinh, trật tự an ninh, quy ước thực hiện nếp sống văn hóa ở khu dân cư, mở rộng và nâng cao hiệu qua hoạt động thanh tra nhân dân, công tác hòa giải ở cơ sở…

Ban Thường trực Mặt trận cơ sở cần khắc phục tình trạng tự ti, ỷ lại, chủ động đề xuất với chính quyền những việc cần phối hợp, xây dựng kế hoạch phối hợp và yêu cầu chính quyền tạo điều kiện thuận lợi để cùng nhau thực hiện đạt hiệu quả thiết thực.

c) Hoạt động tự quản của nhân dân thông qua ban công tác Mặt trận ở cộng đồng dân cư, từng hộ gia đình, từng người dân

Ban công tác Mặt trận không phải là một cấp trong hệ thống tổ chức Mặt trận mà là tổ chức hoạt động tự quản của nhân dân ở cộng đồng dân cư với chức năng phối hợp và thống nhất hành động giữa các thành viên, phối hợp với trưởng thôn (làng, ấp, bản…) để thực hiện các nhiệm vụ:

- Trực tiếp vận động nhân dân thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nghị quyết của Hội đồng nhân dân, chương trình hành động của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp.

- Thu thập, phản ánh ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân ở khu dân cư với cấp ủy đảng với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã.

- Động viên nhân dân giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử, cán bộ công chức nhà nước.

- Phối hợp thực hiện Pháp lệnh dân chủ và hoạt động tự quản ở cộng đồng dân cư.

Ban công tác Mặt trận được hình thành ở thôn, làng, ấp, bản, đường phố nơi mà ở đó có chi bộ hoặc tổ đảng; chi hội Phụ nữ, chi đoàn thanh niên; chi hội nông dân, chi hội người cao tuổi... Đối với những thôn (làng, ấp, bản) có địa dư rộng, số hộ dân đông người thì dưới ban công tác Mặt trận có thể hình thành các tổ công tác Mặt trận, tổ nhân dân tự quản, các tổ ngành nghề, các cộng tác viên...

Ban công tác Mặt trận do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, phường, thị trấn ra quyết định thành lập. Nên bố trí một trong những người như bí thư chi bộ, ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã (phường, thị trấn) hoặc người có uy tín ở cộng đồng dân cư, có điều kiện, kinh nghiệm và nhiệt tình hoạt động xã hội làm trưởng ban công tác Mặt trận. Không bố trí trưởng thôn kiêm trưởng ban công tác Mặt trận.

d) Trực tiếp vận động các nhân sĩ, trí thức tiêu biểu, các chức sắc tôn giáo, người tiêu biểu trong các dân tộc thiểu số, các công thương gia, những người cao tuổi, thân nhân người Việt Nam định cư ở nước ngoài…

Ban thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, phường, thị trấn cần chủ trì việc phối hợp giữa các tổ chức thành viên và chính quyền cùng cấp trong công tác tuyên truyền, vận động các thành phần xã hội nói trên với những hình thức và biện pháp thích hợp như: tiếp xúc cá nhân, hội thảo, tọa đàm, trao đổi ý kiến, vừa vận động, thuyết phục, vừa quan tâm đến những yêu cầu chính đáng của họ. Trong tiếp xúc phải tỏ thái độ đúng mực, tôn trọng và lắng nghe, ghi nhận những đề xuất, kiến nghị, động viên họ thực hiện các nhiệm vụ công tác Mặt trận, cần chú ý động viên và phát huy tác dụng tích cực của những cá nhân có uy tín ở địa phương cơ sở.