Bốn giọng thơ nữ - bốn sắc điệu của thi ca

Trong dòng chảy thơ Việt Nam đương đại, những tuyển tập chung thường gắn với một thế hệ hoặc một nhóm sáng tác nhất định. “Thi phẩm Tứ nữ họ Đoàn” lại mang đến một câu chuyện thú vị hơn: bốn nhà thơ nữ cùng mang họ Đoàn, thuộc những thế hệ khác nhau, gặp nhau trong một tuyển tập như một cuộc hội ngộ hiếm hoi của những giọng thơ nữ.

Cuốn sách quy tụ sáng tác của bốn nữ sĩ Đoàn Thị Tảo, Đoàn Thị Ký, Đoàn Thị Lam Luyến và Đoàn Ngọc Thu, do NXB Hội Nhà văn ấn hành đầu tháng 3 năm nay. Tuyển tập gồm 146 bài thơ tiêu biểu, mỗi tác giả góp 36 tác phẩm, như bốn lát cắt của đời sống tâm hồn được đặt cạnh nhau trong cùng một không gian thi ca.

Dù khác nhau về thế hệ, trải nghiệm và phong cách sáng tác, bốn nữ sĩ vẫn gặp nhau ở tình yêu bền bỉ dành cho thơ ca. Khi đặt cạnh nhau trong một cuốn sách, những giọng thơ ấy tạo nên một bức tranh đa thanh của cảm xúc, nơi mỗi người mang đến một sắc thái riêng nhưng vẫn hòa vào dòng chảy chung của thi ca.

Nhận xét về tuyển tập này, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, cho rằng mỗi tác giả giống như một “ngọn lửa” riêng của thi ca. Họ có những trải nghiệm sống và giọng điệu sáng tạo khác nhau, nhưng khi đặt cạnh nhau lại tạo nên một không gian thơ phong phú. Hình ảnh mà ông dùng để nói về sự gặp gỡ ấy là “bốn con đường khác nhau nhưng gặp nhau trên một đại lộ của thi ca”.

Trong cái nhìn của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, thơ của từng người đều mang dấu ấn cá nhân rõ rệt. Với nữ sĩ Đoàn Thị Tảo, thơ gắn với những ký ức sâu sắc của lịch sử và đời sống, những trải nghiệm từng in dấu trong ký ức một thế hệ. Nhà thơ Đoàn Thị Ký lại được nhìn nhận như một giọng thơ lặng lẽ nhưng bền bỉ, âm thầm nuôi dưỡng cảm hứng thi ca qua năm tháng. Trong khi đó, Đoàn Thị Lam Luyến được xem là một giọng thơ giàu năng lượng cảm xúc, thường bộc lộ khát vọng sống và khát vọng yêu mãnh liệt. Còn Đoàn Ngọc Thu - người trẻ nhất trong nhóm - mang đến một sắc thái khác với những suy tư về đời sống và nhân tình thế thái.

Nhà văn Trần Thị Trường khi đọc tuyển tập cũng cho rằng điều thú vị không chỉ nằm ở sự trùng hợp về họ của bốn nhà thơ, mà còn ở sự đồng điệu trong cảm xúc sáng tạo. Theo bà, tình yêu là trục cảm xúc quan trọng trong thơ của cả bốn tác giả. Đó không chỉ là tình yêu đôi lứa mà còn là tình yêu cuộc sống, tình yêu con người và gia đình - những nguồn cảm hứng bền bỉ của thi ca.

Tuy vậy, sự đồng điệu ấy không làm mất đi cá tính của từng người. Nhà văn Trần Thị Trường cho rằng mỗi tác giả có một “cấu trúc cảm xúc” riêng và một cách biểu đạt khác nhau. Có những câu thơ khiến người đọc “điếng người vì quá hay”, bởi chúng chạm tới những tầng sâu của cảm xúc và để lại dư âm lâu dài.

Ở một góc nhìn khác, nhà thơ Trần Đăng Khoa - Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, cho rằng sự ra đời của cuốn sách vào những ngày đầu xuân mang một ý nghĩa đẹp, bởi mùa xuân từ lâu vẫn gợi nhắc đến vẻ đẹp và sức sống của con người. Theo ông, phụ nữ ở thời đại nào cũng mang trong mình vẻ đẹp riêng, và bốn nữ thi sĩ trong tuyển tập đều là những người phụ nữ đẹp trong đời sống cũng như trong thế giới thi ca.

Nhắc đến từng tác giả, nhà thơ Trần Đăng Khoa gợi lại nhiều kỷ niệm gắn với hành trình sáng tác của họ. Ông nhớ tới những bài thơ của Đoàn Thị Tảo từng được chính tác giả đọc trên sóng phát thanh và chạm tới trái tim đông đảo thính giả. Với Đoàn Ngọc Thu, ông cho biết bản thân đã nhiều lần giới thiệu và trò chuyện về thơ của chị trên làn sóng phát thanh quốc gia; theo ông, thơ của chị mang vẻ đẹp mơ hồ, ám ảnh và chứa nhiều suy tư về thân phận con người. Còn với Đoàn Thị Lam Luyến, ông nhớ lại những năm tháng cùng làm thơ khi còn trẻ và cho rằng trong khi nhiều người đã dừng lại theo năm tháng, Lam Luyến vẫn bền bỉ đi tiếp và ngày càng khẳng định sức sáng tạo của mình.

Chính sự khác biệt trong phong cách và trải nghiệm sáng tác đã làm nên sức hấp dẫn của “Thi phẩm Tứ nữ họ Đoàn”. Khi đặt bốn giọng thơ cạnh nhau, người đọc có thể nhận ra một phổ cảm xúc rộng của thơ nữ Việt Nam: từ cô đơn, khát vọng, yêu thương cho tới những suy ngẫm về đời sống và con người.

Ở góc nhìn rộng hơn, tuyển tập này không chỉ là sự gặp gỡ của bốn nhà thơ cùng họ, mà còn là cuộc đối thoại thú vị của bốn hành trình sáng tạo. Và chính sự cộng hưởng của những giọng thơ ấy đã góp thêm một sắc điệu đáng nhớ vào đời sống thi ca Việt Nam hôm nay.