Cà phê Việt Nam: Sản lượng tăng, kim ngạch giảm

Sản lượng tăng nhưng kim ngạch xuất khẩu giảm

Theo số liệu từ Cục Hải quan, trong tháng 4/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 189.894 tấn cà phê, thu về 822,5 triệu USD. Lũy kế 4 tháng đầu năm, xuất khẩu cà phê đạt khoảng 782.017 tấn, tăng 11,7% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, trái với đà tăng về sản lượng, kim ngạch xuất khẩu lại giảm gần 10%, xuống còn khoảng 3,57 tỷ USD. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc giá cà phê thế giới giảm mạnh so với năm ngoái. Trong 4 tháng đầu năm 2026, giá xuất khẩu bình quân của cà phê Việt Nam chỉ còn khoảng 4.555 USD/tấn, giảm gần 20% so với cùng kỳ năm 2025.

Diễn biến này thể hiện rõ trên các sàn giao dịch quốc tế khi giá Robusta trên sàn London giảm từ 4.100 USD/tấn hồi đầu năm xuống quanh mức 3.300 - 3.500 USD/tấn trong tháng 4. Ở thị trường nội địa, giá cà phê nhân xô liên tục đi xuống và đánh mất mốc 90.000 đồng/kg, khiến hoạt động giao dịch trở nên trầm lắng khi nông dân có xu hướng giữ hàng chờ giá phục hồi.

Phân tích về những diễn biến này, ông Đỗ Hà Nam - Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê và Ca cao Việt Nam (VICOFA) cho rằng, nguyên nhân lớn nhất là do nguồn cung toàn cầu gia tăng đáng kể. Dự báo niên vụ cà phê thế giới 2025/2026 có thể đạt mức kỷ lục 180 triệu bao, tăng gần 8 triệu bao so với niên vụ trước. Trong đó, phần sản lượng tăng thêm chủ yếu đến từ dòng Robusta của Brazil - quốc gia sản xuất cà phê lớn nhất thế giới. Dự báo Brazil có thể đạt sản lượng 65,1 triệu bao, hoặc thậm chí lên tới 75 triệu bao nếu điều kiện thời tiết tiếp tục thuận lợi.

Bên cạnh áp lực từ nguồn cung, nhu cầu tiêu thụ cà phê toàn cầu lại không ghi nhận nhiều biến động đáng kể.

VICOFA dự báo, giá cà phê nội địa có thể duy trì quanh mức 80.000 đồng/kg đến giữa năm 2026 và còn có khả năng giảm tiếp. Không chỉ chịu áp lực từ giá thế giới, ngành cà phê còn đối mặt nhiều rủi ro khác như chi phí logistics tăng, giá phân bón neo cao hay rủi ro thua lỗ trên sàn kỳ hạn nếu doanh nghiệp (DN) chốt giá không đúng thời điểm.

Đáng chú ý, theo quy luật nhiều năm, lượng  xuất khẩu cà phê của Việt Nam trong 6 tháng cuối năm thường thấp hơn nửa đầu năm. Vì vậy, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số trong năm nay được đánh giá là khá khó khăn, đặc biệt về mặt kim ngạch.

Đầu tư mạnh vào chế biến sâu và xây dựng thương hiệu

Ở góc độ DN, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Cát Quế Phạm Thắng cho rằng, một hạn chế khác là thương hiệu cà phê Việt Nam chưa được định vị rõ ràng trên thị trường quốc tế. Là nước xuất khẩu Robusta lớn hàng đầu, nhưng sản phẩm cà phê Việt Nam vẫn chủ yếu đóng vai trò nguyên liệu cho các hãng rang xay nước ngoài, chưa tạo dựng được hình ảnh riêng.

Tuy nhiên, cơ cấu xuất khẩu cà phê của Việt Nam cũng cho thấy tín hiệu tích cực. Trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cà phê rang xay, hòa tan và phối trộn đạt khoảng 65.100 tấn, thu về khoảng 600 triệu USD, tăng 17% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Nếu quy đổi theo tiêu chuẩn của Tổ chức Cà phê quốc tế (ICO), lượng cà phê chế biến xuất khẩu tương đương khoảng 106.000 tấn cà phê nhân nguyên liệu, chiếm 16% tổng kim ngạch toàn ngành.

Theo VICOFA, trong bối cảnh giá cà phê nhân giảm mạnh, việc đẩy mạnh xuất khẩu cà phê chế biến sâu sẽ là giải pháp quan trọng để bù đắp phần kim ngạch sụt giảm. Hiệp hội cũng khuyến nghị các DN tăng xuất khẩu cà phê chất lượng cao, cà phê có chứng chỉ xanh và bền vững nhằm nâng khả năng cạnh tranh tại các thị trường cao cấp. Bên cạnh đó, theo VICOFA, cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại tại các thị trường tiềm năng như Trung Quốc, Nga, Hàn Quốc, Algeria và nhóm thị trường Bắc Âu đối với dòng cà phê đặc sản, hữu cơ. Đồng thời tăng cường cung cấp thông tin thị trường cho DN và người sản xuất.

“Nếu chỉ xuất khẩu cà phê nhân, chúng ta luôn ở vị trí thấp trong chuỗi giá trị. Muốn thay đổi, bắt buộc phải đầu tư mạnh vào chế biến sâu và xây dựng thương hiệu” - ông Đỗ Hà Nam nhấn mạnh.

Đề cập về vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho biết, Việt Nam hiện chủ yếu xuất khẩu cà phê nhân, chiếm tới hơn 85% tổng lượng xuất khẩu. Giá trị gia tăng thấp khiến ngành dễ bị tổn thương khi thị trường biến động. Ngoài ra, không chỉ phụ thuộc vào giá, cơ cấu thị trường cũng bộc lộ nhiều điểm yếu. Dù đã mở rộng sang nhiều quốc gia, nhưng xuất khẩu vẫn tập trung lớn vào các thị trường truyền thống như châu Âu. Điều này khiến ngành dễ ảnh hưởng khi các thị trường này siết chặt tiêu chuẩn hoặc suy giảm nhu cầu.

Trước những tồn tại nêu trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin, những năm qua, Bộ đã bám sát quy hoạch vùng trồng và diện tích trồng cà phê, đồng thời ngành cà phê cần chuyển mạnh sang sản xuất bền vững, giảm phát thải, sử dụng tài nguyên hiệu quả. Đây không chỉ là yêu cầu của thị trường mà còn là điều kiện để phát triển lâu dài. Ngoài ra, việc xây dựng thương hiệu quốc gia cho cà phê Việt Nam cũng là nhiệm vụ cấp thiết.