Các nước tăng cường mua vũ khí để 'giải quyết xung đột'
Việc chuyển giao các hệ thống vũ khí lớn trên toàn cầu đã gia tăng đột biến trong vòng 5 năm qua để đạt mức cao kỷ lục tính từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay, chủ yếu do xung đột và chiến sự bùng nổ ở một số khu vực tại Trung Đông và châu Á, một báo cáo thường niên về buôn bán vũ khí cho hay.
Ảnh minh họa.
Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (Sipri) hôm 20/2 cho hay, khoảng thời gian từ 2012 đến 2016 chứng kiến lượng vũ khí buôn bán lớn hơn bất cứ giai đoạn 5 năm nào tính từ năm 1990 đến nay.
Arab Saudi, nước hiện đang tổ chức cuộc can thiệp quân sự ở Yemen khiến hàng trăm thường dân thiệt mạng, là nhà nhập khẩu vũ khí lớn thứ hai thế giới chỉ sau Ấn Độ. Nước này đã tăng lượng vũ khí nhập khẩu của họ lên tới 212%, và nguồn hàng chủ yếu đến từ Mỹ và Anh.
Châu Á cũng là khu vực chính khiến cho lượng vũ khí buôn bán gia tăng trong bối cảnh Ấn Độ đẩy mạnh quá trình hiện đại hóa quốc phòng, lượng vũ khí nhập khẩu của họ chiếm tới 13% tổng lượng của thế giới. Trong khi Arab Saudi lại dựa vào nguồn cung từ Mỹ thì Ấn Độ nhập vũ khí chủ yếu từ Nga. Do vậy, Mỹ và và Nga đóng góp tới ½ tổng lượng vũ khí xuất khẩu trên toàn cầu. Còn lại, Trung Quốc, Pháp và Đức nằm trong danh sách 5 nước xuất khẩu vũ khí nhiều nhất.
“Do không có các biện pháp kiểm soát vũ khí trong khu vực, các nước ở châu Á tiếp tục nhập khẩu rất nhiều vũ khí” - ông Siemon Wezeman, nhà nghiên cứu kỳ cựu thuộc chương trình vũ khí và quân sự của Sipri, cho hay.
“Trong lúc Trung Quốc đang ngày càng tăng cường khả năng tự sản xuất vũ khí trong nước để giảm nhập khẩu, thì Ấn Độ vẫn phải dựa vào nguồn công nghệ vũ khí đến từ rất nhiều nước sẵn lòng cung cấp cho họ, bao gồm Nga, Mỹ các nước châu Âu, Israel và Hàn Quốc” - ông Wezeman cho hay.
Tại Trung Đông, khu vực có mức tăng nhập khẩu vũ khí cao%, Qatar là nước có lượng vũ khí nhập khẩu cao nhất với 245%; trong khi Iran - quốc gia đang bị hạn lệnh cấm vũ khí - chỉ có lượng vũ khí nhập khẩu chiếm 1,2% khu vực. Năm 2016, Iran đã nhận gói hàng hệ thống phòng thủ trên không S-300 của Nga trong lần nhập khẩu vũ khí lớn đầu tiên của họ kể từ năm 2007 đến nay.
Ngoại trưởng Iran, Mohammad Javad Zarif, trong phản ứng đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Iran sau khi nước này thử một tên lửa đạn đạo cho rằng chi phí của họ cùng quy mô nhập khẩu vũ khí không thể sánh bằng các quốc gia Arab láng giềng.
“Trong 5 năm qua, phần lớn các nước ở Trung Đông đã chuyển sáng Mỹ và châu Âu để mua về các hệ thống quân sự tiên tiến” - ông Pieter Wezeman, một nhà nghiên cứu khác tại Sipri, cho hay.
Nhu cầu vũ khí tăng đột biến ở khu vực Trung Đông lại tương phản với giá dầu đang giảm của các nước trong khu vực. “Bất chấp giá dầu giảm, các nước trong khu vực vẫn tiếp tục mua thêm vũ khí trong năm 2016, với quan điểm cho rằng chúng là các công cụ quan trọng để giải quyết các cuộc xung đột và căng thẳng khu vực”, ông Wezeman cho hay.
Lượng vũ khí nhập khẩu tại các nước khu vực Trung Đông và Vùng Vịnh đã nhảy vọt từ 17% lên 29%, bỏ xa châu Âu (11%, hạ 7 điểm), châu Mỹ (8,6%, hạ 2,4 điểm) và châu Phi (8,1%, hạ 1,3 điểm).
Trung Quốc đã củng cố lại vị trí của mình với tư cách nhà cung cấp vũ khí hàng đầu khi có lượng vũ khí xuất khẩu tăng 6,2%, so với 3,8% cùng kỳ trong khoảng từ 2007-2011. Trong khi đó, Đức đã tụt hạng trong danh sách này khi lượng vũ khí xuất khẩu giảm 36% trong cùng khoảng thời gian này. Algeria cũng trở thành nhà xuất khẩu vũ khí lớn nhất ở châu Phi.
Hiện nay, các khách hàng nhập khẩu vũ khí hàng đầu của Mỹ gồm Arab Saudi, các Tiểu Vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Thổ Nhĩ Kỳ. Arab Saudi còn là một thị trường tiềm năng đối với Anh, nước bán tới phân nửa lượng vũ khí xuất khẩu của họ cho quốc gia Trung Đông này.
“Mỹ đang cung cấp các gói hàng vũ khí lớn tới ít nhất 100 quốc gia trên khắp thế giới - nhiều hơn bất kỳ một nước xuất khẩu vũ khí nào khác” - Aude Fleurant, Giám đốc chương trình vũ khí và quân sự của Sipri, cho hay.
Được biết, các mặt hàng vũ khí xuất khẩu của Mỹ bao gồm nhiều loại loại phi cơ chiến đấu được trang bị tên lửa hành trình, các loại đạn dược định hướng có độ chính xác cao cùng thế hệ mới nhất của các hệ thống phòng thủ tên lửa, phòng thủ trên không.
Mỹ hiện vẫn đứng đầu bảng các nhà xuất khẩu vũ khí với 33% thị trường thế giới, sau đó là Nga với 23%, Trung Quốc với 6,2%, Pháp với 6% và Đức với 5,6%. Lượng vũ khí xuất khẩu từ 5 quốc gia này chiếm tới 75% tổng lượng vũ khí xuất khẩu toàn thế giới.
