Cần cụ thể hóa hơn trách nhiệm tiếp thu và giải trình sau giám sát
MTTQ Việt Nam TP Hà Nội và các tổ chức chính trị - xã hội đã tham gia góp ý đối với nhiều dự thảo nghị quyết, đề án, chương trình, chính sách có tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân. Chất lượng phản biện từng bước được nâng lên, thể hiện rõ hơn chính kiến, cơ sở khoa học và tính thực tiễn.
Nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình
Theo bà Trần Thị Phương Hoa - Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội, việc Bộ Chính trị ban hành Quyết định số 217-QĐ/TW về “Quy chế giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội” và Quyết định số 218-QĐ/TW về việc “MTTQ Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền” đã tạo dấu mốc quan trọng trong quá trình thể chế hóa vai trò của Mặt trận trong hệ thống chính trị.
“Các quyết định không chỉ tạo cơ sở chính trị quan trọng để nhân dân thực hiện quyền làm chủ, tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền mà còn góp phần hình thành cơ chế kiểm soát quyền lực thông qua hoạt động giám sát, phản biện xã hội, nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước, đội ngũ cán bộ, đảng viên” – bà Hoa nhấn mạnh.
Theo bà Hoa, qua gần 13 năm triển khai, các cấp ủy, chính quyền đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và ban hành nhiều chương trình, kế hoạch, quy chế phối hợp nhằm cụ thể hóa các nội dung của Quyết định số 217-QĐ/TW và 218-QĐ/TW phù hợp với điều kiện thực tiễn. Thông qua việc triển khai thực hiện, MTTQ Việt Nam các cấp trên địa bàn TP Hà Nội đã chủ động tham mưu với cấp ủy, phối hợp chặt chẽ với chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội tổ chức thực hiện ngày càng nền nếp, bài bản.
Theo đó, nhận thức của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu các cơ quan, đơn vị về vị trí, vai trò của công tác giám sát, phản biện xã hội đã có nhiều chuyển biến tích cực. Hoạt động giám sát và phản biện xã hội từng bước được đưa vào chương trình công tác thường xuyên, có định hướng rõ ràng, gắn với những vấn đề thiết thực của đời sống xã hội.
Cùng với đó, các nội dung giám sát tập trung vào những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân như thực hiện chính sách an sinh xã hội, quản lý đất đai, tài nguyên môi trường, cải cách hành chính, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở... “Thông qua hoạt động giám sát, nhiều ý kiến, kiến nghị của Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội được cơ quan có thẩm quyền tiếp thu, góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn. Cùng với đó, hoạt động phản biện xã hội ngày càng được mở rộng cả về nội dung và hình thức” – bà Trần Thị Phương Hoa nhấn mạnh.
Theo bà Hoa, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội đã tham gia góp ý đối với nhiều dự thảo nghị quyết, đề án, chương trình, chính sách có tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân. Chất lượng phản biện từng bước được nâng lên, thể hiện rõ hơn chính kiến, cơ sở khoa học và tính thực tiễn.
Cụ thể hóa trách nhiệm của cơ quan, tổ chức
Bên cạnh những kết quả đạt được, ghi nhận từ thực tế hoạt động giám sát, phản biện xã hội thời gian qua vẫn còn một số hạn chế cần tiếp tục được nghiên cứu, tháo gỡ. Hiệu quả hoạt động giữa các địa phương, đơn vị chưa đồng đều; ở một số nơi việc lựa chọn nội dung giám sát còn dàn trải, thiếu trọng tâm, chưa tập trung vào những vấn đề nổi cộm mà nhân dân quan tâm. Một số cuộc giám sát còn nặng về hình thức, chưa đi sâu phân tích nguyên nhân và làm rõ trách nhiệm của các chủ thể liên quan.
Đối với hoạt động phản biện xã hội, chất lượng một số ý kiến góp ý chưa cao, còn mang tính khái quát, thiếu cơ sở khoa học và thực tiễn. Việc huy động đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, những người có kinh nghiệm thực tiễn tham gia phản biện còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng và sức thuyết phục của các kiến nghị.
Vì vậy, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội Trần Thị Phương Hoa kiến nghị, cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện khung pháp lý về giám sát, phản biện xã hội; cụ thể hóa rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan nhằm bảo đảm tính thống nhất và khả thi trong thực hiện. Đồng thời, cần quy định rõ hơn cơ chế tiếp thu, phản hồi và trách nhiệm giải trình của các cơ quan, đơn vị đối với các kiến nghị sau giám sát, phản biện xã hội; xác định rõ thời hạn phản hồi, trách nhiệm của người đứng đầu và các biện pháp bảo đảm thực hiện.
Theo bà Hoa, thời gian tới MTTQ Việt Nam các cấp cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức giám sát, phản biện xã hội theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào những vấn đề lớn, những nội dung tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong tổ chức thực hiện.
Cùng với đó là tăng cường nguồn lực bảo đảm cho hoạt động của MTTQ Việt Nam các cấp; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác giám sát, phản biện xã hội; xây dựng cơ chế phù hợp để thu hút đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, người có uy tín tham gia các hoạt động tư vấn, phản biện.
Có thể khẳng định, việc triển khai Quyết định số 217-QĐ/TW và 218-QĐ/TW trong thời gian qua trên địa bàn TP Hà Nội đã góp phần quan trọng phát huy dân chủ, tăng cường sự tham gia của nhân dân vào quá trình xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền; đồng thời khẳng định vai trò nòng cốt của MTTQ Việt Nam trong việc đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.
