Cân nhắc mức phạt tiền xử phạt vi phạm hành chính tối đa trong giai đoạn “khoan sức dân”
Theo đại biểu Quốc hội Mai Thị Phương Hoa (Đoàn Ninh Bình), cần cân nhắc đánh giá kỹ lưỡng nhiều mặt về mức xử phạt vi phạm hành chính, mức phạt tiền tối đa để làm sao vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa không ảnh hưởng quá nhiều đến đời sống, sản xuất kinh doanh của người dân doanh nghiệp, nhất là trong giai đoạn hiện nay nhà nước đang thực hiện một loạt các biện pháp để khoan sức dân, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số.
Chưa tăng đồng loạt mức phạt nếu chưa đánh giá tác động
Ngày 29/9, tiếp tục chương trình Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách cho ý kiến về nhóm dự án thuộc lĩnh vực hành chính, tư pháp, gồm các dự án Luật: Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
Đề cập đến dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cho ý kiến về hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả. Dẫn việc tại khoản 1 Điều 24, dự thảo Luật đề xuất nâng mức phạt tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân; từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức, ông Bình đề nghị chưa tăng đồng loạt nếu chưa có đánh giá tác động theo lĩnh vực và nhóm vi phạm cụ thể.
Theo ông Bình, mức phạt cần gắn với tính chất, mức độ vi phạm, hậu quả, lợi ích bất hợp pháp thu được và khả năng khắc phục; nên ưu tiên áp dụng thực chất biện pháp khôi phục tình trạng ban đầu, tháo dỡ công trình sai phạm, khắc phục ô nhiễm, nộp lại khoản lợi bất hợp pháp; đồng thời xác định rõ khi nào cần tước giấy phép hoặc đình chỉ hoạt động.
Đối với điểm a khoản 1 Điều 25, ông Bình đề nghị giữ trong Luật mức phạt tối đa theo lĩnh vực đã được xác định. Trường hợp phát sinh lĩnh vực mới, có thể giao Chính phủ đề xuất mức phạt sau khi được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý, kèm tiêu chí xác định lĩnh vực mới và trách nhiệm báo cáo. “Mức trần chế tài tác động trực tiếp đến quyền tài sản và nghĩa vụ của người dân, doanh nghiệp cần giới hạn rõ trong luật”, ông Bình kiến nghị.
Theo đại biểu Quốc hội Mai Thị Phương Hoa (Đoàn Ninh Bình), dự thảo Luật xử lý vi phạm hành chính quy định mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính là 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Như vậy mức tối đa tăng lên 1,5 lần so với luật hiện hành. So sánh với dự thảo Bộ Luật hình sự, bà Hoa cho biết, Bộ Luật hình sự quy định mức phạt tiền tối đa lên tới 12 tỷ đồng đối với cá nhân (tăng 1,2 lần) và 40 tỷ đồng đối với pháp nhân. Như vậy mức tối đa của dự thảo luật xử lý vi phạm hành chính tăng cao hơn mức so với dự thảo bộ luật hình sự sửa đổi.
“Theo tôi việc tăng mức tiền xử phạt là khá cao so với khả năng tài chính và khả năng chi trả của nhiều cá nhân doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay. Trong khi đó, dự thảo Luật còn một loạt các quy định các biện pháp cưỡng chế như: ngừng cung cấp điện nước, internet, tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân tổ chức chây ì, không chấp hành quyết định xử phạt. Cùng với đó là các biện pháp khắc phục hậu quả như khôi phục tình trạng ban đầu, buộc tháo dỡ công trình và các hình thức phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động”, bà Hoa nói và đề nghị, cần cân nhắc đánh giá kỹ lưỡng nhiều mặt về mức xử phạt vi phạm hành chính, mức phạt tiền tối đa để làm sao vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa không ảnh hưởng quá nhiều đến đời sống, sản xuất kinh doanh của người dân doanh nghiệp, nhất là trong giai đoạn hiện nay nhà nước đang thực hiện một loạt các biện pháp để khoan sức dân, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số.
Bà Hoa bày tỏ quan điểm, trước mắt chỉ tập trung tăng mức phạt tiền đối với vi phạm liên quan đến những hành vi vi phạm về sức khỏe cộng đồng, an toàn thực phẩm, môi trường theo đúng tinh thần chỉ đạo của Đảng trong thời gian gần đây.
Chỉ áp dụng tạm hoãn xuất cảnh khi cần ngăn chặn việc trốn tránh
Đối với cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, theo ông Thạch Phước Bình chỉ áp dụng tạm hoãn xuất cảnh khi có căn cứ cụ thể cho thấy cần ngăn chặn việc trốn tránh. Phải thông báo cho người bị áp dụng, trừ trường hợp có lý do chính đáng. Quyết định cần nêu rõ căn cứ, thời hạn, đầu mối yêu cầu xem xét lại và việc hủy bỏ ngay khi không còn căn cứ. “Đối với người đại diện pháp luật của tổ chức, không nên hạn chế quyền đi lại chỉ dựa vào chức danh nếu chưa xác định trách nhiệm cá nhân hoặc nguy cơ trốn tránh”, ông Bình nói.
Bên cạnh đó, ông Bình cũng đề nghị tách bạch việc ngừng cung cấp điện, nước nhằm ngăn chặn nguy cơ đang diễn ra với cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt; cần loại trừ hoặc bảo vệ người thứ ba không có lỗi cùng sử dụng hạ tầng, đồng thời quy định cách khoanh vùng để không ảnh hưởng quá mức đến khu dân cư, cơ sở dùng chung hoặc là dịch vụ thiết yếu.
Đặc biệt, chỉ áp dụng biện pháp tạm dừng đăng kiểm, đăng ký hoặc cấp giấy phép điều khiển phương tiện khi đã xác định rõ mối liên hệ giữa phương tiện, người vi phạm và quyết định chưa thi hành. Cần có ngoại lệ cho phương tiện cho thuê, cho mượn hoặc đã chuyển nhượng, bán, đồng thời tạo cơ chế sửa lỗi dữ liệu đăng ký sai trước khi áp dụng cưỡng chế.
Đối với biện pháp ngừng dịch vụ internet, viễn thông, ông Bình đề nghị xác định đây là biện pháp cuối cùng, giới hạn vào chủ thể, dịch vụ hoặc tài khoản liên quan trực tiếp đến hành vi vi phạm; quy định thời hạn thông báo, rà soát và khôi phục dịch vụ. Không nên để biện pháp tác động rộng đến người cùng hoặc hoạt động của bên thứ ba không có lỗi. Các biện pháp cưỡng chế mới được thảo luận tại Quốc hội gần đây cũng được nhiều đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ do ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân và tổ chức.
Về người chưa thành niên vi phạm hành chính, ông Bình đề nghị bổ sung các biện pháp thay thế đa dạng hơn như: tư vấn tâm lý, tham gia học tập hoặc học nghề, phục vụ cộng đồng, xin lỗi và khắc phục hậu quả. Luật Tư pháp người chưa thành niên quy định 12 biện pháp xử lý chuyển hướng, trong đó có 11/12 biện pháp tại cộng đồng. Đây là căn cứ tham khảo tốt để mở rộng biện pháp giáo dục, phục hồi nhưng cần điều chỉnh cho phù hợp vì Luật này áp dụng trong tư pháp đối với người phạm tội.
“Tôi đề nghị trong dự thảo Luật cần quy định sự tham gia thực chất của người chưa thành niên và người đại diện. Việc đồng ý phải tự nguyện, được giải thích phù hợp với độ tuổi và không đặt thành điều kiện. Hòa giải, xin lỗi chỉ áp dụng khi người bị hại trực tiếp, các bên tự nguyện, không đặt thành điều kiện chung cho mọi biện pháp thay thế”, ông Bình nói.