Cảnh báo nguy cơ dịch bệnh bùng phát sau Tết

Theo số liệu cuối năm 2025, số ca mắc tay chân miệng và sốt xuất huyết tăng 26,6 – 33% so với cùng kỳ; riêng viêm màng não do não mô cầu tăng hơn 333%, đã ghi nhận ca tử vong. Bên cạnh đó, Covid-19, sởi và sốt phát ban vẫn lưu hành rải rác. Ở phạm vi toàn cầu, cúm mùa gia tăng mạnh tại châu Âu, châu Á và Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, do mùa lạnh tạo điều kiện thuận lợi cho virus phát tán.

Không chỉ cúm, virus hợp bào hô hấp (RSV) – tác nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ nhỏ – cũng bước vào giai đoạn hoạt động mạnh, đặc biệt ở trẻ dưới 2 tuổi, trẻ sinh non và người có bệnh nền. Phế cầu khuẩn – nguyên nhân phổ biến gây viêm phổi, viêm tai giữa, viêm màng não – có xu hướng gia tăng trong mùa lạnh khi sức đề kháng suy giảm và môi trường ô nhiễm kéo dài.

TS.BS Đặng Thị Thúy - Trưởng Khoa Nhi (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết), RSV có thể gây diễn tiến nặng ở trẻ sinh non, trẻ sơ sinh và trẻ có bệnh lý nền. Chuyên gia dẫn chứng trường hợp bệnh nhi 2 tháng tuổi (ở Thanh Hóa) nhập viện trong tình trạng viêm phổi nặng do RSV, phải thở máy. Mặc dù tới viện kịp thời sớm nhưng với cơ địa là đẻ non cộng thêm viêm đường hô hấp tái phát do nhiễm trùng trước đó, tình trạng bệnh ở trẻ tiến triển nhanh và nặng hơn. Mùa Đông – Xuân và giai đoạn lễ hội đông người là điều kiện thuận lợi để RSV lây lan nhanh trong cộng đồng.

Trong khi đó, cúm mùa cũng không thể xem nhẹ. BS Lê Thị Kim Hoa - đại diện Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec cho biết, cúm không đơn thuần là cảm lạnh thông thường mà có thể gây biến chứng viêm phổi, suy hô hấp, đặc biệt nguy hiểm với người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền. Virus cúm liên tục biến đổi kháng nguyên, do đó cần tiêm nhắc lại hằng năm để duy trì hiệu quả bảo vệ.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, ô nhiễm không khí và bụi mịn gia tăng tại các đô thị lớn cũng được xác định là nguy cơ làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp, suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể. Khi niêm mạc bị kích ứng kéo dài, khả năng chống đỡ với virus, vi khuẩn giảm sút, nguy cơ bệnh diễn tiến nặng cao hơn.

Đáng chú ý, mật độ đi lại, du lịch và tụ tập đông người trong mùa lễ hội tạo điều kiện cho các bệnh lây qua đường hô hấp phát tán nhanh. “Đáng lo ngại, nhiều người vẫn giữ tâm lý chủ quan, khi có triệu chứng nhẹ như ho, sốt, sổ mũi vẫn tham gia sinh hoạt chung, vô tình trở thành nguồn lây cho người thân và xã hội” – BS Nguyễn Đức Bá Đạt - Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC nhấn mạnh.

Không chỉ bệnh hô hấp, các bệnh truyền nhiễm khác như thủy đậu, sởi, tay chân miệng cũng có nguy cơ bùng phát khi trẻ em tiếp xúc đông người trong lễ hội. Ngoài ra, nguy cơ tai nạn do động vật cắn tăng trong dịp về quê, tham quan lễ hội; bệnh dại khi đã phát bệnh có tỷ lệ tử vong rất cao.

Dù vậy, theo Bộ Y tế, trong 9 ngày Tết, các dịch bệnh vẫn trong tầm kiểm soát; cả nước ghi nhận 1.431 ca sốt xuất huyết, 955 ca tay chân miệng, 105 ca sởi; không có ca tử vong do dịch bệnh. Hệ thống y tế duy trì trực 24/24 giờ, bảo đảm đầy đủ thuốc men, vật tư, nhân lực cho mọi tình huống. Tuy nhiên, lãnh đạo ngành yêu cầu các đơn vị không được chủ quan, tiếp tục duy trì trạng thái sẵn sàng như trong những ngày Tết.

Trước nguy cơ gia tăng dịch bệnh sau Tết, các chuyên gia khuyến cáo người dân chủ động tiêm vaccine đầy đủ và đúng lịch, đặc biệt với các bệnh có nguy cơ diễn tiến nặng như cúm, RSV, phế cầu, sởi, não mô cầu. Sau khi tiêm, cơ thể cần khoảng 10 – 14 ngày để hình thành đáp ứng miễn dịch đầy đủ; do đó không nên chờ đến sát thời điểm dịch bùng phát mới tiêm.

Bên cạnh tiêm phòng, người dân cần duy trì thói quen đeo khẩu trang nơi đông người, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, bảo đảm dinh dưỡng hợp lý và ngủ đủ giấc. Trẻ nhỏ và người cao tuổi – hai nhóm dễ tổn thương nhất – cần được theo dõi sát các biểu hiện sốt, ho, khó thở; khi có dấu hiệu bất thường cần đến cơ sở y tế để được khám và xử trí kịp thời.