Cảnh giác dấu hiệu biến chứng tay chân miệng ở trẻ nhỏ

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố (CDC) Hà Nội, trong tuần vừa qua, toàn thành phố ghi nhận 139 trường hợp mắc TCM tại 74 phường, xã, trong đó có Tây Mỗ, Hà Đông, Yên Hòa, Đại Mỗ, Kiến Hưng... Số ca mắc giảm 66 trường hợp so với tuần trước, khi Hà Nội ghi nhận 205 trường hợp.

Các trường hợp mắc trong tuần chủ yếu là những ca bệnh tản phát. Tuy nhiên, CDC Hà Nội dự báo số mắc có thể tiếp tục gia tăng trong giai đoạn tháng 9 - 10 theo chu kỳ hàng năm.

Cộng dồn từ đầu năm 2026 đến nay, Hà Nội ghi nhận 5.288 trường hợp mắc TCM, không có ca tử vong. Trong tuần qua, thành phố không ghi nhận ổ dịch mới. Cộng dồn từ đầu năm đến nay, Hà Nội ghi nhận 87 ổ dịch, trong đó còn 4 ổ dịch đang hoạt động.

Theo thông tin từ Bệnh viện Nhi Hà Nội, thời gian gần đây, số trẻ đến khám và điều trị do bệnh TCM có xu hướng gia tăng. Bệnh chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi và thường gặp nhiều ở nhóm dưới 3 tuổi. BS Nguyễn Thị Lan Anh - Khoa Bệnh Nhiệt đới (Bệnh viện Nhi Hà Nội) cho biết, một số trường hợp trẻ mắc TCM đến khám tại khoa đã xuất hiện những biểu hiện cần được theo dõi sát về nguy cơ biến chứng thần kinh.

TS.BS Nguyễn Văn Lâm - Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới (Bệnh viện Nhi Trung ương) cho hay, ở giai đoạn khởi phát, trẻ thường biếng ăn, sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng, tiêu chảy. Đến giai đoạn toàn phát, trẻ có thể xuất hiện loét miệng, phát ban đa dạng, hồng ban hoặc phỏng nước. Tuy nhiên, biểu hiện bệnh ở mỗi trẻ có thể khác nhau và không phải trường hợp nào cũng xuất hiện đầy đủ các triệu chứng điển hình.

Trẻ cũng có thể mắc TCM nhiều lần. Nguyên nhân là bệnh do nhiều chủng virus khác nhau thuộc nhóm Enterovirus gây ra, trong khi cơ thể chỉ tạo kháng thể bền vững với một chủng cụ thể.

Theo BS Lâm, không nhất thiết trẻ phải nổi nhiều mụn nước thì bệnh TCM mới nguy hiểm. Nguy cơ bệnh nặng không nằm ở số lượng mụn nước mà liên quan đến chủng virus, đặc biệt là EV71, cũng như khả năng xuất hiện các biến chứng thần kinh, tim mạch.

Trẻ vẫn có thể mắc bệnh với triệu chứng nhẹ hoặc không điển hình, chẳng hạn chỉ sốt, loét miệng, nhưng vẫn có nguy cơ diễn biến nặng nhanh chóng. Vì vậy, việc theo dõi diễn biến bệnh và nhận biết các dấu hiệu cảnh báo có ý nghĩa quan trọng.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, phụ huynh cần lưu ý ba dấu hiệu cảnh báo bệnh TCM có thể diễn biến nặng. Thứ nhất là sốt cao không đáp ứng với điều trị. Trẻ sốt trên 2 ngày, sốt trên 39 độ C và đáp ứng kém với thuốc hạ sốt cần được đưa đi khám để được đánh giá. Thứ hai là giật mình chới với. Đây là những cơn giật mình ngắn, khoảng 1-2 giây, chủ yếu ở tay và chân, dễ xuất hiện khi trẻ bắt đầu đi vào giấc ngủ hoặc khi được đặt nằm ngửa. Nếu trẻ mắc TCM xuất hiện tình trạng giật mình nhiều hoặc bất thường, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý. Thứ ba là run chi, biểu hiện tay chân run, trẻ có thể đi loạng choạng.

BS Nguyễn Văn Lâm cũng lưu ý, TCM do virus gây ra nên kháng sinh không có tác dụng điều trị virus. Vì vậy, cha mẹ không nên tự ý sử dụng kháng sinh cho trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi việc dùng thuốc không đúng cách có thể gây thêm tác dụng không mong muốn. Khi thấy trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc TCM, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán và hướng dẫn chăm sóc, theo dõi phù hợp.

Trong quá trình chăm sóc trẻ, cha mẹ nên tắm cho trẻ nhẹ nhàng hàng ngày bằng xà phòng sát khuẩn hoặc nước sạch. Không kỳ cọ mạnh lên da, không chọc vỡ các nốt phỏng và không đắp lá lên vùng tổn thương.

Sau khi tắm, phụ huynh thực hiện chăm sóc da theo hướng dẫn của nhân viên y tế; có thể sử dụng dung dịch sát khuẩn phù hợp như Betadine 3% để phòng nhiễm trùng da theo chỉ định. Đồng thời, cần cắt móng tay cho trẻ để hạn chế việc trẻ gãi mạnh làm vỡ các nốt phỏng nước.

Phụ huynh cần chủ động theo dõi trẻ, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đi khám kịp thời, đặc biệt với trẻ dưới 5 tuổi.