Chăn nuôi bước vào cuộc đua chất lượng

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện tăng đàn

Theo ông Nguyễn Xuân Dương, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam, hiện ngành chăn nuôi cơ bản đáp ứng nhu cầu thịt, trứng, sữa của thị trường trong nước và bước đầu xuất khẩu một số sản phẩm. Thịt gà, vaccine thú y đã tiếp cận được những thị trường có yêu cầu cao.

Xét về quy mô, đàn lợn của Việt Nam hiện đứng thứ 6 thế giới, đàn thủy cầm đứng thứ 2 thế giới; sản xuất thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y và chế biến sữa thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN. Đây là kết quả của quá trình thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự đầu tư của doanh nghiệp, nỗ lực của người chăn nuôi và toàn ngành.Tuy nhiên, chính sự phát triển nhanh về quy mô cũng đặt ngành trước những bài toán mới.

Theo ông Nguyễn Xuân Dương, một trong những vấn đề đáng quan tâm là nguy cơ chăn nuôi nông hộ bị bỏ lại phía sau; doanh nghiệp (DN) chăn nuôi trong nước phải đối mặt với sức ép cạnh tranh ngày càng lớn giữa các thành phần kinh tế và giữa các tập đoàn trong nước với DN nước ngoài.

Đáng chú ý, áp lực cạnh tranh còn đến từ xu hướng gia tăng nhập khẩu các sản phẩm liên quan đến thực phẩm và chăn nuôi. Trong khi dân số chỉ tăng khoảng 1% mỗi năm, sản xuất trong nước tăng khoảng 2-3% thì tốc độ nhập khẩu một số nhóm sản phẩm lại có xu hướng cao.

Những diễn biến này cho thấy dư địa phát triển của ngành không thể chỉ dựa vào việc mở rộng quy mô. Chăn nuôi Việt Nam cần tạo ra những sản phẩm có chất lượng ổn định, an toàn, có khả năng cạnh tranh và đáp ứng được những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường.

“Chăn nuôi không thể không phát triển bởi cùng với sự phát triển của đất nước, nhu cầu về thịt, thực phẩm và an ninh dinh dưỡng tiếp tục gia tăng. Đồng thời, chăn nuôi vẫn là sinh kế của người nông dân và một bộ phận quan trọng của hệ sinh thái nông nghiệp”, ông Nguyễn Xuân Dương nhấn mạnh.

Khai thác lợi thế bản địa để tạo sản phẩm đặc sản

Đứng trước bối cảnh trên một trong những xu hướng rõ nét nhất của chăn nuôi hiện nay là chuyển từ sản xuất dựa chủ yếu vào kinh nghiệm sang quản lý dựa trên dữ liệu và công nghệ. Đề cập về vấn đề này, ông Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y ( Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết ngành đang định hướng xây dựng các công nghệ chiến lược, trong đó có chọn tạo giống vật nuôi theo chất lượng sản phẩm. Câu chuyện bò H’Mông là một ví dụ. Theo ông Phạm Kim Đăng, các chuyên gia quốc tế đã đánh giá bò H’Mông trên nhiều phương diện, từ đặc điểm di truyền, tầm vóc đến thể trạng. Kết quả cho thấy giống bò này có tiềm năng lớn, thậm chí có những lợi thế ngay từ “điểm xuất phát” so với Hanwoo - giống bò thịt cao cấp được Hàn Quốc đầu tư mạnh về chọn giống và công nghệ chăn nuôi.

Từ tiềm năng đó, ngành chăn nuôi đang định hướng xây dựng công nghệ chiến lược nhằm chọn tạo giống bò theo chất lượng thịt, hướng tới phân khúc chất lượng cao.

“Chúng tôi đang xây dựng công nghệ chiến lược, trong đó đặt hàng việc phải chọn và tạo được giống bò theo chất lượng thịt, hướng đến chất lượng cao”, ông Phạm Kim Đăng cho biết.

Để hiện thực hóa hướng đi này, ngành chăn nuôi dự kiến huy động sự tham gia của các viện nghiên cứu, trường đại học và đơn vị chuyên môn; đồng thời xây dựng hướng dẫn để đưa công nghệ vào các vùng chăn nuôi. Bò H’Mông hiện được nuôi phổ biến ở nhiều tỉnh miền núi phía Bắc và được biết đến với khả năng thích nghi tốt với điều kiện địa phương. Theo ông Đăng, một số sản phẩm thịt bò H’Mông trên thị trường đã có giá cao, khoảng 1,2 triệu đồng một kg; một số chuỗi nhà hàng tại Hà Nội cũng bắt đầu đưa dòng thịt này vào kinh doanh.

Ông cho rằng để nâng giá trị bò H’Mông, ngành chăn nuôi cần chuyển từ sản xuất dựa chủ yếu vào kinh nghiệm sang tổ chức sản xuất có kiểm soát, quản lý giống, dinh dưỡng và quá trình nuôi bằng công nghệ.

Không chỉ bò H’Mông, ngành chăn nuôi cũng đang tìm kiếm những sản phẩm bản địa khác có khả năng phát triển thành hàng hóa giá trị cao. Nhung hươu Hương Sơn, Hà Tĩnh là một trong những trường hợp được đặt kỳ vọng.

Việt Nam hiện vẫn nhập hươu và sản phẩm từ hươu để chế biến thực phẩm bổ sung, trong khi Hương Sơn có truyền thống nuôi hươu và sản phẩm nhung hươu đã có tiếng trên thị trường. Cơ quan chuyên môn đang phối hợp với địa phương nghiên cứu chọn giống, ứng dụng công nghệ chế biến và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm.

Mục tiêu không chỉ là nâng giá trị một sản phẩm đặc sản địa phương mà xa hơn là hình thành thương hiệu có sức cạnh tranh, tiến tới thương hiệu quốc gia dựa trên nguồn nguyên liệu bản địa.

Minh chứng từ thực tế cũng cho thấy, sự thay đổi của thị trường cũng đang buộc ngành chăn nuôi phải thay đổi phương thức phát triển.Nếu trước đây mục tiêu chủ yếu là bảo đảm đủ thực phẩm cho thị trường thì hiện nay người tiêu dùng còn quan tâm sản phẩm đó được sản xuất như thế nào, có an toàn không, có truy xuất được nguồn gốc không và tác động ra sao đến môi trường.

Điều này đặt ra yêu cầu phát triển chăn nuôi theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, kiểm soát chất thải, sử dụng hiệu quả thức ăn và nước, đồng thời tăng cường an toàn sinh học và phòng chống dịch bệnh.